III SA/Po 15/26

WyrokWSA w Poznaniu2026-03-11

Skład orzekający: Józef Maleszewski, Tomasz Grossmann, Sebastian Michalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając decyzję o warunkach zabudowy, naruszyło prawo materialne i procesowe poprzez brak wymaganych uzgodnień z organami współdziałającymi, mimo istnienia udokumentowanych złóż wód termalnych oraz gruntów rolnych na terenie inwestycji?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło prawo, wydając decyzję o warunkach zabudowy bez uzgodnienia jej z Marszałkiem Województwa (w zakresie wód podziemnych) oraz ze starostą (w zakresie ochrony gruntów rolnych) i Państwowym Gospodarstwem Wodnym "Wody Polskie" (w zakresie melioracji wodnych). Brak tych uzgodnień stanowi istotne naruszenie przepisów procesowych, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) z 14 października 2024 r., która uchyliła decyzję Wójta Gminy o odmowie ustalenia warunków zabudowy i ustaliła warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ośmiu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Postępowanie w sprawie warunków zabudowy trwało od 2017 r. i było wielokrotnie wznawiane. Prokurator zarzucił SKO naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym brak wymaganych uzgodnień z organami współdziałającymi oraz wydanie decyzji pomimo uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2024 r. w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant specjalista Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 października 2024 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy uchyla zaskarżoną decyzję w całości. Zaskarżoną decyzją z 14 października 2024 r. ([...]; zwaną też dalej "Decyzją WZ") Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej "SKO" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu odwołania P. T. – uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy [...] z 01 sierpnia 2023 r. ([...]) o odmowie ustalenia warunków zabudowy (pkt 1 zaskarżonej decyzji SKO) i ustaliło warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ośmiu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z drogą wewnętrzną, na terenie części działek nr [...], [...] i [...] obręb [...] (pkt 2 zaskarżonej decyzji SKO). Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 24 lutego 2017 r. P. T. (zwany dalej "Inwestorem") złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 8 budynków mieszkalnych jednorodzinnych, w zabudowie bliźniaczej z drogą wewnętrzną, na działkach [...], [...] i [...] obręb [...], gmina [...]. Decyzją z 31 grudnia 2018 r. Wójt Gminy [...] (dalej "Wójt" lub "organ I instancji") odmówił ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji. SKO – decyzją z 25 lutego 2019 r. – uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 29 października 2020 r. Wójt powtórnie odmówił ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. SKO – decyzją z 31 grudnia 2020 r. – uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 29 lipca 2021 r. Wójt po raz trzeci odmówił ustalenia wnioskowanych warunków zabudowy. SKO – decyzją z 20 października 2021 r. – uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 07 marca 2022 r. Wójt po raz czwarty odmówił ustalenia wnioskowanych warunków zabudowy. SKO – decyzją z 29 lipca 2022 r. – uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 04 listopada 2022 r. Wójt po raz piąty odmówił ustalenia wnioskowanych warunków zabudowy. SKO – decyzją z 26 kwietnia 2023 r. – uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Przywołaną na wstępie decyzją z 01 sierpnia 2023 r. Wójt po raz szósty odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ośmiu budynków mieszkalnych jednorodzinnych, w zabudowie bliźniaczej wraz z drogą wewnętrzną dla części działek oznaczonych nr ewid. [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...], gmina [...]