III SA/Po 158/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) As. sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: ref. staż. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Spółki "A" w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie bezczynności organu w sprawie wyłączenia gruntów z produkcji rolnej I. Stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Spółki "A" w K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. Stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/M. Bejgerowska /-/T. M. Geremek /-/B. Koś Spółka "A" w K. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] r. uznające za nieuzasadnione zażalenie na bezczynność Starosty , prowadzącego postępowanie w sprawie rezygnacji z wyłączenia z produkcji rolnej działki nr [...] wniesione w czasie zawieszenia postępowania. W skardze strona zakwestionowała istnienie postanowienia o zawieszeniu postępowania z dnia [...]r, r., podając że nigdy nie otrzymała takiego postanowienia i sugerowała możliwość sfałszowania tego dokumentu. Z uzasadnienia postanowienia z [...] r. wynika, że wniesienie zażalenia na bezczynność organu w czasie trwania zawieszenia postępowania jest nieuzasadnione, bowiem zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów. W związku z twierdzeniem wnioskodawcy, że nie istnieje postanowienie Starosty K. z [...] r. o zawieszeniu postępowania, a z tą datą Spółka otrzymała jedynie pismo informujące o zwłoce w załatwieniu sprawy, zażądano wyjaśnień od Starosty K. Starosta poinformował, że istnieją dwa dokumenty z [...]roku skierowane do Spółki"A" w K, jednak zasadnicze znaczenie dla sprawy ma postanowienie o zawieszeniu postępowania Nr [...], które na mocy przepisów kpa dostarczone zostało stronie za zwrotnym poświadczeniem odbioru. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo wskazało, że po podjęciu zawieszonego postępowania w dniu [...]]r. postanowieniem Starosty K. Nr [...] i nie zakończeniem go do dnia [...] r. Spółka "A" w K. złożyła kolejne zażalenie na bezczynność organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując to zażalenie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznało zażalenie za uzasadnione i w związku z tym wyznaczyło termin załatwienia sprawy oraz zarządziło wyjaśnienie przez organ I instancji przyczyn i ustalenie osób winnych nie załatwienia sprawy w terminie oraz podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. skarżący podał, że postępowanie wszczęte na jego wniosek w sprawie rezygnacji z wyłączenia z produkcji rolnej działki nr [...] zostało zakończone pozytywną dla strony decyzją Starosty K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. w związku z art. 37 kpa, na bezczynność organów w przypadku niewydania decyzji i postanowień, od których służy zażalenie, w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa stronie służy skarga do sądu administracyjnego, po złożeniu zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Skarżąca spółka wyczerpała tryb określony w art. 37 kpa, bowiem w dniu [...] r. wniosła zażalenie na bezczynność Starosty K. w sprawie rezygnacji z wyłączenia z produkcji rolnej gruntu – działki nr [...], zatem po otrzymaniu postanowienia z dnia [...] r. mogła wnieść do sądu skargę na bezczynność Starosty Kościańskiego, aż do czasu załatwienia sprawy przez ten organ. Wskutek błędnego pouczenia zamieszczonego w w/w postanowieniu strona zwróciła się do SKO w L. z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, w wyniku czego zostało wydane zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. Postanowienie to zapadło bez podstawy prawnej, co stanowi przesłankę do stwierdzenia jego nieważności, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktrynie (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, uwaga 76 do art. 3 i przywołane tam orzecznictwo), utrwalony jest pogląd, że postanowienie organu wyższego stopnia wydane w trybie art. 37 kpa ma charakter wpadkowy (incydentalny) – nie kończy ono postępowania w sprawie ani też nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty i stronie nie przysługuje prawo wniesienia zażalenia na takie postanowienie. Wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu i nie może być traktowane jako odrębne i samodzielne postępowanie administracyjne. Zażalenie z art. 37 § 1 kpa nie jest zażaleniem, o którym mowa w art. 141-144 kpa, nie można więc do niego odpowiednio stosować przepisów dotyczących odwołań, ale stanowi swoisty środek odwoławczy w przypadku niezałatwienia przez organ sprawy w ustawowym terminie ( por. uwaga 76 do art. 3 p.p.s.a. powołana wyżej ). W konsekwencji takie postanowienie nie podlega weryfikacji również w trybie innego środka zaskarżenia jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Takie postanowienie ( tu: postanowienie z dnia [...] r. ) strona może zakwestionować w postępowaniu sądowym, wnosząc skargę na bezczynność organu. Spółka "A" w K. nie mogła zatem skutecznie złożyć wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a w konsekwencji wydane na skutek tego wniosku postanowienie z dnia [...] r. obarczone jest wskazaną wyżej kwalifikowaną wadą, stanowiącą podstawę stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/M. Bejgerowska /-/T. M. Geremek /-/B. Koś