III SA/Po 160/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska WSA Mirella Ławniczak As. sąd. Szymon Widłak ( spr.) Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Ł. J. W. P. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego o d d a l a s k a r g ę /-/Sz. Widłak /-/M. Kwiecińska /-/M. Ławniczak Dyrektor Urzędu Celnego w P. dnia [...] na wniosek K. K. dokonał odprawy celnej ostatecznej nr [...], samochodu osobowego marki "[...]" [...], o pojemności silnika [...], roku produkcji [...], z uwzględnieniem rachunku z dnia [...], nr [...] załączonego do dowodu odprawy celnej. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 240 § pkt 5 O.p. Dyrektor Urzędu Celnego wznowił postępowanie z uwagi na nowe okoliczności wynikające z ujawnionych przez niemieckie organy dochodzeniowe rachunków z dnia [...] nr [...], [...], dotyczących zapłaty za wyposażenie pojazdu (komplet opon zimowych, wyposażenie skórzane, roleta na tylną szybę, podgrzewanie siedzeń, ABS, katalizator). Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oraz art. 4 pkt 1 i 2, art.26 ust.1 ustawy z dnia 28.12.1989r - Prawo celne (j.t Dz.U. nr 71 z 1994r., poz. 312 ze zm.) uchylił decyzję zawartą w dowodzie odprawy celnej z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej wartości celnej towaru i określił ją na kwotę [...] DEM ([...] zł), w konsekwencji – cło na kwotę [...] zł , zobowiązując importera do zapłaty reszty cła w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu stwierdzono, że z rachunku z dnia [...] nr [...] załączonego do odprawy celnej i rachunków z tej samej daty nr [...] nr [...], "ujawnionych w toku weryfikacji" wynika, iż wartość towaru wynosi [...] DEM. W odwołaniu K. K. domagał się uchylenia powyższej decyzji zarzucając, że została wydana bez odniesienia się do jego wyjaśnień zawartych w piśmie z [...], które uczynił integralną częścią odwołania. Podkreślił, że organ I instancji nie odparł zarzutu posługiwania się niepotwierdzonymi za zgodność z oryginałem kserokopiami rachunków, ani nie wyjaśnił rozbieżności pomiędzy rachunkiem nr [...] (którym jako importer dysponuje), a kserokopiami rachunków nr [...] i [...], sporządzonymi komputerowo i mającymi naniesione wpisy z daty [...], a więc dokonane już po transakcji kupna, wprowadzeniu pojazdu na polski obszar celny i wymierzeniu cła. Nie wyjaśniono też kwestii różnicy pomiędzy treścią kserokopią rachunku nr [...] a rachunkiem nr [...]. Prezes GUC decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 262 O.p., art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28.12.1989r. - Prawo celne (tj. Dz. U. z 1994r., nr 71, poz. 312 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC wskazał, że przesłankę wznowienia postępowania stanowiło ujawnienie dwóch rachunków dotyczących zakupu pojazdu oraz dodatkowego wyposażenia do tego pojazdu, opiewających na kwotę [...] DEM. Z faktur ujawnionych przez niemieckie organy dochodzeniowe wynika, że kwota jaką zapłacił importer za pojazd wynosiła [...] DEM, a nadto wystawiony został inny rachunek, za dodatkowe wyposażenie, opiewający na kwotę [...] DEM. Z drugiego ujawnionego rachunku nr [...], dotyczącego wyposażenia dodatkowego auta wynika, że rachunek ten ma ścisły związek z rachunkiem nr [...] i jest jego uzupełnieniem. Ponadto Prezes GUC podkreślił, że postępowanie karne i administracyjne mają charakter autonomiczny, co nie wykluczało wykorzystania przez organy celne niektórych dowodów uzyskanych w postępowaniu karnym. Na skutek skargi K. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m. in., że przebieg postępowania celnego w sprawie naruszał zasadę zaufania wyrażoną w art. 121 Ordynacji podatkowej, a także stwierdził naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art.122 Ordynacji podatkowej), wskazując, że ustalenie stanu faktycznego sprawy winno nastąpić przy zachowaniu pełnej i poprawnej procedury. Organy celne obu instancji poprzestały w istocie na dostarczonym im materiale i to pomimo niepewności co do jego treści i znaczenia. W ocenie sądu zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający dla uznania za wiarygodne dokumentów w postaci kserokopii faktur nr [...] i [...], na podstawie których ustalono nową, podwyższoną wartość celną samochodu. Sąd wskazał, na potrzebę zastosowania regulacji znajdujących się w Układzie Europejskim ustanawiającym stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi sporządzonym w Brukseli w dniu 16.12.1991 r. ( Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ), a w szczególności załącznika w formie Protokołu 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych gwarantującego takie działanie władz strony proszonej o pomoc, jakby działały we własnym interesie m.in. przez przeprowadzenie właściwych dochodzeń. