III SA/Po 1519/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 09 listopada 2021 r. sprawy ze sprzeciwu M. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala sprzeciw. III SA/Po 1519/21 Uzasadnienie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z dnia [...] września 2021 r. uchylił na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]. o ustaleniu M. K. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW) i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji, uwzględniając podniesione w odwołaniu zarzuty, organ stwierdził, m.in., że: 1. organ w decyzji nie wskazał daty jej wydania 2. rozstrzygnięcie nie opiera się na zawartych w treści decyzji przepisach 3.organ I instancji nie wykazał z czego wynika zobowiązanie M. K. i na jakim materiale dowodowym oparł swoje ustalenia; uzasadnienie faktyczne nie wskazuje dlaczego ustalono M. K. kwotę nienależnie pobranych płatności, dostarczona dokumentacja nie dowodzi, że M. K. był członkiem zarządu i w jakim okresie 4.wskazana w decyzji kwota nie odpowiada przepisom dotyczącym odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej Organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zwróci uwagę na wskazanie podstaw prawych i wskaże, jakimi ustaleniami faktycznymi się kierował, biorąc jednocześnie pod uwagę zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu. M. K. wniósł sprzeciw od wskazanej wyżej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i zarzucając naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i art. 136 § 1 w zw. z art. 7 , art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i wymierzenie organowi grzywny. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn zm.), dalej jako k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Oznacza to, że od tego jednego rodzaju decyzji organu drugiej instancji, jakim jest decyzja uchylająca zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi w przypadku, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, zamiast skargi stronie przysługuje sprzeciw od tej decyzji. Sprzeciw jest środkiem prawnym inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne, jednakże, co należy podkreślić, jest to postępowanie szczególnego rodzaju, w którym zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. Jak wynika bowiem z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., zatem w postępowaniu prowadzonym w tym trybie wyłączono możliwość kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, jak również prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 k.p.a. Stosownie zaś do art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przy czym, możliwość zastosowania przez organ art. 138 § 2 k.p.a. musi być uzasadniona tym, że nie było możliwe zastosowanie art. 136 § 1 k.p.a., a więc konieczne stało się dokonanie takich ustaleń, które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. Wydanie decyzji kasacyjnej jest więc możliwe w sytuacjach wyjątkowych, gdyż co do zasady działanie organu odwoławczego nie ma tylko charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym i z reguły obowiązkiem tego organu jest ponowne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postępowania. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw ocenia, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a. i jedynie w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd uwzględnia sprzeciw. Badając w świetle powyższych kryteriów zasadność wydania w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji kasacyjnej, Sąd uznał, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] września 2021 r. uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] o ustaleniu M. K. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania ( ONW) i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jak prawidłowo, zdaniem Sądu, ocenił organ odwoławczy, stwierdzone braki w przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniu wyjaśniającym, w zakresie wykazania, na jakiej podstawie i w oparciu o jaki materiał dowodowy organ I instancji ustalił M. K. kwotę nienależnie pobranych płatności, niewątpliwie mają wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto zaś zakres tych ustaleń, wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, wykracza poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a. W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 151 a § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.