. W uzasadnieniu wskazał, że nie występuje przynajmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dla całego zamierzenia w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, a także planowanej drogi wewnętrznej. Ponadto organ I instancji uznał, że teren inwestycji nie posiada potrzebnego uzbrojenia w sieci infrastruktury technicznej – brakuje sieci wodociągowej. Z treścią ww. decyzji Wójta nie zgodził się Inwestor, który w przepisanym terminie wniósł odwołanie, podnosząc w nim, że po wydaniu szóstej z rzędu decyzji odmownej w trwającym 6 lat postępowaniu brak jest podstaw, by przyjąć, że sprawa zostanie kiedykolwiek załatwiona. W konsekwencji zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji Wójta w całości oraz orzeczenie przez SKO co do istoty sprawy poprzez ustalenie warunków zabudowy, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji Wójta w całości i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia. Wniósł również o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa poprzez naruszenie art. 6, art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. SKO – uznawszy odwołanie za zasadne oraz doszedłszy do przekonania, że sprawa Inwestora, która toczyła się kilkukrotnie przed organami administracji publicznej obu instancji od 2017 r., wymaga merytorycznego zakończenia – zwróciło się do uprawnionego urbanisty o opracowanie analizy urbanistycznej oraz projektu decyzji administracyjnej ustalającej warunki zabudowy na rzecz Inwestora. Następnie SKO – przywołaną na wstępie decyzją z 14 października 2024 r. – uchyliwszy odmowną decyzję Wójta z 01 sierpnia 2023 r., ustaliło warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ośmiu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z drogą wewnętrzną, na terenie części działek nr [...], [...] i [...] obręb [...], podnosząc w uzasadnieniu w szczególności, że: - w sprawie znajduje zastosowanie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977; w skrócie "u.p.z.p.") w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustaw regulujących przygotowanie i realizację kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej (Dz. U z 2021 r. poz. 922), a także przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588; w skrócie "rozporządzenie MI"), w pierwotnym brzmieniu; - organ I instancji prawidłowo wyznaczył obszar analizowany w analizie urbanistycznej stanowiącej załącznik do decyzji Wójta z 1.8.2023 r. – zakres obszaru analizy daje faktyczny obraz trwającego procesu urbanizacji [...] –przyjąwszy obszar o powierzchni zakreślonej szerokością 345 m od granicy terenu planowanego inwestowania, czyli w odległości nie mniejszej niż 3-krotna szerokość frontu działki objętej wnioskiem (3x115 m), który został ustalony na podstawie wskazanego przez Inwestora szlaku komunikacyjnego; - w obszarze analizowanym występuje zabudowa mieszkalna jednorodzinna, zabudowa zagrodowa z budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi uzupełnianymi budynkami gospodarczo-garażowymi, mieszkalno-usługowa, zabudowa usługowa, drogi gminne, grunty orne. W bezpośrednim sąsiedztwie terenu objętego wnioskiem znajdują się działki użytkowane rolniczo. Jednak wewnątrz obszaru analizy urbanistycznej, działki objęte wnioskiem: o od strony północnej – znajdują się w sąsiedztwie gniazdowej zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej z budynkami wolnostojącymi, szeregowymi (ul. [...]) oraz bliźniaczymi (ul. [...]) zlokalizowanymi wzdłuż ulic w sposób uporządkowany, w ustalonych liniach zabudowy 4,0–10,0 m; o od strony wschodniej – wzdłuż ul. [...] (sięgacza) usytuowane są budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej z linią zabudowy 6,0 m, a wzdłuż ul. [...] znajdują się zarówno zrealizowane budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej z linią zabudowy 5,0 m, jak i wytyczone działki budowlane; o od strony południowej – w bezpośrednim sąsiedztwie, znajdują się działki uprawiane rolniczo, w tym z podziałami geodezyjnymi wytyczającymi drogi wewnętrzne (dz. nr [...], [...]); o od zachodu – znajdują się działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], [...] stanowiące drogi oraz pola uprawne – co, zdaniem SKO, umożliwia ustalenie dla przedmiotowych działek uporządkowanego zespołu zabudowy mieszkaniowej bliźniaczej ośmiu budynków w 4 parach, z drogami wewnętrznymi i linią zabudowy 6,0 m od linii rozgraniczających tych dróg. Nie naruszy to ładu przestrzennego oraz parametrami wpisze się w zbiór występujących tam form zabudowy; - w ocenie SKO, organ I instancji w sposób nieuprawniony wypaczył pojęcie "urbanistycznej całości" obszaru analizowanego; - istnieje możliwość obsługi komunikacyjnej terenu objętego wnioskiem w dwojaki sposób: o pierwszy – poprzez kompleks działek nr [...], dalej przez działkę nr [...] (wszystkie w [...]), a następnie przez działki nr [...] i [...] w [...] – dostęp do ulicy [...], o drugi – poprzez kompleks działek nr [...], dalej przez