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Izby Celnej w P., decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]. Organ celny II instancji skorzystał z materiałów zgromadzonych przez Prokuraturę Okręgową w Ł. w toku śledztwa prowadzonego przeciwko K.K. pod sygn. akt [...] w sprawie dotyczącej narażenia skarbu państwa na uszczuplenie cła przez wprowadzenie w błąd organu celnego co do rzeczywistej wartości samochodu osobowego [...] i przedstawienie do odprawy celnej rachunku na wyposażenie dodatkowe, opiewającego na cenę niższą niż faktycznie za pojazd uiszczoną. Materiały te zostały zebrane przez Prokuraturę przy Sądzie Krajowym w H. do której Prokurator Okręgowy w Ł. zwrócił się pismem z dnia [...] z wnioskiem o pomoc prawną. Dowody te to protokoły przesłuchania świadków – współwłaściciela firmy, O.S. i pracowników firmy, w której K. K. kupił w/w samochód, to jest R. J., H. J. i E. M. oraz kserokopie kilku stron broszury "Schwacke – Liste" z maja i października 1996 r., zawierającej ceny samochodów na rynku niemieckim. Zeznania tych świadków, które w obszernej części zostały przytoczone w zaskarżonej decyzji, wyjaśniają wszystkie wątpliwości występujące wcześniej w sprawie, w tym co do treści faktur i potwierdzają stanowisko organów celnych co do przyjętej wartości celnej. Na uzasadnienie skorzystania z materiałów zgromadzonych w śledztwie organ celny drugiej instancji podał, że nie ma takich możliwości technicznych ani środków na prowadzenie tak szerokiego postępowania jak to uczyniła Prokuratura Okręgowa w Ł., która delegowała do H. swojego prokuratora, który był obecny przy przesłuchaniach i mógł on zadawać pytania świadkom. Funkcjonariusze celni posiadają przygotowanie w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego, postępowanie karne jest specjalnością prokuratury. W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dowody zebrane w postępowaniu przez prokuraturę są kluczowe dla przedmiotowej sprawy. Dyrektor Izby Celnej nie mógł z nich nie skorzystać, skoro prokuratura prowadzi sprawę przeciwko K.K., a przedmiot postępowania pokrywa się z zakresem postępowania prowadzonego przez Izbę Celną w P. Odnosząc się do kwestii wdrożenia postępowania dowodowego w trybie przewidzianym Układem Europejskim, w szczególności chodzi tutaj o załącznik w formie Protokołu 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych, należy stwierdzić, iż nie ma obowiązku dokonywania weryfikacji zagranicznych dokumentów w tym trybie. Protokół 6 stanowi o weryfikacji dokumentów przez służby celne obecnego kraju. W przedmiotowej sprawie faktury otrzymano w wyniku czynności podjętych przez Urząd Celny w P. – placówka F. we współdziałaniu z Graniczną Placówką Kontrolną Straży granicznej w Ś. Oznacza, to iż zagraniczne służby celne dostarczyły dowodów, na podstawie których nastąpiło podwyższanie wartości celnej. W świetle zebranych dowodów (faktur, zeznań, świadków ) nie ma potrzeby dokonywania weryfikacji dokumentów w trybie Układu Europejskiego. Okoliczności sprawy zostały wystarczająco wyjaśnione i ekonomika postępowania wskazuje, iż zakończyć na tym etapie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. K. zarzucił zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w P. naruszenie : - art.210 ustawy z dnia 29.08.1997r. ordynacja podatkowa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego przez przyjęcie, że ustalenia poczynione przez Prokuraturę Okręgową w Ł. mogą stanowić podstawę do wydania decyzji w niniejszym postępowaniu - art. 233 § 2 ustawy z dnia 29.08.1997r. ordynacja podatkowa poprzez błędne ustalenie, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, - art. 180 § 1 w związku z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie jako dowodów niewiarygodnych kserokopii rachunków nr [...] i nr [...], - art. 70 §1 ustawy z dnia 29.08.1997r. ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że sprawa nie uległa przedawnieniu, - art. 240 § pkt. 5 ustawy z dnia 29.08.1997r. ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że istniały podstawy do wznowienia postępowania tj. że ujawnienie kser rachunków może mieć istotne znaczenie dla ustalenia wartości celnej towaru w sytuacji gdy wartość ta ustalona była wcześniej na podstawie oględzin towaru i wiedzy organu celnego o wartości towarów podobnych. W związku z tymi zarzutami wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w P. na swoją rzecz kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, w tym również co do tego, że nie ma obowiązku weryfikacji zagranicznych dokumentów w tym trybie. