III SA/Po 1429/14

Dnia 9 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska – Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia I. oddala skargę, II. przyznaje adw. J. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 roku, o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił decyzję organu I instancji tj. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W toku postępowania ustalono, że decyzją z dnia [...] grudnia 2002 przyznano W. N. w/w płatności w kwocie 615,12 zł w oparciu o złożony w dniu 17 czerwca 2004 wniosek pomocowy. W dniu 12 czerwca 2013 r producent poinformowany został o możliwości dokonania zwrotu tychże płatności jako nienależnie pobranych. W dniu 7 września 2013 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie. Po doręczeniu W. N. zawiadomienia o wszczęciu postępowania zwrócił się on do organu z wnioskiem o umorzenie postępowania, ponieważ nie zostało prawomocnie zakończone postępowanie dotyczące wniosku na rok 2005. Zostało ono zawieszone postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 roku. Zdaniem producenta fakt zawieszenia tego postępowania ma znaczenie dla sprawy zwrotu płatności. W kolejnym piśmie z dnia 3 października 2013 producent zawnioskował o zawieszenie także niniejszego postępowania w sprawie zwrotu płatności. Postanowieniem z dnia 16 października 2013 roku organ I instancji odmówił zawieszenia tego postępowania, a na skutek zażalenia W. N. organ II instancji postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 roku stwierdził jego niedopuszczalność. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., o nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z nieskładaniem od roku 2006 wniosków o przyznanie płatności i brakiem reakcji strony na wezwanie organu o wskazanie przyczyny nie składania wniosków przyjąć należy, że rolnik zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Przywołano w uzasadnieniu przepisy prawa materialnego, czyli art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999roku, a także § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 2007 roku "w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania wspieranie działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętej Planem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013". W świetle tych przepisów organ przyjął, że skarżący nie prowadził na działkach objętych wnioskiem działalności rolniczej przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty. Jednocześnie stwierdzono w decyzji, że brak jest podstaw do zastosowania wobec producenta wyłączeń związanych z dobrą wiarą producenta, a także brak podstaw do zastosowania art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, który stanowi o przedawnieniu zwrotu płatności. W. N. złożył odwołanie od decyzji. W środku tym odniósł się do postępowania będącego przedmiotem rozpoznania, ale też do postępowania w sprawie płatności za rok 2005 i 2006 uznając jednocześnie, że wynik tych postępowań ma znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia. Ponadto wniósł o uzupełnienie akt o dokumenty z tamtych spraw. Ich brak stanowi, zdaniem odwołującego naruszenie przepisów postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że za przedwczesne należy uznać stwierdzenie Kierownika Biura Powiatowego, iż niezłożenie wniosku o przyznanie płatności ONW w roku 2006 i latach następnych należy traktować jako zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Stwierdzenie takie nie zostało poparte żadnymi dowodami świadczącymi o tym, że W. N. w latach, w których nie złożył wniosku nie prowadził działalności rolniczej. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji winien zweryfikować te kwestie i jednoznacznie ustalić, czy rolnik zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem i jeżeli tak, to na jakiej powierzchni. Organ winien także ustalić, czy nie nastąpiło przeniesienie posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu. Nakazano też organowi I instancji realizacje zasady przekonywania wyrażonej w art.11 Kpa. W. N. skorzystał z prawa skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze w istocie powtórzył zarzuty odwołania, akcentując jednocześnie konieczność zawieszenia postępowania z uwagi na trwające przed WSA w Poznaniu postępowanie sądowe ze skargi na postanowienie dotyczące stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie płatności na rok 2005. Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie to stanowi zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organy uznały, iż skarżący zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W konsekwencji ustalenia wymagało, że należności te pobrane zostały nienależnie, a więc czy rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem. § 9 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r "w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich" (Dz.U. Nr 40, poz.329 ze zm.) stanowi, że jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej to zwraca (1) całość płatności ONW za cały okres jej pobierania, gdy zaniechała prowadzenia tej działalności a) na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW, b) na części działki rolnej lub działek rolnych położonych na obszarach ONW, a ich łączna powierzchnia, na której nadal jest prowadzona działalność rolnicza wynosi mniej niż 1 ha; (2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza wynosi co najmniej 1 ha. Decyzja organu I instancji, aczkolwiek przywołująca cytowany przepis w żaden sposób nie wyjaśnia, czy w jakim zakresie jego dyspozycja ma zastosowanie do skarżącego. Wskazuje jedynie, że skoro nie zgłaszał kolejnych wniosków, a przynajmniej na pewno nie zgłaszał go w roku 2006, to zaniechał prowadzenia działalności rolniczej. Wskazano też w uzasadnieniu, że zgromadzony materiał dowodowy wyklucza, że strona wykazała się starannością i działała w dobrej wierze. Także to stwierdzenie nie znalazło uzasadnienia w decyzji, wyjaśnienia nie zawiera też materiał dowodowy, choć wymagałoby ono rozważenia zwłaszcza w kontekście zawieszenia postępowania odnośnie płatności za rok 2005 i to w oparciu o wniosek skarżącego, co zresztą skarżący wskazywał w odwołaniu od tej decyzji. Jednakże przypomnieć w tym miejscu należy, że zaskarżona została decyzja uchylająca decyzję organu I instancji. Organ II instancji uwzględnił odwołanie W. N. zarzucając organowi I instancji, że możliwa jest sytuacja, gdy producent rolny nie występuje z wnioskiem o przyznanie płatności ONW, ale jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą na działkach rolnych położonych na obszarach ONW o łącznej powierzchni nie mniejszej niż ta, za którą otrzymał pierwszą płatność i w takim przypadku nie można mówić o niedotrzymaniu zobowiązania ONW. W ocenie Sądu to stanowisko organu, choć nie znalazło odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji obliguje do rozważenia zastosowania art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, czyli oceny przesłanek zastosowania krótszego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności w aspekcie dobrej wiary producenta. Taka też w ocenie Sądu była intencja organu odwoławczego nakazującego organowi I instancji jednoznaczne ustalenie, czy skarżący istotnie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej i na jakiej powierzchni. Słusznie też organ przyjął, że brak odpowiedzi strony na wezwanie w sprawie płatności na rok 2005 nie może stanowić podstawy do uznania, że W. N. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem. Zasadnie też nakazano organowi I instancji realizowanie zasady przekonywania określonej w art. 11 Kpa przy wydawaniu kolejnej decyzji oraz obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 77 § 1 Kpa. Sąd nie podzielił też zarzutu skargi, że postępowanie o sygnaturze III SA/Po 962/14 dotyczące skargi W. N. na postanowienie ostateczne stwierdzające niedopuszczalność wniesionego w postępowaniu dot. płatności na rok 2005 zażalenia stanowi zagadnienie wstępne dla niniejszego postępowania. Nadto prawomocnym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 roku o w/w sygnaturze tutejszy sąd skargę w tej sprawie oddalił. Stwierdzić więc należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i choć tym samym skarga nie została uwzględniona, to podkreślić należy, że kwestionowanie rozstrzygnięcia Dyrektora ARiMR w [...] oznaczałoby naruszenie art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz.270) i zakazu działania na niekorzyść skarżącego. W tym stanie rzeczy sąd oddalił skargę na mocy art. 151 (cytowanej wyżej ustawy), a o kosztach orzekł na mocy jej art. 250 w zw. z art. 18 ust.1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t. j .Dz. U. z 2013, poz. 461).