działki nr [...], [...] i [...] do ul. [...]; - organ II instancji – jak stwierdził – ponownie przeanalizował parametry zabudowy znajdującej się w wyznaczonym obszarze oraz planowanej inwestycji, szczególnie w zakresie zgodności z art. 61 ust. 1-5 u.p.z.p. i przepisami rozporządzenia MI. Przyjęte ustalenia zostały uzasadnione w wynikach analizy oraz przedstawione w motywach decyzji SKO; - przy zachowaniu parametrów zagospodarowania terenu określonych niniejszą decyzją planowana inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko; - z zebranych dokumentów wynika, że zostały spełnione warunki z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. dotyczące: o dostępu do drogi publicznej, o istniejącego uzbrojenia terenu, wystarczającego dla zamierzenia budowlanego, o art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. – teren nie wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne; o decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na opisaną decyzję SKO z 14.10.2024 r. wywiódł Prokurator (dalej: "Prokurator" lub "Skarżący"), który – zarzuciwszy naruszenie: I. prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 61 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 5 u.p.z.p. – przez oparcie decyzji na nieaktualnych opiniach gestorów sieci w zakresie zasilania w energię elektroenergetyczną, zaopatrzenia w wodę oraz odprowadzania ścieków, i w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 2) art. 53 ust. 4 w zw. z art. 64 i art. 60 ust. 1 u.p.z.p. – przez wydanie zaskarżonej decyzji bez uzgodnień z organami współdziałającymi, w tym z Marszałkiem Województwa [...] i Starostą [...] oraz Państwowym Gospodarstwem Wodnym "Wody Polskie"; 3) art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. – przez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo posiadania przez SKO wiedzy o uchwaleniu w dniu 30 września 2024 r. i opublikowaniu w dniu 11 października 2024 r. uchwały Rady Gminy [...] nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości: [...] rejon ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...] i w miejscowości [...] do ul. [...] - etap 2a, przyjmującej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (w skrócie "m.p.z.p.") obejmujący teren wynikający z zaskarżonej Decyzji WZ, i tym samym zignorowanie zasady, że określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jedynie w przypadku braku m.p.z.p., a w konsekwencji uznanie, że wydanie zaskarżonej decyzji było zgodne z prawem; II. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – polegające na niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego uznania, że spełnione zostały wymagane prawem warunki do ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu w oparciu o zaskarżoną decyzję – wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W obszernym uzasadnieniu skargi jej autor rozwinął i umotywował podniesione zarzuty, wskazując w szczególności, że: - SKO mogło bazować na nieaktualnych opiniach gestorów sieci w zakresie zasilania w energię elektroenergetyczną, zaopatrzenia w wodę oraz odprowadzania ścieków. Wprawdzie w przypadku decyzji [...] organ II instancji powołał się na nowsze opinie, bo wydane w 2024 r., jednak wątpliwości budzi fakt, że SKO w sprawie [...] powołuje się na te same dokumenty, tj., odpowiednio, oświadczenie E. [...] z 2 października 2024 r. i warunki wydane przez P. sp. z o.o. w B. [...] z 19 września 2024 r. Zdaniem Skarżącego może to wynikać z faktu, że to gestorzy wydali jednakowe opinie na potrzeby obu postępowań, bądź też SKO błędnie przyjęło, że jedna opinia odnosi się do obu spraw. Ponadto Prokurator zauważył, że już w wynikach analizy urbanistycznej jej autor wskazywał na konieczność aktualizacji opinii w zakresie zaopatrzenia w energię elektroenergetyczną, zaopatrzenia w wodę oraz odprowadzania ścieków, w związku z utratą ich ważności. W ocenie Skarżącego te okoliczności mogą oznaczać, że zaskarżona decyzja "została wydana w oparciu o nieaktualne lub niewystarczające (a nawet brak uzgodnień) opinie gestorów sieci w zakresie możliwości uzbrojenia terenu inwestycji", czego jednak Prokurator, jak zastrzegł, z uwagi na brak dostępu do całości akt postępowania administracyjnego, nie zdołał jednoznacznie ustalić; - zaskarżona Decyzja WZ nie zawiera jakichkolwiek informacji o przeprowadzeniu etapu uzgodnień z organami współdziałającymi. Tymczasem – zdaniem autora skargi – projekt tej decyzji wymagał uzgodnienia co najmniej z marszałkiem województwa oraz starostą (art. 53 ust. 4 pkt 5 lit. b i art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. w brzmieniu uwzględniającym zmiany dokonane w toku postępowania). Przy tym konieczność uzgodnienia decyzji ze starostą wynikała z faktu, że zgodnie z ewidencją gruntów i budynków na terenie objętym wnioskiem występują grunty orne klasy bonitacyjnej RIVa. Niezależnie od tego, sporna nieruchomość jest położona na obszarze udokumentowanego złoża wód termalnych [...] nr [...]