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Ł. obecny na rozprawie w dniu [...] wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że organ celny w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy i ustalił stan faktyczny. Mógł wykorzystać materiały zebrane w toku postępowania karnego, gdyż zachodziły te same zakresy postępowania karnego i postępowania administracyjnego. Na prawidłowość zebranego w postępowaniu karnym materiału dowodowego wskazuje wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia [...], sygn. akt [...], nieprawomocny, w którym uznano K.K. za winnego zarzucanych mu czynów, m. in. z art. 80 § 1 uks. W rezultacie zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił wyrokiem z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Uznano, iż ocena prawna zawarta w wyroku z dnia [...] dotyczyła braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu celnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, a mianowicie wiarygodności dowodów w postaci kserokopii faktur Nr [...] i [...]. Obejmowała ona również dopuszczalne granice wykorzystania przez organy celne dowodów przeprowadzonych w innych sprawach i utrwalonych w innych aktach (tu: w aktach sprawy nr [...] Prokuratury Okręgowej w Ł.). Ocena ta dotyczyła wszystkich materiałów zgromadzonych w śledztwie prowadzonym pod sygnaturą [...], także tych, które zostały włączone do akt administracyjnych po dacie wyroku, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ celny drugiej instancji. Jest to bowiem nadal ta sama sprawa i materiały z tego samego postępowania karnego. Sąd wskazał ponadto, że postępowanie dowodowe winno być przeprowadzone w trybie określonym przez regulacje znajdujące się w Układzie Europejskim ustanawiającym stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi sporządzonym w Brukseli w dniu 16.12.1991 r. ( Dz. U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38 ), a w szczególności w załączniku w postaci Protokołu 6 o wzajemnej pomocy w sprawach celnych. Stosownie do powołanego wyżej przepisu art. 153 zarówno organ administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy jak i obecnie sąd administracyjny obowiązani są stosować się zarówno do oceny prawnej jak i wskazań co do dalszego postępowania. Stwierdzenie braku zastosowania się organu celnego do wskazań w zakresie oceny prawnej jak i dalszego postępowania (wskazanych w wyroku z dnia 24 marca 2004r) narusza przepis art. 153 p.p.s.a. i powoduje w konsekwencji konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jako wadliwej. Przyjęto także, iż niezasadny jest zarzut przedawnienia. Powołany w skardze przepis art. 70 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w sprawach celnych. Do rozpoznawanej sprawy ma zastosowanie przepis art. 83 ustawy z dnia 28.12.1989 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 75, po. 445 ze zm.), zgodnie z którym nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Taki obowiązek powstał w dniu [...] – w dacie zgłoszenia pojazdu do procedury dopuszczenia do obrotu, a decyzja o wymiarze cła została wydana w dniu [...] ( data doręczenia ), zatem przed upływem dwóch lat. W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Celnej w P. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż w wyroku z [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie nałożył na organy bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego z wykorzystaniem trybu określonego w Protokole 6 UE. Sąd stwierdził, iż rozpoznając skargę należało skontrolować prawidłowość dokonanej przez organy analizy i oceny uzupełnionego materiału dowodowego w aspekcie oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z [...] dotyczącej niekompletności materiału dowodowego oraz wadliwości jego oceny. Na rozprawie w dniu [...] pełnomocnik skarżącego przedłożył pismo podnosząc, iż ocena materiału dowodowego przez organy celne przeprowadzona została w sposób błędny i dowolny. Wskazał także, iż dowody te nie są wystarczające do wydania przedmiotowej decyzji i uznania wyjaśnień i dowodów przedstawionych przez skarżącego za niewiarygodne. Powtórzył nadto argumentację zawartą w skardze. Prokurator Apelacyjny w Ł. wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż ostatecznie doszło do ustalenia okoliczności sprawy w stopniu pozwalającym na podjęcie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Na wstępie należy zaznaczyć, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest natomiast uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy (kryterium zgodności z prawem). Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 tej ustawy wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania, stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest jednocześnie wykładnią dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 190 u.p.s.a). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wartość celna towaru – samochodu Mercedes zgłoszonego w dniu [...] przez K. K. do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, ustalona na podstawie przeprowadzonego w tej sprawie postępowania dowodowego, którego ocenę przeprowadzoną przez organy celne skarżąca strona kwestionuje. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. - Prawo celne (Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm.) wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona. Oznacza to, iż organy celne zobowiązane są do jej ustalenia i naliczenia należnych opłat co do zasady z jej uwzględnieniem. W niniejszej sprawie postanowienie z dnia [...], nr [...] Dyrektora Urzędu Celnego w P. wznawiające postępowanie wydane zostało z uwagi na nowe okoliczności wynikające z ujawnionych przez niemieckie organy dochodzeniowe dwóch rachunków z dnia [...], nr [...], [...]. Zgodnie z art. 180 § 1. oraz 181 Ordynacji Podatkowej w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, przy czym dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. W toku ocenianego postępowania celnego jako dowód występują protokoły przesłuchania świadków – niemieckich kontrahentów K. K. od których nabyty został przedmiotowy pojazd przez skarżącego. Przesłuchania te dokonywane w postępowaniu karnym oznaczonym sygn. [...] Prokuratury Okręgowej w Ł. zmierzały do ustalenia tych samych faktów i okoliczności, z których wywodzone są skutki prawne przez organy w postępowaniu celnym. Załączone protokoły przesłuchań osób mających wiadomości istotne dla sprawy wraz z ujawnionymi fakturami są wystarczającymi dowodami dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Dokumentują one w sposób pełny okoliczności transakcji, a przede wszystkim kwotę za którą samochód został przez K.K. zakupiony. Zeznania te są jednoznaczne i spójne. Wbrew poglądom skargi nie ma potrzeby szerszego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Jego ramy określone są bowiem celem danej czynności. Organ celny zebrał materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji, ocenił go prawidłowo i w granicach swobody nadanej mu przez art. 191 Ordynacji Podatkowej. Materiał ten dostatecznie wyjaśnia wszystkie okoliczności sprawy, istotne z punktu widzenia zastosowanej normy prawa materialnego. Za niesłuszny zatem należy uznać argument, iż odstąpienie od przesłuchania tych samych osób na te same okoliczności faktyczne stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu dowodowym i to w stopniu skutkującym koniecznością uchylenia decyzji zgodnie z żądaniem skarżącego. Niezależnie od tego należy zauważyć, iż zgodnie z art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dla stwierdzenia uchybienia dającego podstawę uchylenia decyzji oprócz uznania, iż naruszone zostały przepisy postępowania konieczne jest stwierdzenie, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Na tę okoliczność skarżący nie przedstawił przekonującej argumentacji. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy podjął wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wyczerpująco odniósł się do wszystkich dowodów opisanych szerzej w zaskarżonej decyzji, oceniając je zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W konsekwencji należy stwierdzić, iż nie doszło do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej odnoszących się do postępowania dowodowego. Sąd nie podzielił także pozostałych zarzutów skargi. W szczególności w zakresie zarzutu przedawnienia – tj. naruszenia art. 70 § 1 Ustawy Ordynacja Podatkowa należy przytoczyć zajęte w niniejszej sprawie a niezakwestionowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] stanowisko tut. Sądu wyrażone w wyroku z dnia [...]. Powołany bowiem w skardze przepis art. 70 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w sprawach celnych. Do rozpoznawanej sprawy ma zastosowanie przepis art. 83 ustawy z dnia 28.12.1989 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 75, po. 445 ze zm.), zgodnie z którym nie można wydać decyzji w sprawie wymiaru należności celnych po upływie 2 lat od dnia, w którym powstał obowiązek ich uiszczenia. Taki obowiązek powstał w dniu [...] – w dacie zgłoszenia pojazdu do procedury dopuszczenia do obrotu, a decyzja o wymiarze cła została wydana w dniu [...] (data doręczenia), zatem przed upływem dwóch lat. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia prawa w stopniu dającym podstawy do jej uchylenia, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia skargi K.K., która tym samym podlega oddaleniu, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). /-/Sz.Widłak /-/M.Kwiecińska /-/M.Ławniczak (za nieobecnego sędziego /-/ M.Ławniczak)