III SA/Po 149/16

Dnia 24 marca 2016 roku Sebastian Michalski – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2015 roku nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym oraz w opłacie paliwowej za poszczególne miesiące od lipca do grudnia 2010 roku; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący R. K., reprezentowany przez adwokata zarówno w postępowaniu podatkowym, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Wartość przedmiotu zaskarżenia została określona na kwotę 79.612 zł. Zatem wpis od skargi wynosi 1.592 zł. Na podstawie oświadczenia majątkowego, przedłożonych dokumentów oraz wpisów w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ustalono, co następuje. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, małżeństwo zostało zawarte w dniu 23 sierpnia 2014 roku. W małżeństwie Skarżącego obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej (umowa majątkowa przedmałżeńska z dnia 10 czerwca 2014 roku). Z małżeństwem K. zamieszkują małoletnie dzieci – R. Cz. (lat 15) oraz B. K. (lat 11). Na potrzeby postępowań prawnych Wnioskodawca posługuje się adresem [...] (adres dla doręczeń oraz główny adres działalności gospodarczej, którą Skarżący wykonywał od września 2006 roku do sierpnia 2015 roku). Jednak Skarżący zamieszkuje pod adresem [...] w mieszkaniu należącym do małżonki. Adres zamieszkania Wnioskodawcy (ul. [...]) został ujawniony w dniu 13 czerwca 2013 roku, jako dodatkowy adres wykonywania działalności gospodarczej. W latach 2012-2014 Wnioskodawca realizował zysk z prowadzonej działalności gospodarczej na poziomie około 7.658,49 zł średniomiesięcznie. Przychód z prowadzonej działalności w roku 2012 wyniósł 4.353.176,28 zł, a koszty uzyskania przychodu 4.200.914,53 zł. Przychód za rok 2013 to 4.875.013,08 zł, a koszty jego uzyskania - 357.579,38 zł. Przychód w 2014 roku wyniósł 1.078.181,46 zł. Z kolei koszty uzyskania przychodu za rok 2014 ukształtowały się na poziomie 1.037.839,21 zł. Pomimo wezwania Skarżący nie udokumentował przychodów i kosztów uzyskania przychodu za rok 2015 (oświadczył natomiast, że w tym roku nie uzyskał żadnego przychodu). Działalność gospodarcza został wykreślona z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej w dniu 12 sierpnia 2015 roku. Po prowadzonej działalności gospodarczej pozostały niespłacone należności cywilnoprawne (128.000 zł) oraz publicznoprawne (572.238 zł) deklarowane lub udokumentowane przez Wnioskodawcę na łączną kwotę około 700.238 zł w należnościach głównych. Egzekucja należności pozostałych po prowadzonej działalności gospodarczej wypada bezskutecznie. Dłużnik nie posiada żadnego źródła dochodu i nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Wnioskodawca nie ma żadnych ruchomości, czy też nieruchomości. Posiadaną nieruchomość o pow. 0,75ha sprzedał w czerwcu 2014 roku za kwotę 27.000 zł. Pomimo wezwania Skarżący nie udokumentował sposób rozdysponowania tej kwoty. Skarżący nie ogłosił upadłości, ale twierdzi, ze przyczyną zaprzestania wykonywania działalności była niewypłacalność. Wyjaśnia, że nie pracuje, bo jest w depresji. Oświadczył jednocześnie, że zamieszkuje u żony (wprowadził się do umeblowanego mieszkania) i ona go utrzymuje, a on w zamian zajmuje się dziećmi. Wnioskodawca nie wykonał wezwania w zakresie udokumentowania wysokości przychodów i sytuacji majątkowej żony oraz udokumentowania średniomiesięcznych kosztów utrzymania rodziny. W tym zakresie Wnioskodawca zadeklarował, że żona grozi mu rozwodem i odmawia podania informacji powołując się na umowę o rozdzielności majątkowej. Jednocześnie Skarżący oświadczył, że żona prowadzi działalność gospodarczą (wpisana do CEDIG w dniu 20 lutego 2014 roku), posiada nieruchomość (kamienica w [...] o pow. 600 mkw., wartość około 700.000 zł) oraz użytkuje samochód osobowy Ford SMAX o wartości 80.000 zł (opłata leasingowa 2.400 zł miesięcznie). Koszty utrzymania mieszkania oraz zakupu wyżywienia i odzieży dla rodziny Wnioskodawca oszacował na około 2.400 zł średniomiesięcznie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w rozumieniu art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002, poz. 270 ze zm.). Ocena zdolności strony postępowania do poniesienia kosztów sądowych nie została prawnie ograniczona do badania jedynie sytuacji majątkowej Wnioskodawcy. Strona postępowania ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy jest obowiązaną wyczerpująco przedstawić swoje możliwości płatnicze, w tym także w aspekcie możliwości płatniczych wynikających z sytuacji rodzinnej wnioskodawcy. Przy ocenie możliwości finansowych strony postępowania poboczną kwestią jest rozdzielność majątkowa istniejąca między małżonkami. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe (postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 roku, Lex nr 1503381). Z punktu widzenia oceny zasadności przyznania prawa pomocy, istotny jest bowiem obowiązek wzajemnej pomocy ciążący na małżonkach z mocy ustawy, niezależnie od istniejącego między nimi ustroju majątkowego (postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 roku, Lex nr 783804). Rozdzielność majątkowa odnosi się do majątku małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych (postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 23 czerwca 2010r., sygn. akt I SA/Bd 37/10, Lex nr 658891). Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Brak ujawnienia sytuacji majątkowej i dochodowej żony wnioskodawcy nie pozwala na przeprowadzenie oceny zdolności płatniczych skarżącego określonych jego sytuacją rodzinną. Podnoszony na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy brak współpracy ze strony małżonki wnioskodawcy nie koresponduje z wnioskami płynącymi z analizy oświadczenia majątkowego, dodatkowych wyjaśnień oraz przedłożonych dokumentów źródłowych. Wnioskodawca deklaruje, że od stycznia 2015 roku nie posiada żadnych źródeł przychodu. Skarżący deklaruje także, że na przełomie lipca 2013 roku oraz stycznia 2014 roku zlikwidował ostatnie ruchomości wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Na dzień 04 lutego 2014 roku fizycznie pozostała mu jedynie kasa fiskalna. Wnioskodawca udokumentował, że w roku 2013 osiągnął przychód w wysokości 4.875.013,08 zł. Jednocześnie, opierając się na wnioskach płynących z wyjaśnień Wnioskodawcy, należałoby przyjąć, że w roku 2014, wykorzystując w ramach prowadzonej działalności gospodarczej tylko kasę fiskalną, Skarżący zrealizował przychód w wysokości 1.078.181,46 zł. Skoro Skarżący deklaruje, że w 2015 roku nie osiągał już żadnych przychodów, zatem już wówczas faktycznie nie prowadził on działalności gospodarczej. Skarżący argumentuje, że likwidacja działalności gospodarczej spowodowana była niewypłacalnością. Tymczasem z przedłożonych dokumentów wynika, że Skarżący przez cały okres faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej realizował zysk na poziomie przeszło 7.000 zł średniomiesięcznie Wniosek o ogłoszenie upadłość nie został złożony. Ostatni składnik własnego majątku (nieruchomości) Skarżący zbył w czerwcu 2014 roku. Natomiast zgodnie z treścią wpisów ujawnionych w CEDIG żona wnioskodawcy rozpoczęła wykonywanie działalności gospodarczej z dniem 20 lutego 2014 roku. Przedmiotem działalności gospodarczej wykonywanej przez Skarżącego był "transport drogowy towarów". Natomiast przedmiotem działalności gospodarczej wykonywanej prze żonę wnioskodawcy jest "działalności pozostałych agencji transportowych". Pomimo wezwania Wnioskodawca nie udokumentował tytułu prawnego likwidacji majątku zorganizowanego w prowadzonej działalności gospodarczej. Natomiast przedłożone wydruki z ewidencji środków trwałych obrazują jedynie plan amortyzacji. Z uwagi na powyższe uznać należało, że okoliczności sprawy nie wskazują, aby brak przedłożenia dokumentów źródłowych, obrazujących sytuację majątkową osób, z którymi wnioskujący o przyznanie prawa pomocy współtworzy gospodarstwo domowe, uzasadniały okoliczności obiektywne, czyli okoliczności niezależne od woli skarżącego oraz niezależne od woli żony wnioskodawcy, a do tego, aby odmowa przekazania tych informacji była usprawiedliwiona prawnie. Wskazać przy tym należy, że pomimo braku jakichkolwiek przychodów Skarżący korzysta z fachowej pomocy prawnej z wyboru, zarówno w postępowaniu podatkowym, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym, czyli już od połowy 2015 roku. Zatem uznać należy, ze żona wnioskodawcy wybiórczo wykłada środki finansowe na koszty postępowań prawny prowadzonych przez męża. Z kolei wybiórczo przedstawiona sytuacja majątkowa żony wnioskodawcy nie uzasadniają stanowiska, że zwolnienie Skarżącego z procesowego obowiązku uiszczenia około 2.500 zł kosztów sądowych usprawiedliwia rzeczywisty brak środków na pokrycie kosztów w takiej wysokości, czy też to, że uiszczenie takiej kwoty jest niemożliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla rodziny wnioskodawcy. Z powyższych względów nie można przyjąć, iż Wnioskodawca wykazał brak możliwości wygospodarowania środków finansowych na pokrycie pełnych kosztów postępowania związanych z rozpoznaniem wniesionej przez niego skargi. Analiza oświadczenia majątkowego, w tym dodatkowych dokumentów i wyjaśnień Wnioskodawcy wskazuje, że orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy prowadziłoby do ochrony majątku rodziny skarżącego przed przeznaczeniem go na koszty postępowania, a tym samym do naruszenia zasady równoważności w traktowaniu powinności finansowych. Z na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2, art. 255 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.