III SA/Po 147/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka As, sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant : sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi R. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2003r., znak [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 50 ( pięćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Bejgerowska /-/ T. M. Geremek /-/ M. Górecka Starosta S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r. na podstawie art. 37 ust. 4 i 5, art. 122 ust. 1 pkt 1, art. 127 i art. 128 ustawy z dnia Prawo wodne (Dz. U. Nr 115 poz. 1229) udzielił S. W. pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki Postomin oraz korzystanie z wód do celów energetycznych w km 38+416 w miejscowości O., gm. S., na działce nr [...]. Organ I instancji określił w orzeczeniu urządzenia wchodzące w skład węzła hydrotechnicznego, ustalono max rzędną na 73,60 m n.p.m. i nałożono na inwestora zobowiązania w zakresie remontu i konserwacji urządzeń wodnych i prawidłowej eksploatacji istniejących budowli wodnych. W uzasadnieniu organ powołał się na ustalenia dokonane w trakcie rozpraw administracyjnych w dniach 17 stycznia 2003r. i 11 marca 2003r. oraz w trakcie oględzin w dniach [...] marca 2003r. i [...] kwietnia 2003r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. C. . Skarżący podniósł, że spiętrzenie wód do rzędnej 73,60 m n.p.m. spowoduje trwałe podmoknięcie jego gruntów rolnych przyległych do obu brzegów rzeki Postmii. Dalej podnosi, iż rzędna piętrzenia wody winna wynosić 73,10 m n.p.m. Po rozpoznaniu odwołania i przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2003r. powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż opinia L. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Z. – Inspektorat w S. jednoznacznie stwierdza, że ustalona w decyzji Starosty S. rzędna piętrzenia wód nie będzie miała negatywnego wpływu na przyległe grunty a do podtopienia swoich łąk doprowadził R. C budując nielegalnie staw rybny oraz brak konserwacji urządzeń melioracji szczegółowej przez okres ostatnich 10 lat. Pismem z dnia [...] czerwca 2003r. R. C wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewody L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu (obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu). Skarżący podniósł, iż decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 i § 2 Kpa, bo nie zawiera w ogóle uzasadnienia prawnego i nie wskazano żadnych przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę orzekania w sprawie. Ponadto podnosi on również, że zostały naruszone przepisy art. 8 i 9 Kpa, gdyż organ II instancji nie podał przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności pismom skarżącego z dnia [...] kwietnia 2003r., notatce służbowej z dnia [...] kwietnia2003r., zapisom z rozpraw administracyjnych w dniu 11 marca 2003r. i 24 marca 2003r. a oparł się na treści pisma L. Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Inspektoratu w S.. W ocenie skarżącego organ odwoławczy naruszył także przepis art. 10 § 1 Kpa, bowiem wydał decyzję w oparciu o dokumenty dołączone po zamknięciu postępowania w dniu 24 marca 2003r., nie informując o tym, jak i oględzinach w dniu [...] kwietnia 2003r. skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Wyrokiem z dnia 25 maja 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę wskazując, że organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały do niego prawidłowe przepisy prawa a więc skarga nie mogła doprowadzić do uchylenia zaskarżonych decyzji. Zwłaszcza nietrafnym okazał się zarzut skarżącego, że decyzja organu odwoławczego nie wskazała podstawy prawnej gdyż organ ten prawidłowo powołał przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Pismem z dnia [...] sierpnia 2005r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjna od ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądając uchylenia przedmiotowego orzeczenia sądu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej podniesiono m.in., że niesłusznie sąd I instancji przyjął za udowodnioną okoliczność faktyczną mimo, "iż strona wbrew treści art. 81 Kpa nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, mimo braku okoliczności o których mowa w art. 10 § 2 Kpa". Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2006r. uchylił orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia NSA wskazał, iż Sąd I instancji stwierdził, że organy dopuściły się naruszenia przepisów art. 10 § 1 i § 2 Kpa, art. 79 § 1 i § 2 oraz art. 81 Kpa lecz powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiska Sądu niższej instancji nie sposób zaaprobować, głównie z tego względu, że przepis art. 10 § 1 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego, a którego organy nie zrealizowały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. Uchylenie zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania skutkuje powrotem do takiej sytuacji, która istniała przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Zgodnie jednak z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie ma on zatem całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, albowiem może odstąpić od wykładni prawa zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jedynie w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy na skutek zmiany stanu faktycznego sprawy ustalonego w wyniku jej ponownego rozpoznania ustalono konieczność zastosowania przepisów prawa odmiennych od wyjaśnionych przez NSA, albo też w przypadku zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia ( zob. m. in. red. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 577 oraz wyrok SN z 09.07.1998r., I PKN 226/98, OSNAP 1999/15/486 ). Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania zobowiązany był do ponownego zapoznania się ze sprawą i rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji ostatecznej. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez wyczerpującą analizę materiału dowodowego zebranego w sprawie. Zgodnie z przepisem art. 10 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną lecz w takim przypadku organ jest obowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1. Wojewoda L. winien wziąć pod uwagę, iż strona posiada prawo do zajęcia stanowiska wobec całości zebranych w sprawie dowodów a co za tym idzie, winna być pouczona o uprawnieniu do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Organ musi się wstrzymać z wydaniem decyzji do czasu – określonego wyznaczonym stronie terminem - złożenia owego oświadczenia. W przedmiotowej sprawie organ nie postąpił zgodnie z omawianym przepisem. Zachowanie niniejszych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek niezależnie od treści i wagi przeprowadzanego dowodu. Organ administracji publicznej nie może pozbawić strony udziału w postępowaniu administracyjnym nawet w sytuacji gdy w jego ocenie udział strony w przeprowadzeniu dowodu nie jest konieczny. Z kolei obowiązek zapoznania strony z wynikami postępowania wyjaśniającego jeżeli ma spełnić swą rolę, pociąga za sobą dalszy obowiązek organów administracji, jakim jest konieczność wzięcia pod rozwagę wypowiedzi strony i ustosunkowanie się do tych wypowiedzi. Takie ustosunkowanie się jest szczególnie potrzebne wówczas, gdy dla poparcia swych wypowiedzi strona powołuje określone dowody. W ocenie Sądu bezspornym jest fakt, że w niniejszej sprawie prawa procesowe strony zostały przez organ naruszone. Oględziny, których wynik miał znaczenie w sprawie zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisu art. 10 § 1 Kpa oraz przepisu art. 79 Kpa – bowiem przepis wymaga zapewnienia stronie udziału w każdym stadium postępowania, to jednoznacznie oznacza, iż obowiązek ten dotyczy zapewnienia stronie możliwości uczestniczenia w postępowaniu dowodowym. Ponadto o terminie wizji lokalnej strona winna być zawiadomiona minimum z 7 dniowym wyprzedzeniem w celu umożliwienia jej wzięcia w niej udziału. W toku tych czynności, strona ma prawo zadawać świadkom, biegłym i innym uczestnikom pytania oraz składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 Kpa). W przedmiotowej sprawie skarżący w ogóle nie został przez organ zawiadomiony o terminie rozprawy. Sąd także wskazuje, iż wprawdzie "zawiadomienie" z dnia 24 marca 2003r o możliwości zapoznania się z aktami skarżący otrzymał, lecz po dacie 8 kwietnia 2003r. (stanowiącą koniec terminu do zapoznania się z aktami administracyjnymi przez skarżącego) dołączono do akt administracyjnych kolejne dokumenty, na które powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, co stanowi naruszenie przepisu art. 81 Kpa. W myśl tego przepisu, okoliczności faktyczne mogą być uznane za udowodnione, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W niniejszej sprawie tej możliwości stronie nie zapewniono. Wobec wskazanych powyżej istotnych uchybień, kontrola prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego stała się niemożliwa. Sąd administracyjny nie jest od tego by wyręczać organy administracji własną oceną materiału zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym i na jego podstawie w oparciu o jego ocenę orzekać w sprawie. Z tego względu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 190, art. 200 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz.1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ M. Bejgerowska /-/ T.M. Geremek /-/ M. Górecka D.W.d