III SA/Po 1503/13

Dnia 24 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 rok oddala skargę W dniu 14 maja 2012 r. T. M. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w [...] wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślinnych przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, pomocy finansowej z tytułu wspierania i gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, płatności rolnośrodowiskowej. W dniu 3 grudnia 2012 r. wnioskodawca został wezwany do złożenia wyjaśnień, bowiem zadeklarowana działka ewidencyjna o nr [...] została zgłoszona do dopłat również przez innego wnioskodawcę. T. M. w odpowiedzi na wezwanie przedłożył akt notarialny z 31 maja 2012 r, z którego to aktu wynikało, iż w w/w dniu nabył od R. W. nieruchomość położoną w miejscowości [...], działkę o nr ewid. [...]. W paragrafie 8 aktu notarialnego zastrzeżono, iż sprzedający zobowiązuje się wydać przedmiotową działkę w posiadanie kupującego do dnia 16 sierpnia 2012 r. W dniu 7 stycznia 2013 r organ I instancji wydał postanowienie o dopuszczeniu dowodu w postaci oświadczeń z dnia 18 grudnia 2012 B. Sz., M. L. i R. W., oświadczenie tego ostatniego z dnia 31 maja 2012 r oraz oświadczenie A. Sz. B. Sz. oraz A. Sz. oświadczyli, iż R. W. użytkował działkę na dzień 31 maja 2012, a B. Sz. dodatkowo, iż zebrał z niej plon. M. L. oświadczył, iż dokonywał omłotu na przedmiotowej działce w żniwa 2012. R. W. w obu swoich oświadczeniach potwierdził, iż w dniu 31 maja 2012 r. nadal był użytkownikiem tej działki. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. o nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił T. M. przyznania płatności ONW na rok 2012 w strefie 1 Nizinne. W uzasadnieniu organ wykazał, iż wnioskodawca nie był użytkownikiem spornej działki [...]; był nim dotychczasowy właściciel R. W. Wobec powyższego działkę tę wykluczono z płatności wnioskodawcy uznając przedeklarowanie powierzchni. W konsekwencji wyliczona różnica procentowa pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowanych a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 28.84 %, co skutkowało odmową przyznania płatności w danym roku. T. M. za pośrednictwem pełnomocnika złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji. Pełnomocnik wskazał, iż wnioskodawca od 16 sierpnia 2012 r. użytkował sporną działkę, tym samym organy okres ten winny uwzględnić przy nałożeniu sankcji. W ocenie pełnomocnika jeżeli przedeklarowanie gruntu wynosiło ponad 20% za okres roku, a T. M. większość roku działkę użytkował, to proporcjonalnie przedeklarowanie wynosiło by 7,2105% i organy winny ten fakt uwzględnić w dopłatach. Organ II instancji - Dyrektor ARiMR decyzją o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ w oparciu o art.14 ust.2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji o Gwarancji Rolnej oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. We L 160 z 26.06.1999 str.80 ze zm) oraz art.37 ust.2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (Dz. U. UE L277 z 21 X 2005 r. ze zm.) uznał, iż płatność przysługuje do działek, które w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek pomocowy były w posiadaniu wnioskodawcy. Powierzchnia, o którą wnioskuje rolnik w danym roku powinna w całości być powierzchnią spełniającą warunki przyznania płatności na dany rok i co najistotniejsze - użytkowana przez tego rolnika. Zaznaczono, iż obowiązujące przepisy nie przewidują proporcjonalności w naliczaniu ewentualnych sankcji, które uzależnione byłyby od liczby miesięcy prowadzenia uprawy. Podkreślono w uzasadnieniu, iż zarówno z przepisów wspólnotowych, jak i krajowych wynika, że zasadniczo ustanowione przepisami warunki, dające prawo do płatności muszą być spełnione przez tego rolnika, który się o te płatności ubiega. Natomiast zasadą jest, że udzielenie pomocy nie następuje z urzędu, a na wniosek rolnika. Zatem rolnicy, którzy chcą skorzystać z prawa do płatności w pełnym zakresie powinni jednak dostosować swoje działania do uregulowań prawnych. Dalej podkreślono, iż to wnioskodawcy ponoszą odpowiedzialność za informacje podane we wniosku, które powinny być zgodne ze stanem faktycznym, jak również z żądaniami i wolą samych wnioskodawców. Ponadto, to nie celowe czy też niecelowe działanie producenta decyduje o odmowie przyznania płatności, ale niezgodność obszaru zadeklarowanego z kwalifikowanym. Celowość działania rolnika skutkować może zaostrzeniem sankcji, niemniej w tym przypadku sytuacja taka nie miała miejsca. Pełnomocnik skarżącego złożył skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania polegające na braku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz nie informowania strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw. Zarzucił także naruszenie prawa materialnego – art.73 ust.1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Pełnomocnik w zakresie tego ostatniego zarzutu wyjaśnił, iż skarżący wszystkich związanych z wnioskiem czynności dokonał zgodnie ze stanem faktycznym istniejącym w chwili składania wniosku, a organ nie pouczył go o możliwości sprostowania dostrzeżonych uchybień. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11. III. 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm.) płatność ONW przysługuje rolnikowi do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Zgodnie zaś z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada z 2009 roku, ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 (...) – podstawą do wyliczenia płatności jest zawsze obszar kwalifikowany (ustalany) dla danej grupy upraw. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do uznania, czy odmowa przyznania opłat do gruntów położonych na obszarach ONW była prawnie dopuszczalną konsekwencją wskazania we wniosku z dnia 31 maja 2012 roku działki rolnej o numerze [...], nabytej przez skarżącego od R. W. Posiadanie w świetle tych przepisów i na tle jednolitego już orzecznictwa oznacza stan faktyczny, którego istotą jest fizyczne władztwo nad rzeczą z zamiarem władania rzeczą dla siebie. W odniesieniu do spraw o przyznanie płatności do działek rolnych przesłanka posiadania działki rolnej nie może być rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego, z którego wynika to posiadanie (wyrok NSA z 17 stycznia 2008 roku, IIGSK227/07, z dnia 2 września 2008, IIGSK311/08). Podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest więc ten posiadacz gruntów rolnych, który faktycznie je użytkuje, prowadzi na nich działalność rolniczą i to w dacie złożenia wniosku. O tym, iż w dniu złożenia zmiany wniosku skarżący nie władał działką faktycznie świadczy zapis umowy notarialnej i stanowisko samego skarżącego. W odwołaniu T. M. faktu tego nie kwestionował, twierdził jedynie, iż dopłaty winny zostać przyznane do części roku, w której faktycznie działki te użytkował, czyli jak podkreśli pełnomocnik skarżącego "co najmniej" od 16 sierpnia 2012 r. Przy czym w odniesieniu do tej daty strona nie wskazała żadnych prac ani nakładów dokonanych na tę działkę, precyzyjnie nie wskazała jakie konkretne działania obejmowały ten rok gospodarczy, nawet jakiego okresu dotyczyły. Ogólne określenia "co najmniej od 16 sierpnia", "większa część roku" nie mogą stanowić i nie stanowią okoliczności obligującej organ do poszukiwania dowodów potwierdzających wersję skarżącego w kwestii gospodarowania na spornym gruncie. T. M. w toku postępowania doręczono postanowienie o dopuszczeniu dowodów. W uzasadnieniu tegoż postanowienia wyraźnie wskazano, że niezbędnym jest dopuszczenie dowodu w postaci dokumentów potwierdzających użytkowanie przez jedną ze stron spornej działki. Jednakże ani przed wydaniem decyzji w pierwszej, ani drugiej instancji T. M. nie składał wniosków dowodowych w tym zakresie, nie kwestionował także środków dowodowych wskazanych przez organ . Skarżący jest niekonsekwentny w ocenie działań organu. Z jednej strony bowiem twierdzi, iż w dacie złożenia wniosku dysponowały aktem notarialnym, organy mogły więc wezwać stronę do złożenia wyjaśnień. Z drugiej zaś sam przyznaje, iż akt notarialny przedłożony został na wezwanie organu w dniu 3 grudnia 2012 r. Analiza akt dowodzi tej drugiej wersji, bowiem z treści złożonego wniosku nie wynika, by załącznikiem był akt notarialny. Zresztą to nie treść wniosku, czy ewentualnych załączników wzbudziła wątpliwości organu, ale fakt iż ta sama działka zadeklarowana została w innym wniosku pomocowym. W konsekwencji nie znajduje zastosowania art.73 ust.2 rozporządzenia Komisji 1122/2009, bowiem rolnik poinformował na piśmie organ o przyczynie nieprawidłowości już po uzyskaniu informacji o nieprawidłowościach wniosku pomocowego. W aktach sprawy brak jest dokumentów, które wskazywałyby, iż skarżący informował organ o nabyciu działki przed wezwaniem do złożenia wyjaśnień. Nie może mieć również wpływu na wynik postępowania naruszenie proceduralne, które zdaniem pełnomocnika polega na załączeniu do akt postępowania oświadczeń, zamiast bezpośredniego przesłuchanie świadków. Samej wiarygodności tych oświadczeń strona nie kwestionowała, a jedynie ich formę. Nie zaprzeczała również ustaleniom faktycznym organu wynikającym ze składanych oświadczeń. W ocenie Sądu nie ograniczono praw strony w trakcie postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, iż w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia bezpośredniego organ administracji publicznej udziela stronom na ich żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Również na ich żądanie zapewnia czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Organ zatem nie miał obowiązku informowania stron postępowania o treści aktualnych przepisów prawa i przysługujących im uprawnieniach, jeżeli strona nie wystąpi z takim pytaniem. W ocenie Sądu - organy dokonały prawidłowej wykładni prawa materialnego, nie naruszając zasad prawa procesowego. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.