III SA/Po 144/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska ( spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant : sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 maja 2008 r. przy udziale Prokuratura Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [ ... ] Nr [ ... ] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia korekty do wniosku o przyznanie płatności obszarowych oraz płatności cukrowej. I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [ ... ] nr [ ... ] ; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [ ... ] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/M. Ławniczak W dniu 16 maja 2007 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął, za pośrednictwem poczty, wniosek P. K. o przyznanie płatności lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz płatności cukrowej na rok 2007. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 27 września 2007 r. – w trybie art. 64 § 2 kpa – wezwał P. K. do usunięcia braków formalnych wniosku dotyczących braku podpisu na załącznikach dołączonych do przedmiotowego wniosku w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Jednocześnie organ pouczył wnioskodawcę o rygorze w postaci pozostawienia wniosku bez rozpoznania w przypadku nieusunięcia wskazanych braków formalnych w zakreślonym terminie. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania (dokonanego w dniu 1 października 2007 r.) wskazano, iż zostało ono doręczone P. K. osobiście. Pismem nadanym w dniu 10 października 2007 r. P. K. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Podniósł, iż nie odebrał on osobiście wezwania z dnia 27 września 2007 r. z powodu przebywania w dniu doręczenia pod innym adresem – ze względu na prowadzone prace polowe w okolicy P. Wnioskodawca w dniu 10 października 2007 r. stawił się w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dokonując korekty wniosku i uzupełniając brakujące podpisy na załącznikach. Postanowieniem z dnia [ ... ] organ I instancji odmówił P. K., na podstawie art. 59 § 1 i § 2 kpa, przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – wnioskodawca nie uprawdopodobnił wystarczająco braku winy w uchybieniu terminowi, albowiem oświadczenie P. K. nie było zgodne z adnotacją o odbiorze wezwania osobiście przez wnioskodawcę, zawartą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji P. K. podniósł, iż nie odebrał on powyższego wezwania osobiście, a jego imię i nazwisko zostały dopisane na przedmiotowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez listonosza i bez jego wiedzy. W rzeczywistości wezwanie miało być odebrane przez jego siostrę. Do zażalenia zostało dołączone oświadczenie Kierownika Zmiany Urzędu Pocztowego w K. 1 o doręczeniu wezwania (listu poleconego nr [ ... ]) dorosłemu domownikowi – A. K. (siostrze P. K.). Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. postanowieniem z dnia [ ... ] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż sporne wezwanie zostało wysłane do P. K. pod numerem nadawczym [ ... ], a zaświadczenie Poczty dotyczyło listu poleconego o innym numerze. Wskazał też, że podpis A. K. widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia organu I instancji i jest inny niż podpis złożony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowego wezwania. Organ II instancji podał ponadto też, że doręczenie przesyłki – w przypadku nieobecności adresata – dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu należy uznać za skuteczne – zgodnie z art. 43 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. K. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako naruszającego prawo. Skarżący powtórzył argumenty dotyczące przebywania w dniu doręczenia spornego wezwania poza swoim domem i odebrania wezwania przez siostrę. Według P. K. jego siostra A. K. nie mogła być uznana za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 kpa, gdyż zamieszkuje pod zupełnie innym adresem. Skarżący podniósł nadto zarzut naruszenia art. 77 § 1 kpa (poprzez nieprzesłuchanie jego siostry w charakterze świadka) oraz art. 80 kpa. Wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku zostało skutecznie doręczone samemu skarżącemu, co potwierdzają dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Na rozprawie w dniu 8 maja 2008 r. pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowo, iż kwestia braku podpisu pod załącznikiem do wniosku o przyznanie płatności nie może być uznana za brak formalny w rozumieniu art. 64 § 2 kpa, wobec czego należało uznać, iż sporne wezwanie do uzupełnienia tego braku było bezpodstawne. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie orzeczeń obu instancji. W szczególności zwróciła uwagę na wątpliwości, jakie budzi adnotacja listonosza na zwrotnym potwierdzeniu wezwania i widoczne gołym okiem różnice pomiędzy podpisem na potwierdzeniu odbioru wezwania i podpisem na wniosku o przyznanie płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 §1 i § 2 kpa w razie uchybienia terminu do dokonania danej czynności postępowania administracyjnego organ przywraca ten termin w przypadku uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu. Prośbę o przywrócenie terminu wnosi się przy tym w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności. W orzecznictwie i doktrynie podnosi się, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych, wobec czego przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. m.in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 335-339). Jako okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu wskazuje się między innymi nieprawidłowe doręczenie pisma wzywającego do dokonania danej czynności w zakreślonym terminie. W przedmiotowej sprawie organy administracji publicznej obu instancji twierdzą, iż sporne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznaniu płatności zostało doręczone skarżącemu osobiście w dniu 1 października 2007 r., co potwierdzać ma podpis ("K.") i adnotacja o osobistym odbiorze pisma – widniejące na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Skarżący podnosił natomiast konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego, iż adnotacja dokonana przez listonosza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jest niezgodna z rzeczywistym stanem faktycznym, gdyż w dniu 1 października 2007 r. nie przebywał on w swoim domu w K. (pod adresem – ul. [ ... ]), wobec czego powyższe wezwanie zostało odebrane przez inną osobę – jego siostrę A. K. Potwierdzeniem tej okoliczności miała być notatka Kierownika Zmiany Urzędu Pocztowego w K. 1 o doręczeniu w tym dniu listu poleconego o numerze [ ... ] siostrze skarżącego. Organy I i II instancji nie uznały ostatecznie tego oświadczenia jako dokumentu uprawdopodabniającego fakt odbioru pisma przez osobę inną niż skarżący – ze względu na różnice pomiędzy numerem listu poleconego podanym w notatce ([ ... ]) a numerem listu poleconego, w którym faktycznie wysłano wezwanie do uzupełnienia braków ([ ... ]). W ocenie Sądu w tej sytuacji (różnica pomiędzy podawanymi numerami listu poleconego) zadaniem organu było bardziej szczegółowe wyjaśnienie tej kwestii, na przykład poprzez sprawdzenie, czy właściwy Urząd Pocztowy doręczał skarżącemu w dniu 1 października 2007 r. tylko jedną przesyłkę, czy kilka (co mogłoby tłumaczyć różnice pomiędzy wskazywanymi numerami). W przypadku stwierdzenia, iż przedmiotowe wezwanie mogło być jednak odebrane przez siostrę skarżącego organ winien natomiast ustalić, czy można było uznać A. K. za podmiot uprawniony do skutecznego odbioru przesyłki w rozumieniu przepisu art. 43 kpa. W przypadku nieobecności adresata dane pismo doręcza się bowiem – za pokwitowaniem – jedynie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu. Zgodnie z poglądem orzecznictwa i doktryny za dorosłego domownika uznaje się krewnych i powinowatych adresata zamieszkujących z nim pod tym samym adresem – niekoniecznie prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 302-303; postanowienie Sądu Najwyższego z 13 listopada 1996 r., III RN 27/96, OSNP 1997/11/187). P. K. podniósł w skardze, iż jego siostra A. nie spełnia powyższych przesłanek umożliwiających uznanie jej za dorosłego domownika w rozumieniu art. 43 kpa, albowiem mieszka ona na stałe pod innym adresem ([ ... ]). Nie jest także sąsiadką bądź dozorcą. Ta okoliczność również powinna być przez organ wyjaśniona. Ewentualna niemożność uznania siostry skarżącego za dorosłego domownika, bądź inna osobę uprawnioną do odbioru wezwania skutkowałaby bowiem koniecznością uznania doręczenia dokonanego na jej ręce za nieprawidłowe w rozumieniu przepisu art. 43 kpa. To zaś uzasadniałoby przyjęcie tezy o braku winy P. K. w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Odnosząc się natomiast do zarzutu pełnomocnika skarżącego dotyczącego braku podstaw do uznania okoliczności niepodpisania załączników do wniosku za jego braki formalne w rozumieniu art. 64 § 2 kpa wskazać należy, iż zgodnie z art. 63 § 3 kpa wszelkie podania (wnioski czy żądania) wnoszone do organu pisemnie przez stronę winny być przez nią podpisane. W ocenie Sądu wymóg ten dotyczy również istotnych załączników dołączanych do danego podania, tym bardziej jeżeli podanie ma sformalizowany charakter (specjalny formularz wniosku o przyznanie płatności). Wskazać należy podano, iż sporne załączniki graficzne (również mające postać sformalizowanego dokumentu) zawierały specjalne rubryki, w których należało wpisać datę wypełnienia danego załącznika oraz zamieścić podpis osoby składającej wniosek. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, iż organy obu instancji nie ustaliły wyczerpująco stanu faktycznego sprawy przez co naruszono przepisy postępowania (w szczególności art. 7 kpa w zw. z art. 58 § 1 kpa) w sposób mogący mieć istotny wpływ na jego wynik. Biorąc to pod uwagę Sąd orzekł, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – o uchyleniu postanowień organu II i I instancji – jak w punkcie 1 orzeczenia. O kosztach postępowania oraz o wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono natomiast w oparciu o art. 200 i art. 152 cytowanej ustawy jak w punkcie 2 i 3 wyroku. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Sokołowska /-/ M. Ławniczak D.W.d