III SA/Po 1510/13

Dnia 30 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi R., M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ... września 2013r. nr ... w przedmiocie zwrotu wniosku dotyczącego stwierdzenia i zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty K. z dnia ... czerwca 2013 r. nr ... II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących kwotę ...,- złotych (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. R., M. wnioskiem z dnia ... czerwca 2013 r. (data wpływu do organu ... czerwca 2013r.) zwrócili się do Starosty K. o o stwierdzenie i zwrot nadpłaty opłaty za kartę pojazdu samochodu osobowego F. nr rej. .... Starosta K. postanowieniem z dnia ... czerwca 2013 r., nr ..., wydanym na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.: dalej: k.p.a.), zwrócił D.N. wniosek dotyczący stwierdzenia i zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, z uwagi na fakt, że właściwy jest sąd powszechny, w tym przypadku Sąd Rejonowy w O. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu ... czerwca 2013 r. do Starosty K. wpłynął wniosek R., M. o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu samochodu F. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r. III CZP 24/12 zgodnie, z którą dopuszczalna jest droga sadowa w sprawach o zwrot nienależnych opłat za wydanie karty pojazdu, pobranych na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 137, poz. 1310) przed wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) organ stwierdził, że oczywiste jest , ze w tym przypadku postępowanie powinno się toczyć na drodze postępowania sądowego z zakresu prawa cywilnego, co uzasadnia zastosowanie art. 66 § 3 k.p.a. Zwrot wniosku stronie na podstawie ww. artykułu oznacza, że organ nie jest uprawniony do jego merytorycznego rozpoznania. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi R., M. W zażaleniu wniesionym od ww. postanowienia strona skarżąca zarzuciła postanowieniu Starosty K. rażące naruszenie art. 66 § 3 k.p.a., poprzez jego zastosowanie w sprawie i stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w drodze postępowania administracyjnego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia ... września 2013 r., nr ..., wydanym na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 199 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz.U. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sentencji postanowienia organ I instancji błędnie oznaczył stronę, której zwraca wniosek, jednak adresując przedmiotowe postanowienie prawidłowo do pełnomocnika stron. Również w uzasadnieniu postanowienia organ błędnie wskazał samochód, którego wniosek dotyczył. W ocenie organu jednak, błędnie oznaczona strona w sentencji zaskarżonego postanowienia nie powoduje konieczności uchylenia orzeczenia, gdyż w efekcie organ I instancji i tak winien wydać tożsame rozstrzygnięcie. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy również wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r. wydaną w sprawie III CZP 24/12, uzasadniającą właściwość sadów powszechnych w sprawach o zwrot nienależnych świadczeń o charakterze publicznoprawnym, których podstawę materialną stanowią przepisy kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu, a w szczególności art. 410 § 2 k.c. Organ wskazał również, że począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której jest mowa w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 980 ze zm.; dalej: p.r.d.), stanowi – w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.: u.f.p.) – środki publiczne będące niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym. Nie ma to zastosowania do opłat nienależnie pobranych przed tym dniem i podlegających zwrotowi. Nie będą to nadpłaty w myśl przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), gdyż takimi się stały dopiero po dniu 1 stycznia 2010 r. Zdaniem organu, to nie strona decyduje samowolnie, w jakim trybie powinna być sprawa rozpatrywana. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R., M., domagając się uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ... września 2013 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty K. z dnia ... czerwca 2013 r., zarzucili rażące naruszenie art. 66 § 3 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie i stwierdzenie, że sprawa o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu nie może być załatwiona w drodze postępowania administracyjnego, albowiem w niniejszej sprawie dopuszczalny jest jedynie tryb postępowania sądowego cywilnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn, zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli zaskarżony akt lub czynność może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ... września 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty K. z dnia . czerwca 2013 r., nr ...., którym organ I instancji zwrócił D.N.wniosek dotyczący stwierdzenia i zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Niewątpliwie postępowanie zakończone wskazanymi wyżej postanowieniami zainicjowane zostało wnioskiem R., M., co wynika z uzasadnienia postanowienia organu I instancji. Tymczasem Starosta K. ww. postanowieniem z dnia ... czerwca 2013 r., zwrócił wniosek dotyczący stwierdzenia i zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu D.N. Ponadto, co wynika z uzasadnienia postanowienia, zdaniem organu, wniosek dotyczył opłaty za kartę pojazdu marki F., natomiast we wniosku R.m. wnioskodawcy domagali się stwierdzenia i zwrotu opłaty za kartę pojazdu marki F. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dostrzegając wskazaną wyżej wadliwość rozstrzygnięcia Starosty K/, uznało jednak, że wprawdzie organ I instancji błędnie oznaczył stronę, której zwraca wniosek, jednak przedmiotowe postanowienie prawidłowo zaadresował do pełnomocnika stron. Nadto, zdaniem organu odwoławczego, błędnie oznaczona strona w sentencji zaskarżonego postanowienia nie powoduje konieczności uchylenia orzeczenia, gdyż w efekcie organ I instancji i tak winien wydać tożsame rozstrzygnięcie. Jak wynika z treści postanowienia Starosty Krotoszyńskiego nie zawiera ono oznaczenia strony, zaś z rozstrzygnięcia wynika, że dotyczy innego, niż wnioskodawcy podmiotu – D.N.. Jedynie z treści uzasadnienia można wnosić, że postępowanie dotyczyło wniosku R., M.. Chociaż i tutaj organ błędnie wskazał pojazd, którego dotyczy wniosek o zwrot opłaty za kartę pojazdu. W rozdzielniku postanowienia wskazano zaś jedynie radcę prawnego D. jako pełnomocnika strony , bez sprecyzowania, kto jest stroną postępowania. Zgodnie z art. 66 § 3 K.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W przedmiotowej sprawie zatem wydane rozstrzygnięcia, nie mogły dotyczyć innych niż wnioskodawcy podmiotów i tym podmiotom winny zostać zwrócone, jeżeli organ uznał, że spełnione zostały przesłanki określone w ww. przepisie. Niewątpliwie także, jak wynika z art. 124 K.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Ponadto, postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2). Organ I instancji, nie oznaczył strony lub stron biorących udział w postępowaniu, zaś w rozstrzygnięciu błędnie wskazał, że zwrot wniosku dotyczy innego niż strona postępowania podmiotu. Wadliwe określenia strony postępowania w rozstrzygnięciu jest najprawdopodobniej wynikiem błędu organu, który, jak wiadomo Sądowi z urzędu, w dniu ... czerwca 2013 r., w sprawie o nr ..., orzekał w przedmiocie zwrotu wniosku D.n. dotyczącego stwierdzenia i zwrotu opłaty za wydanie karty samochodu F. Sprawa ze skargi na ww. postanowienie i utrzymujące je w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. toczyła się przed tutejszym Sądem i opatrzona była sygnaturą akt III SA/Po 1582/13. Niezależnie jednak od powyższego, nie ulega wątpliwości, że zarówno postanowienie organu I instancji, jak również utrzymujące je w mocy postanowienie organu odwoławczego wydane zostały naruszeniem przepisów postępowania, tj. w szczególności art. 66 § 3 , art. 124. § 1 i 2 i art. 8 K.p.a. Stwierdzenie zaś naruszenia wskazanych przepisów postępowania skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięć organów obu instancji. Fakt doręczenia postanowienia zawierającego rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku innego podmiotu, niż wnioskodawcy – R., M. pełnomocnikowi wnioskodawców, nie może sanować wadliwie wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Wobec stwierdzonych wyżej naruszeń przepisów postępowania i konieczności ponownego rozpatrzenia wniosku R., M., Sąd nie mógł dokonać oceny merytorycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na marginesie zatem jedynie Sąd zwraca organowi uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 roku, sygn. akt l OPS 3/07 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w której Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że skierowane do organu administracji żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu, jest sprawą administracyjną, załatwianą w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazanie do dalszego postępowania. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200 i art. 152 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2001 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. Nr 490 ) orzekł, jak w sentencji.