III SA/Po 151/20

Dnia 19 stycznia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Małgorzata Górecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2021 roku sprawy ze skargi W. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, po rozpatrzeniu wniosku W. B. z [...] września 2018 r., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300), dalej: "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników za okresy od kwietnia 1996 r. do września 1996 r., od grudnia 1996 r. do października 1997 r., od lutego 1998 r. do września 1998 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu składek w wysokości [...] zł i odsetek liczonych na [...] października 2018 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, co następuje. Wyrokiem o sygn. akt III SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił uprzednie decyzje wydane po rozpatrzeniu wniosku skarżącego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ powinien: 1. ustalić ich prawidłową wysokość, odnosząc się również do kwestii ich ewentualnego przedawnienia; 2. odnieść wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów i ponoszonych wydatków do wysokości zobowiązania, a dopiero potem uzasadnić, czy sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego pozwala na stwierdzenie braku przesłanek do umorzenia należności; 3. odnieść się do: a) znajdujących się w aktach postanowień komornika o umorzeniu postępowań egzekucyjnych z 2016 r.; b) oświadczenia skarżącego z [...] października 2018 r. o jego sytuacji zdrowotnej. Wydając zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję organ: 1. przytoczył przepisy dotyczące przedawnienia należności z tytułu składek, a następnie wskazał przyczyny, dla których jego zdaniem 5-letni termin przedawnienia jeszcze nie upłynął; 2. przedstawił sytuację materialną i zdrowotną skarżącego, w tym odniósł się do postanowienia komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z [...] czerwca 2016 r. i oświadczenia skarżącego z [...] października 2018 r. o jego sytuacji zdrowotnej. Odnośnie tej pierwszej wskazanych powyżej okoliczności (przedawnienia należności) organ podniósł, że 5-letni termin przedawnienia nie upłynął, gdyż nastąpiło: 1. przerwanie biegu tego terminu: a) [...] lipca 1997 r. - w odniesieniu do należności za okres od kwietnia 1996 r. do sierpnia 1997 r. z uwagi na podjęcie czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, o której zawiadomiono stronę, tj. spisanie protokołu o stanie majątkowym w toku postępowania egzekucyjnego, który strona podpisała; b) [...] marca 1998 r. - z uwagi na udzielenie układu ratalnego na spłatę należności za okres od kwietnia 1996 r. do września 1996 r. i od grudnia 1996 r. do października 1997 r.; c) [...] października 1998 r. i [...] lutego 2001 r. - z uwagi na podjęcie czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, o której zawiadomiono stronę, tj. spisanie protokołu o stanie majątkowym w toku postępowania egzekucyjnego, który strona podpisała; 2. zawieszenie biegu tego terminu - dla należności za okresy wskazane w sentencji decyzji: a) od [...] października 2002 r. do [...] kwietnia 2004 r. na podstawie art. 14 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287 ze zm.); b) od [...] grudnia 2006 r. do nadal - zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., tj. od dnia doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia, na podstawie której wdrożono postępowanie egzekucyjne do dnia umorzenia tego postępowania w związku z podpisaną umową ratalną; [...] kwietnia 2016 r. strona zawarła z ZUS umowę o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, zgodnie z art. 24 ust. 5a u.s.u.s., tj. od dnia podpisania umowy ratalnej do terminu płatności ostatniej raty, tj. [...] kwietnia 2030 r.; w sprawie prowadzono skuteczne postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. - G. i J. M. J., który postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela (ZUS) w celu umożliwienia stronie wywiązywania się z warunków układu ratalnego. W skardze na decyzję z [...] stycznia 2020 r. strona zarzuciła mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie: 1. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", 2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "K.p.a.", w zw. z art. 28 u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365); W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie wykonał wytycznych Sądu co do: 1. uzupełnienia materiału dowodowego sprawy w zakresie niezbędnym do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia kwestii przedawnienia należności; akta administracyjne w dalszym ciągu nie pozwalają na weryfikację podnoszonych przez organ twierdzeń co do braku przedawnienia należności za okres objęty skargą; 2. ustalenia aktualnej sytuacji materialnej, finansowej i bytowej skarżącego i jego rodziny. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna z uwagi na mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. ze wskazanymi w skardze przepisami K.p.a. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia (art. 153 p.p.s.a.). W wyroku o sygn. akt III SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uchylając uprzednie decyzje wydane po rozpatrzeniu wniosku skarżącego wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ powinien m. in. ustalić, czy objęta wnioskiem należność przedawniła się. Organ przytoczył co prawda szeroko przepisy dotyczące instytucji przedawnienia, ale nie załączył do akt administracyjnych dokumentów, na które w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji się powołał odnośnie: 1. przerwania biegu terminu przedawnienia: a) protokołu z [...] lipca 1997 r. o stanie majątkowym w toku postępowania egzekucyjnego, który strona podpisała - w odniesieniu do należności za okres od kwietnia 1996 r. do sierpnia 1997 r.; b) układu ratalnego z [...] marca 1998 r. na spłatę należności za okres od kwietnia 1996 r. do września 1996 r. i od grudnia 1996 r. do października 1997 r.; c) protokołów z [...] października 1998 r. i [...] lutego 2001 r. o stanie majątkowym w toku postępowania egzekucyjnego, który strona podpisała; 2. zawieszenia biegu terminu przedawnienia: a) od [...] października 2002 r. do [...] kwietnia 2004 r. na podstawie art. 14 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. nr 155, poz. 1287 ze zm.) - nie załączono dowodu wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego ani odpisu decyzji o zakończeniu restrukturyzacji; bieg terminu przedawnienia płatności należności objętych restrukturyzacją w trybie art. 14 tej ustawy ulega zawieszeniu na okres od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji; b) od [...] grudnia 2006 r. do nadal - brak dowodu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia, na podstawie której wdrożono postępowanie egzekucyjne, brak dowodu umorzenia tego postępowania w związku z podpisaną umową ratalną, brak umowy z [...] kwietnia 2016 r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek; bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy o rozłożeniu należności na raty, do dnia terminu płatności odroczonej należności z tytułu składek lub ostatniej raty (art. 24 ust. 5a u.s.u.s.). Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego (art. 24 ust. 5b u.s.u.s.). Rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek są podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Organ ma w tym zakresie swobodę decyzji, przejawiającą się w możliwości, a nie konieczności, umorzenia tych należności. Rozstrzygnięcie organu nie może być jednak dowolne, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 K.p.a., wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 K.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a. W związku z brakiem wyżej wskazanych dokumentów mogących mieć wpływ na kwestię przedawnienia należności organ naruszył art. 153 p.p.s.a. i wyżej wskazane przepisy postępowania. W tym kontekście przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutu skargi dotyczącego nieprawidłowego zbadania sytuacji materialnej i zdrowotnej skarżącego. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego organ zgromadzi wyżej wskazane dokumenty i w ich świetle ustali, czy nastąpiło przedawnienie spornej należności oraz dokona oceny aktualnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego. Wobec tego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.