. Z ustawy Prawo geologiczne i górnicze (art. 5 ust. 2 pkt 2) wynika, że woda termalna jest wodą podziemną. Stosownie zaś do obecnego brzmienia art. 53 ust. 4 pkt 5 lit. b w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy (w skrócie: "decyzję w.z.") wydaje się po uzgodnieniu z marszałkiem województwa w odniesieniu do udokumentowanych wód podziemnych. Nadto Prokurator podkreślił, że również na stronie 7 analizy urbanistycznej wskazano na konieczność uzgodnienia projektu decyzji, w tym w zakresie urządzeń melioracyjnych z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie (dalej w skrócie: "PGWWP"). Skarżący wyjaśnił, że podstawę prawną w tym ostatnim zakresie stanowi art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. Organem właściwym w zakresie melioracji wodnych – w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne – jest Zarząd Zlewni PGWWP, o czym stanowi art. 240 ust. 4 pkt 17 Prawa wodnego; - dnia 30 września 2024 r. Rada Gminy [...] podjęła uchwałę nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości: [...] rejon ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...] i w miejscowości [...] do ul. [...] - etap 2a (dalej "Uchwała" lub "Plan miejscowy"). Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] dnia 11 października 2024 r., z 14-dniowym vacatio legis, zatem weszła w życie 26 października 2024 r. Wydanie Decyzji WZ miało zaś miejsce 14 października 2024 r., a więc w okresie pomiędzy opublikowaniem Uchwały w dzienniku urzędowym, a jej wejściem w życie. Przywoławszy poglądy wyrażane w doktrynie i orzecznictwie, Skarżący skonstatował, że choć w niniejszym przypadku doszło do ustalenia warunków zabudowy przed wejściem w życie Planu miejscowego – co według części orzecznictwa nie pozwala na przyjęcie, iż mamy do czynienia z sytuacją opisaną w art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. – to jednak okoliczności tego konkretnego przypadku nakazują zrewidować takie poglądy i przyjąć, iż SKO jak organ, który nie jest powołany z mocy ustawy do ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, nie powinien wydawać takiej decyzji mając wiedzę o Uchwale. I to w odniesieniu to tak znacznego obszaru, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie oraz w dwóch innych, podobnych, dotyczących gruntów sąsiadujących – załatwionych decyzjami SKO z 14 października 2024 r. o znakach: [...] oraz [...] – który to obszar wynosi łącznie ok. 0,9 ha; - organ II instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zebrał, a w konsekwencji nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, zarazem wyjaśniając, że w dniu 22 maja 2025 r. wydał tzw. decyzję autokontrolną [znak: [...]; dalej "Decyzja Autokontrolna"], mocą której uchylił zaskarżoną decyzję własną z 14.10.2024 r. i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie administracyjne. Powziąwszy informację o wpływie skargi na Decyzję Autokontrolną –zarejestrowaną pod sygn. akt IV SA/Po 684/25 – tut. Sąd postanowieniem z 25 lipca 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 526/25 zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne. Prawomocnym wyrokiem z 23 października 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 684/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił Decyzję Autokontrolną. W związku z reorganizacją wydziałów orzeczniczych tut. Sądu od 01 stycznia 2026 r., niniejsza sprawa – zarejestrowana pierwotnie pod sygn. akt IV SA/Po 526/25 – została opatrzona nową sygn. akt: III SA/Po 15/26. Postanowieniem z 9 stycznia 2026 r. o sygn. akt: II SA/Po 15/26 tut. Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne. Pismem z 26 lutego 2026 r. (zatytułowanym "Odpowiedź na skargę Prokuratora") Inwestor, reprezentowany przez ad A., wniósł o oddalenie skargi. Szeroko uzasadniając swoje stanowisko, stwierdził, że zaskarżona decyzja z 14.10.2024 r. jest prawidłowa. Na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. pełnomocnik (substytucyjny) Inwestora, ad. M., podtrzymał wnioski i wywody przedstawione w piśmie procesowym z 26.2.2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 14 października 2024 r. ([...]; dalej "Decyzja WZ") uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] z 01 sierpnia 2023 r. ([...]) i ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 8 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z drogą wewnętrzną, na terenie części działek nr [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...] (gmina [...]). W niniejszej sprawie skargę wniósł Prokurator, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną Decyzją WZ. Jak jednak trafnie wskazano w skardze, Prokurator był uprawniony do jej wniesienia, na podstawie art. 8 § 1 i art. 52 § 1 in fine p.p.s.a. Zachował przy tym termin określony w art. 53 § 3 ab initio p.p.s.a. – "sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej" – z tym, że terminu tego nie należało liczyć od wskazanego przez Prokuratora, jako właściwego, dnia doręczenia zaskarżonej decyzji Wójtowi (gdyż organ I instancji nie jest stroną postępowania odwoławczego), lecz od dnia uskutecznienia doręczenia ostatniej ze stron postępowania (tj. doręczenia najpóźniejszego, tu: I. S., uskutecznionego w trybie art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., z upływem 12.11.2024 r., zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a.). Z tych względów Sąd uznał skargę Prokuratora za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania według wyżej przedstawionych zasad. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej Decyzji WZ stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (publikator wskazany w zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2023 r. poz. 977; w skrócie "u.p.z.p."). Należy jednak zaznaczyć, że przepisy tej ustawy ulegały zmianom w czasie trwania postępowania w przedmiocie warunków zabudowy – czyli pomiędzy dniem złożenia wniosku przez Inwestora (tj. 24.2.2017 r., który to wniosek został zmodyfikowany po raz ostatni 24.1.2020 r.), a datą wydania zaskarżonej decyzji przez SKO (14.10.2024 r.). Już sam organ II instancji zaznaczył, że w związku z dyspozycją art. 9 [ust. 1] ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustaw regulujących przygotowanie i realizację kluczowych inwestycji w zakresie strategicznej infrastruktury energetycznej (Dz. U. poz. 922) – mocą której to ustawy z dniem 27 maja 2021 r. dodano pkt 6 do art. 61 ust. 1 u.p.z.p. – należało stosować ten ostatni przepis w dotychczasowym brzmieniu (sprzed ww. nowelizacji). Analogiczną zasadę przyjął ustawodawca także w odniesieniu do większości wcześniejszych i późniejszych nowelizacji u.p.z.p. – niezasadnie przez SKO niewzmiankowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – a zwłaszcza co do: - ustawy z dnia 17 września 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. poz. 1986), która weszła w życie z dniem 3 stycznia 2022 r. i do art. 61 u.p.z.p. dodała ust. 5a. Zgodnie z przepisem intertemporalnym art. 4 tej ustawy zmieniającej, do spraw ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania warunków zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy [zmieniającej], stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 2 [tj. u.p.z.p.] w brzmieniu dotychczasowym; - ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688), która weszła w życie z dniem 24 września 2023 r. i gruntownie zmieniła zasady ustalania warunków zabudowy, w tym brzmienie art. 61 u.p.z.p. i określony w nim sposób wyznaczania obszaru analizowanego. Znowelizowane w ten sposób przepisy u.p.z.p. również nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w myśl art. 59 ust. 1 tej ustawy zmieniającej do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy [zmieniającej], stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 [tj. u.p.z.p.] w brzmieniu dotychczasowym. W konsekwencji należało uznać, że w kontrolowanej sprawie znajdowały zastosowanie przepisy u.p.z.p. w brzmieniu – co do zasady – obowiązującym w dniu złożenia (kompletnego) wniosku przez Inwestora. Zasada ta nie odnosi się jednak do nowelizacji art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. wprowadzonej ustawą z dnia 16 czerwca 2023 r. o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2029; w