III SA/Po 1472/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący L. P., na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, to jest o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzasadniając powyższy wniosek podniósł, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych, a także na wynajęcie adwokata, bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Oświadczył przy tym, że jest rolnikiem i jedynym źródłem jego utrzymania jest dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego. Jest on właścicielem gruntów rolnych ([...] ha przeliczeniowego) oraz lasu ([...] ha fizycznego). Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, aczkolwiek zaznaczył jednocześnie, że opiekuje się matką, która ma 94 lata i wymaga całodobowej opieki. Obecnie wnioskodawca ma trudności z płaceniem podatków i opłacaniem ubezpieczenia rolników. Miesięczny dochód brutto wyliczył w ten sposób, że przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha, w wysokości 2.869 zł, ogłoszony w obwieszczeniu Prezesa GUS z dnia 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 roku (M.P. z 2014 r., poz. 827), przemnożył przez posiadany areał gruntów rolnych i podzielił przez 12 miesięcy (2.869 zł x [...] ha/ 12 = [...] zł). Wezwaniem tutejszego Sądu z dnia [...] grudnia 2014 r. wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, poprzez: 1) wykazanie wysokości miesięcznego przychodu domowników, 2) przedłożenie spisu posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenie wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane od dnia 1 stycznia 2014 r. - dotyczy także domowników, 3) określenie rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej, udokumentowanie wielkości przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych oraz udokumentowanie kosztów prowadzenia działalności rolniczej (lata 2013-2014), 4) udokumentowanie wysokości dopłat do produkcji rolnej (przedłożenie kserokopii decyzji o przyznaniu dopłat z ARiMR), 5) udokumentowanie średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, 6) wykazanie czyją stanowi własność nieruchomość położona pod adresem ul. [...] (adres zamieszkania według treści wniosku o prawo pomocy), 7) wykazanie czyją stanowi własność nieruchomość położona pod adresem ul. [...] (adres zamieszkania wnioskodawcy według treści pism złożonych w aktach administracyjnych), 8) przedłożenie szczegółowego opisu nieruchomości znajdujących się pod wyżej wymienionymi adresami z określeniem rodzaju zabudowy oraz sposobu ich zagospodarowania. W odpowiedzi na wezwanie, pismem procesowym z dnia [...] grudnia 2014 r., wnioskodawca stwierdził, że nie ma żadnych domowników, a nieruchomości położone pod wskazanymi adresami nie należą do niego. Podkreślił przy tym, że jedynym źródłem jego utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości wskazanej we wniosku. W wyliczeniu tego dochodu zostały także uwzględnione płatności unijne. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawca podniósł, że złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kompletny i nie budzi wątpliwości, a sam wnioskodawca wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast przyznanie tego prawa w zakresie częściowym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Uwzględnić bowiem należy, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów związanych z tym postępowaniem przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie tych kosztów. Z konstrukcji przywołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W ramach niniejszego postępowania skarżący nie podjął współpracy przy wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Pomimo, że został on wezwany do wykazania okoliczności, które pozwoliłyby na określenie jego sytuacji materialnej, kierowanego do niego wezwania nie wykonał, nie przedstawiając żadnego dodatkowego materiału dowodowego, który w sposób rzetelny odzwierciedlałby jego sytuację materialną, bądź przedkładając oświadczenia, których wiarygodność budzi uzasadnione zastrzeżenia. W szczególności skarżący nie określił rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej ani w żaden sposób nie udokumentował wielkości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu i wysokości otrzymanych dopłat. Wartość, na którą powołuje się skarżący przy określeniu dochodu miesięcznego brutto, wynikająca z obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 roku (M.P. z 2014 r., poz. 827), nie jest w ramach niniejszej sprawy miarodajna, bowiem przedstawiając dochód o charakterze przeciętnym nie odzwierciedla indywidualnej sytuacji materialnej wnioskodawcy, która to sytuacja mogłaby podlegać ocenie na gruncie przesłanki z art. art. 246 § 1 pkt. 1 P.p.s.a. Skarżący nie przedłożył także spisu posiadanych rachunków bankowych i wyciągów bankowych, które dokumentowałyby operacje finansowe wykonane od dnia 1 stycznia 2014 r., ani nawet nie udokumentował średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego i kosztów prowadzenia działalności rolniczej. Ponadto skarżący nie wykazał czyją własność stanowią nieruchomości położone pod adresem ul. [...] (adres skarżącego do doręczeń, a także adres zamieszkania według treści wniosku o prawo pomocy) i ul. [...] (adres zamieszkania skarżącego, według pism znajdujących się w aktach administracyjnych, vide pismo z dnia [...] czerwca 2013 r., w który skarżący oświadczył, że zamieszkuje na tej nieruchomości razem z matką), ograniczając się wyłącznie do stwierdzenia, że nieruchomości te nie należą do niego. Nie jest przy tym wiarygodne oświadczenie wnioskodawcy, zgodnie z którym prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. W sprzeczności z tym oświadczeniem pozostaje bowiem twierdzenie skarżącego, z którego miałoby wynikać, że sprawuje on całodobową opiekę nad matką. Zasady logiki i doświadczenia życiowego nakazują natomiast przyjąć, że w przypadku konieczności całodobowej opieki nad osobą starszą i schorowaną, prowadzi się z tą osobą wspólne gospodarstwo domowe, za czym nota bene przemawia przywołane powyżej oświadczenie skarżącego o wspólnym zamieszkiwaniu z matką. Skarżący jako osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, winien liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Tymczasem skarżący nie przedstawił w sposób wyczerpujący i wiarygodny swojej sytuacji materialnej, przez co nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skutkuje to koniecznością odmowy przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.