III SA/Po 158/19

Dnia 27 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia 18 grudnia 2018 roku w sprawie [...] Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 233 S 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, dalej: "o.p.", w zw. z art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, dalej: "u.g.h.", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 01 lipca 2016 roku o wymierzeniu H. R. kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie do gry poza kasynem gry. W dniu 22 stycznia 2015 roku, funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w K. przeprowadzili kontrolę w lokalu na stacji paliw znajdującej się pod adresem [...] , [...]. Lokal stanowi własność H. R.. W lokalu ujawniono dwa automaty do gier o nazwie Bulls Eye i nr fabrycznym [...] oraz Double Slim o nr fabrycznym [...] Automaty były włączone i gotowe do gry, a funkcjonariusze przeprowadzili na nich eksperyment procesowy. W toku eksperymentu procesowego ustalono, iż dany automat oferuje gry na automatach w rozumieniu u.g.h, a został on potwierdzony opinią biegłego. W toku postępowania do akt załączono umowę najmu powierzchni użytkowej z 1 listopada 2014r zawartą pomiędzy H. R., a W. Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Dopuszczono także jako dowód kopie dokumentów z akt sprawy RKS [...], w tym przesłuchania świadków i ekspertyzę biegłego. Naczelnik rzędu Celnego w K. decyzją z dnia 01 lipca 2016 roku po analizie zebranego materiału dowodowego wymierzył skarżącej karę pieniężną w kwocie 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Strona zaskarżyła powyższą decyzję w całości. W odwołaniu strona zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie art. 180 §1, 122 i 187 o.p. w zw. z art. 129 ustawy o grach hazardowych poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie przeprowadzeniu badania przez upoważnioną przez MF jednostkę badającą bowiem funkcjonariusz celny nie posiada wiadomości specjalnych z zakresu uszaty o grach hazardowych poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego celem wyjaśnienia wysokości kary pieniężnej: art. 122, art. 187 §1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającym na przyjęciu, że to skarżący urządzał i czerpał zyski ze znajdujących się w lokalu automatów, podczas gdy jedynie dzierżawił powierzchnię pod takie automaty: art. 187 ordynacji podatkowej poprzez niezbadanie w sposób wszechstronny sprawy i nie powołanie biegłego sądowego z zakresu automatów do gier, mechaniki elektromechaniki oraz elektroniki i oparcie się wyłącznie na eksperymencie procesowym. Dyrektor Izby Skarbowej jako organ Il instancji rozpoznał odwołanie i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podniósł, że kara pieniężna za urządzanie gier na automacie nie wymaga postępowania dowodowego, gdyż jest ściśle oznaczona w u.g.h. Ponadto organ Il instancji stwierdził, że ustalenia poczynione przez organ I instancji są wystarczającego do tego, aby uznać, że doszło do naruszenia u.g.h. poprzez urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał też, że wystarczy, by jeden z elementów gry miał charakter losowy, aby uznać, że gra ma charakter losowy. Podkreślono, że funkcjonariusze celni byli uprawnieni na mocy art. 2 ustawy o Służbie Celnej do dokonywania kontroli a w jej ramach do podjęcia określonych czynności w tym przeprowadzenia w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automatach. Potwierdzeniem ich ustaleń była opinia biegłego sądowego, natomiast opinia jednostki certyfikującej jest niezbędnym dowodem, ale tylko w przypadku zakwestionowania prawidłowości działania automatu do gier który działał na podstawie wcześniej pozyskanego poświadczenia rejestracji, a w trakcie kontroli ustalono, że dochodzi do naruszenia warunków rejestracji urządzenia oraz przepisów o grach hazardowych. Wskazano też na zapisy umowy najmu powierzchni pomiędzy skarżącym a spółką [...] i podkreślono, że skarżący zapewnił odpowiednie warunki do wstawienia, uruchomienia i eksploatacji w swoim lokalu przedmiotowych automatów. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał też, iż podważone przez odwołującą przepisy zostały prawidłowo notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014 roku, co zaś dotyczy ustawy nowelizującej u.g.h przywołano w tym zakresie Uchwałę NSA z dnia 16 maja 2016 r Il GPS 1/16, wyrok TSUE z 13 października 2016 r w sprawie C-303/15 oraz orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 marca 2015 roku o sygn. P 4/14. Strona wniosła skargę do sądu wnosząc o uchylenie obu decyzji i umorzenie postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 89 ust. 1 pkt 4 u.g.h. poprzez wymierzenie kary posiadaczowi samoistnemu lokalu, naruszenie art. 133 §1 o.p. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji do podmiotu niebędącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust, 1 pkt 2 u.g.h, art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych poprzez wymierzenie kary skarżącemu mimo, że nie urządzał on gier na automatach poza kasynem gry, art. 187 §1 oraz art. 122 o.p. poprzez dokonanie całkowicie błędnego ustalenia, że to skarżąca była podmiotem urządzającym gry, art. 210 §4 o.p. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanek, jakimi kierował się organ uznając, żę skarżący urządzał gry na automatach, art. 121 w zw. z art. 124 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych art. 122 w zw. z art. 187 o.p. poprzez oparcie decyzji na niepełnym oraz niedostatecznie rozpatrzonym materiale dowodowym, art. 124 o.p. poprzez niewyjaśnienie przesłanek którymi kierował się organ wydając zaskarżone decyzje, art. 180 o.p. poprzez niedopuszczenie dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy i poprzestanie wyłącznie na eksperymencie funkcjonariuszy celnych, art. 187 §1 o.p. poprzez niedochowanie obowiązku zebrania całości materiału dowodowego, art. 2a o.p. poprzez jego całkowite pominięcie i dokonanie interpretacji budzących wątpliwości przepisów na niekorzyść skarżącego. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, została wydana w toku postępowania przeprowadzonego w sposób zgodny z przepisami Ordynacji podatkowej w związku z art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. 2015, poz. 612 ze zm.). Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów w zakresie gromadzenia materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonano w sprawie, nie wykracza poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 o.p. Ustalenia faktyczne zostały przyjęte z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego oraz poparte przekonującą argumentacją. Sąd nie dopatrzył się także w sprawie naruszenia zasady z art. 121 §1 o.p., tj. prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, gdyż w ocenie Sądu organy działały w sposób transparentny i umożliwiły stronie czynny udział w postępowaniu, odnosząc się zarazem do wszystkich twierdzeń strony. Zgodnie z art. 180 §1 o.p. organ celny był zobowiązany jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej stanowi natomiast, że funkcjonariusze wykonujący kontrole są uprawnieni do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu w sytuacji stwierdzenia organizowania gry na automacie znajdującym się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosowną koncesją lub zezwoleniem, stanowi to uzasadnienie, by zbadać rodzaj urządzenia, jego funkcjonowanie, a także ewentualne wykorzystanie do organizowania takich gier (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 sierpnia 2015 r., sygn. akt Il SA/Go 375/15). Bezzasadne jest zatem twierdzenie skarżącego, iż uchybiono w tym zakresie przepisom regulującym postępowanie dowodowe. Dla uznania gier na automacie za grę hazardową w świetle postanowień art. 2 ust. 3 u.g.h., wystarczające jest aby odbywała się ona na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe i zawierała jedynie element losowości, który został wykazany w postępowaniu dowodowym w niniejszej sprawie. Organy nie naruszyły wiec ani art. 180 §1, ani 187 §1 o.p. poprzez oparcie rozstrzygnięcia m.in. na protokole z eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Przepis ten określa środki dowodowe pozostające w dyspozycji organów celnych, dopuszczając także możliwość przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Sąd podziela stanowisko organów, że w sprawie wystąpił "uzasadniony przypadek", który według przywołanego art. 32 ust. 1 pkt 13 ww. stawy umożliwiał funkcjonariuszom celnym sięgnięcie po ten instrument procesowy. W sytuacji stwierdzenia organizowania gry na automacie znajdującym się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosowną koncesją lub zezwoleniem, stanowi to uzasadnienie, by zbadać rodzaj urządzenia, jego funkcjonowanie, a także ewentualne wykorzystanie do organizowania takich gier. Wyniki takiego eksperymentu, tak jak inne dowody, podlegały swobodnej ocenie organów. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Prawidłowo zostały zinterpretowane przepisy mające zastosowanie w sprawie. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Weryfikując prawidłowość poczynionych ustaleń faktycznych, w kontekście podniesionych w skardze zarzutów, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania wartości dowodów, w oparciu o które organ przyjął ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonych decyzji. Podkreślić należy, że w postępowaniu prowadzonym przez organy celne obowiązuje zasada otwartego katalogu środków dowodowych, dopuszczająca jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 §1 o.p.). Nie ma więc przeszkód do włączenia do akt sprawy materiałów uzyskanych w postępowaniu karnym skarbowym. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukaranie podmiotu prowadzącego gry na automatach poza kasynem gry, wymaga przeprowadzenia postępowania, w którym organy samodzielnie mogą i muszą ustalić ustawowe przesłanki nałożenia takiej kary. W tym zakresie mogą korzystać ze wszelkich środków dowodowych, a ich ustalenia są samodzielne (por. wyrok NSA z 24 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1788/15). W ocenie Sądu, w toku postępowania organy zebrały i rozpatrzyły cały zgromadzony materiał dowodowy zgodnie z art, 121 §1, art. 122, art. 180, art. 187 §1, art. 188, art. 191 i art. 197 o.p. Skarżący nie wykazał, że przed udostępnieniem automatów grającym zadośćuczynił obowiązkowi ich rejestracji stosownie do art. 23a ustawy o grach hazardowych. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skontrolowane automaty były automatami do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, lecz także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy i utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art, 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także ze stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z organizowaniem gier hazardowych. Uznanie danego podmiotu za urządzającego gry w rozumieniu analizowanego przepisu każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba taka lub podmiot podejmował czynności, polegające m.in. na opisanych wyżej aktywnych działaniach, wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych. Jeżeli znamiona deliktu administracyjnego wyczerpują działania kilku podmiotów, to każdy z nich jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry i wobec każdego z takich podmiotów aktualizuje się kompetencja nałożenia kary administracyjnej określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. Odpowiedzialność za wskazany delikt ponosi także podmiot współurządzający gry na automatach poza kasynem gry. O tym, czy dany podmiot jest urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, rozstrzyga jego udział i stopień przyczynienia się do realizacji znamion deliktu administracyjnego. W świetle powyższego organ w niniejszej sprawie słusznie uznał skarżącego za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry, opierając się na okolicznościach funkcjonowania automatu do gry, postanowieniach umowy najmu z dnia 1 listopada 2014 roku. Podkreślić należy zwłaszcza zapis art. 2 pkt 3 umowy, w którym wynajmujący zobowiązał się do nie udostępniania powierzchni lokalu innym poza spółką przedsiębiorcom świadczącym usługi w zakresie instalacji i eksploatacji urządzeń rozrywkowych iż zręcznościowych , chyba , że spółka na udostępnienie tej powierzchni wyrazi zgodę na piśmie. Zdecydowanie więc wynajęcie części powierzchni stacji benzynowej umożliwiło instalację i funkcjonowanie automatów do gier i to całą dobę. Podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, nawet wówczas, gdy gry te urządza bez koncesji, zezwolenia, zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu, podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Przepis z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Skarżący mógł być zatem zobowiązany do poniesienia kary pieniężnej. Sąd przyjmuje zatem, że kwestionowane rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu istotnych okoliczności faktycznych, a ustalenia przyjęte przez organ za podstawę rozstrzygnięcia są zgodne z prawdą materialną, W świetle powyższych rozważań należy także stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego regulującymi przypadki urządzania gier na automatach poza kasynem gry, W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.