skrócie "zm.p.g.g.2023"), w wyniku której przepis ten od 28 października 2023 r. otrzymał brzmienie, zgodnie z którym decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1, wydaje się po uzgodnieniu z: "5) marszałkiem województwa - w odniesieniu do udokumentowanych: a) złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, innych niż złoża strategiczne, b) wód podziemnych". Albowiem w myśl przepisu przejściowego art. 57 ust. 1 zm.p.g.g.2023 do postępowań w sprawie uzgadniania projektów dokumentów, o których mowa w art. 53 i art. 60 [tj. projektów decyzji w.z.] ustawy zmienianej w art. 11 [tj. u.p.z.p.] w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy [tj. przed 28.10.2023 r.] stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 [tj. p.g.g.] i art. 11 [tj. u.p.z.p.] w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Powracając do art. 61 ust. 1 u.p.z.p., należy stwierdzić, że przepis ten – w brzmieniu znajdującym zastosowanie w kontrolowanej sprawie – stanowił, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy [w skrócie "decyzji w.z."] jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5 [w myśl którego: "Warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, uznaje się za spełniony, jeżeli wykonanie uzbrojenia terenu zostanie zagwarantowane w drodze umowy zawartej między właściwą jednostką organizacyjną a inwestorem"], jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Stosownie zaś do art. 60 ust. 1 u.p.z.p. decyzję w.z. wydaje, z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4, i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. Skarga Prokuratora została oparta na trzech podstawowych zarzutach – nie w pełni adekwatnie określonych jako dotyczące naruszeń "prawa materialnego" – ujętych w pkt II jej petitum i obejmujących wytyki: i) oparcia decyzji na nieaktualnych opiniach gestorów sieci w zakresie zasilania w energię elektroenergetyczną, zaopatrzenia w wodę oraz odprowadzania ścieków; ii) brak wymaganych uzgodnień projektu Decyzji WZ z organami współdziałającymi; iii) wydanie zaskarżonej Decyzji WZ pomimo uchwalenia Planu miejscowego i w trakcie biegu jego vacatio legis. W ocenie Sądu ostatecznie tylko zarzut z pkt (ii) powyżej okazał się zasadny, a pozostałe [ujęte powyżej w punkach (i) i (iii)] nie zasługiwały na uwzględnienie – a to z następujących względów. Ad (i) Aktualność opinii gestorów sieci Z akt administracyjnych przedłożonych przez SKO do niniejszej sprawy (k. 47 i 48 akt adm. II inst.) wynika, że Inwestor z własnej inicjatywy złożył do akt, krótko przed wydaniem przez SKO zaskarżonej Decyzji WZ, nowe zapewnienia gestorów sieci, o których mowa w skardze, dotyczące łącznie wszystkich inwestycji procedowanych w sprawach zawisłych przed tut. Sądem pod sygnaturami akt: III SA/Po 15/26, III SA/Po 16/26 i III SA/Po 17/26), tj.: - wydane przez E. sp. z o.o. z siedzibą w P. (Rejon Dystrybucji [...]) w dniu 2 października 2024 r. (nr [...]) zapewnienie "dostaw energii elektrycznej dla obiektu 24 budynki mieszkalne jednorodzinne w zabudowie bliźniaczej zlokalizowanego w miejscowości [...] dz. nr [...], [...], [...], [...], [...]" – z "terminem ważności": 12 miesięcy od daty wystawienia (tj. do 02.10.2025 r.); - wydana przez P. sp. z o.o. z siedzibą w B. w dniu 19 września 2024 r. (nr [...]) "Opinia" informująca o istniejącej możliwości dostawy wody oraz odbioru ścieków, w określonych ilościach, dot. "działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...] położonych w m. [...], gmina [...], na których planowana jest budowa 24 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej" – "ważna" do 19.09.2026 r. Zaskarżona Decyzja WZ została wydana w dniu 14.10.2024 r., a więc w okresie "ważności" ww. zapewnień. Wszystko to prowadzi do wniosku, że wbrew wątpliwościom wyrażonym w skardze, w odniesieniu do planowanej inwestycji spełniony został warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 u.p.z.p. dotyczący zapewnienia adekwatnego (verba legis: "wystarczającego") uzbrojenia terenu. Ad (ii) Brak wymaganych uzgodnień projektu Decyzji WZ Przepis art. 53 ust. 4 u.p.z.p. – który na mocy odesłania z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. stosuje się odpowiednio do decyzji w.z. – wyszczególnia szereg organów właściwych do uprzedniego uzgodnienia decyzji lokalizacyjnej w określonych w tym przepisie przypadkach. Autor skargi słusznie wskazał, że w kontrolowanej sprawie znajdowały odpowiednie zastosowanie przynajmniej następujące przepisy, nakazujące dokonanie uzgodnień z nw. organami administracji: - art. 53 ust. 4 pkt 5 lit. b u.p.z.p. (w brzmieniu nadanym przez art. 11 pkt 7 lit. b zm.p.g.g.2023) – z marszałkiem województwa – w odniesieniu do udokumentowanych wód podziemnych; - art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. – z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych – w odniesieniu do gruntów wykorzystywanych na cele rolne i leśne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. W kontrolowanej sprawie jest poza sporem (w szczególności stwierdzono to z Wynikach analizy architektoniczno-urbanistycznej sporządzonej na potrzeby wydania zaskarżonej Decyzji WZ), że teren planowanej inwestycji znajduje się w granicach udokumentowanych złóż wód termalnych [...] nr [...]. W myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2024 r. poz. 1290; w skrócie "p.g.g.") wodą termalną jest "woda podziemna, która na wypływie z ujęcia ma temperaturę niemniejszą niż 20°C". Opierając się na cytowanej definicji legalnej, należy wysnuć wniosek, że woda termalna jest wodą podziemną w rozumieniu art. 53 ust. 4 pkt 5 lit. b u.p.z.p. To z kolei oznacza, że wydanie Decyzji WZ wymagało uprzedniego uzgodnienia z Marszałkiem Województwa [...] – które w kontrolowanej sprawie nie zostało uzyskane przez SKO przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Niezależnie od tego w kontrolowanej sprawie jest też poza sporem, że – jak wskazano w Wynikach analizy i co wynika z (wypisu z) ewidencji gruntów i budynków (k. 66 akt adm. I inst.) – na terenie objętym wnioskiem występują grunty orne klasy bonitacyjnej RIVa. To zaś oznacza, że mamy w tym przypadku do czynienia z gruntami wykorzystywanymi na cele rolne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Albowiem w myśl art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2024 r. poz. 1145; w skrócie "u.g.n.") "[z]a nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne, nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania terenu". A skoro tak, to w kontrolowanej sprawie zaktualizował się wymóg uzgodnienia, przed wydaniem Decyzji WZ, jej treści "z organami właściwymi w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz melioracji wodnych", wzmiankowanymi w art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. Od razu należy zaznaczyć, że – wbrew supozycjom wyrażonym w piśmie procesowym Inwestora z 26.2.2026 r. – analizowany tu wymóg uzgodnienia nie jest ograniczony tylko do terenów wymagających uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. Przeciwnie, jak trafnie zauważa się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzgodnienie w trybie art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. jest wymagane w stosunku do wszystkich gruntów wykorzystywanych na cele rolne w rozumieniu art. 92 ust. 2 u.g.n., ma więc szerszy zakres zastosowania niż art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., który dotyczy tych gruntów, których zmiana przeznaczenia następuje w m.p.z.p. i wymaga uzyskania zgody właściwego organu na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 82; w skrócie "u.o.g.r.l."). Natomiast ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi przepisy odrębne w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. Obejmuje swym działaniem wszelkie grunty rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.o.g.r.l. Z kolei art. 3 ust. 1 u.o.g.r.l. wyznacza kierunki ochrony gruntów rolnych, stanowiąc, że ochrona ta polega m.in. na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne (pkt 1) i zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej, powstającym wskutek działalności nierolniczej i ruchów masowych ziemi (pkt 2). Ochrona, o której mowa w art. 3 ust. 1 u.o.g.r.l., dotyczy wszystkich gruntów rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.o.g.r.l. Celem uzgodnienia z art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. jest zaś ochrona rolnego charakteru gruntów, która nie ogranicza się wyłącznie do samego terenu objętego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy. Realizacja przedsięwzięcia nie może bowiem prowadzić do naruszenia wartości chronionych przepisami ustawy szczególnej, która to ochrona polega na ograniczaniu przeznaczania gruntów rolnych na cele nierolnicze lub nieleśne, jak i zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji gruntów rolnych oraz szkodom w produkcji rolniczej (art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.g.r.l.). Wymaga to ustalenia, że planowana inwestycja będzie służyć rolniczemu wykorzystaniu terenu lub że, pomimo odmiennego charakteru, da się pogodzić z rolnym przeznaczeniem gruntu (zob. wyrok NSA z 13.12.2018 r., II OSK 528/18; por. też wyrok NSA z 25.7.2024 r., II OSK 2360/23; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia NSA i WSA przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", ze strony internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.g.r.l. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych jest starosta, a gruntów leśnych – dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, z wyjątkiem obszarów parków narodowych, gdzie właściwym jest dyrektor parku. Słusznie więc podniósł Prokurator w skardze, że projekt Decyzji WZ wymagał uzgodnienia ze starostą, jako organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych. Trafnie Skarżący zwrócił też uwagę na zaniechanie SKO w odniesieniu do wymogu uzgodnienia projektu Decyzji WZ z Państwowym Gospodarstwem Wodnym "Wody Polskie" w zakresie urządzeń melioracyjnych. Potrzeba dokonania takich uzgodnień została również zasygnalizowana w Wynikach analizy. Zgodnie z art. 240 ust. 4 pkt 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2024 r. poz. 1087, z późn. zm.; w skrócie "p.w.") organem właściwym do dokonywania uzgodnienia, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 6, w zakresie melioracji wodnych jest Zarząd Zlewni PGWWP. Wydanie decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska (tu: bez uzgodnienia) innego organu stanowi istotne naruszenie przepisów procesowych, dające podstawę do wznowienia postępowania zakończonego taką decyzją ostateczną, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. Ad (iii) Wydanie Decyzji WZ w okresie pomiędzy uchwaleniem Planu miejscowego, a jego wejściem w życie Odnosząc się do tego zarzutu skargi, należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że jest poza sporem, iż Rada Gminy [...] podjęła w dniu 30 września 2024 r. uchwałę nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości: [...] rejon ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...] i w miejscowości [...] do ul. [...] - etap 2a (w skrócie: "Uchwała" lub "Plan miejscowy"), która wprawdzie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] w dniu 11 października 2024 r. (poz. 8201), ale weszła w życie już po wydaniu Decyzji WZ, bo 26 października 2024 r. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela i podtrzymuje stanowisko wyrażone w prawomocnym wyroku tut. Sądu z 23 października 2025 r. o sygn. akt IV SA/Po 684/25 – który zapadł w sprawie ze skargi Inwestora na Decyzję Autokontrolną – zgodnie z którym "analizowany zarzut skargi Prokuratora wcale nie dowodził wadliwości Decyzji WZ, gdyż – jak trafnie wytknął Inwestor (...) – w dacie wydania Decyzji WZ przedmiotowy Plan miejscowy, choć już uchwalony, to jeszcze nie rodził żadnych skutków prawnych, gdyż, z uwagi na zastrzeżone w nim vacatio legis, nie wszedł jeszcze w życie. Tym samym nie mógł stanowić punktu odniesienia dla oceny zgodności z prawem Decyzji WZ wydanej przed upływem owego vacatio legis. Uchylając tę decyzję w drodze Decyzji Autokontrolnej, SKO w istocie nie stwierdziło, że Decyzja WZ był wadliwa w chwili jej wydania – w związku w uchwalonym już (a jeszcze prawnie niewiążącym) Planem miejscowym – lecz że dalsze jej pozostawanie w obrocie prawnym «w obecnie znanym mu [SKO] stanie faktycznym i prawnym» (zob. s. 3 Decyzji Autokontrolnej) jest niecelowe («bezprzedmiotowe»). Przy tym ową «bezprzedmiotowość» wydania Decyzji WZ organ II instancji ewidentnie – i w sposób błędny, co słusznie wytknięto w skardze Inwestora – powiązał ze zdarzeniem, które miało miejsce już po wydaniu ww. decyzji (tj. po 14.10.2024 r.), a którym było wejście w życie Planu (z dniem 26.10.2024 r.)". W konsekwencji analizowany zarzut Prokuratora należało uznać za niezasadny. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie, SKO weźmie pod uwagę wskazania i oceny prawne wynikające z rozważań przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu wyroku, a ponadto uwzględni aktualny "etap obowiązywania" Planu miejscowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło