III SA/Po 161/25

Dnia 6 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi B. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 13 października 2022 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z 13 października 2022 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o nałożeniu na B. Ż. kary pieniężnej w wysokości 600 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu wymienionego w decyzji pojazdu. Jako podstawę prawną decyzji powołano art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 i art. 140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.), dalej: "P.r.d.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 4 lutego 2022 r. zbyła przedmiotowy pojazd, a zgłoszenia tego faktu dokonała 17 maja 2022 r. Nie wykonała zatem obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w nieprzywracalnym terminie 60 dni, stąd nałożono na nią karę administracyjną w wysokości 600 zł. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z 10 grudnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: "K.p.a.", orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że organ pierwszej instancji podjął rozstrzygnięcie, do którego był zobligowany na podstawie art. 140mb pkt 2 P.r.d. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że strona nie wywiązała się w terminie z obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta [...] o zbyciu pojazdu. Zaistniała zatem przesłanka, o której mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając naruszenie: 1. art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r., poz. 340 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19", przez jego niezastosowanie; 2. art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 polegające na zaniechaniu poinformowania strony o uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu oraz art. 8 § 2 K.p.a. przez odstąpienie przez organ odwoławczy bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania sprawy w takim samym stanie faktycznym i prawnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę jako zasadną należało uwzględnić. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Termin ten został przedłużony do 60 dni na podstawie art. 31ia ustawy COVID-19. Natomiast art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. W świetle art. 140n ust. 1 i ust. 2a P.r.d. kara ta jest nakładana w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez starostę. Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (art. 140n ust. 4 P.r.d.). Do przedmiotowej kary pieniężnej w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (art. 140n ust. 6 P.r.d.). Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Na ocenę prawidłowości stanowiska organów zasadniczy wpływ ma okoliczność, że niezawodamienie przez skarżącą o zbyciu przedmiotowego pojazdu miało miejsce w okresie, w którym w Polsce ogłoszono stan epidemii. W związku z ogłoszeniem rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491), obowiązującego od 20 marca 2020 r. do odwołania, ustawą COVID-19 wprowadzono przepis art. 15zzzzzn˛. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). Wedle art. 15zzzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Powyższe przepisy zostały wprowadzone do systemu prawnego z myślą m. in. o zabezpieczeniu interesów stron, a więc na ich korzyść, biorąc pod uwagę okoliczności i cel ich wprowadzenia. Zatem celem tych regulacji jest m. in. ochrona podmiotów wchodzących w relacje z organami, w relacje o charakterze publicznoprawnym, w tym relacje materialnoprawne w zakresie terminów z tych stosunków wynikających. Skoro zatem - ze względu na epidemię - ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są różnego rodzaju ograniczenia i obostrzenia, a celem prawodawcy było ustanowienie regulacji zapewniających skuteczną ochronę, to nie można tych przepisów interpretować w sposób zawężający. Winny one zatem znaleźć zastosowanie w zakresie terminów prawa materialnego. Dotyczy to więc także stosowania terminów unormowanych w art. 78 ust. 2 P.r.d. Od przewidzianego w powyższym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, w okresie stanu epidemii, organ powinien zastosować się do treści tego przepisu i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia. Dokonując analizy akt administracyjnych WSA stwierdza, że w sprawie brak jest dowodów na to, że organy wywiązały się z powyższego obowiązku. Dokonując kompleksowej wykładni art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 należy stwierdzić, że ustawodawca ze względu na szczególne okoliczności związane z pandemią zabezpieczył interesy stron w postępowaniu administracyjnym ten sposób, że przewidział możliwość przywrócenia tych terminów, których upływ w normalnych okolicznościach powodowałby obowiązek nałożenia na stronę kary pieniężnej. Oznacza to, że w każdym przypadku niezachowania przez stronę terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, od zachowania których uzależniona jest m. in. ochrona prawna przed organem administracji publicznej, organ taki w okresie epidemii powinien zastosować się do art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID-19 i wynikającego z niego obowiązku zawiadomienia strony o przekroczeniu terminu i wyznaczeniu terminu trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Nie oznacza to jednak, że już sam stan epidemii zobowiązywał organ do przywrócenia terminu w każdym przypadku stwierdzenia jego uchybienia. Omawiany przepis nie wskazuje też, aby intencją ustawodawcy było automatyczne przeniesienie na organ ciężaru inicjatywy dowodowej związanej z przywróceniem uchybionego terminu. Chociaż ustawodawca wprost nie wskazał w ww. przepisie, to przyjąć trzeba, że rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu administracyjnym, poprzedzone zawiadomieniem organu w trybie art. 15zzzzzn˛ ust. 2 ustawy COVID-19, powinno być prowadzone przez organ w trybie art. 58 i nast. K.p.a. z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonej przez art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19, jedynie w zakresie terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu. Wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. termin do zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu ma charakter materialny. Niezachowanie terminu do zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu w świetle P.r.d. wywołuje ujemny skutek dla strony, którym jest obowiązek wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w zakreślonym przez ustawę terminie o zbyciu pojazdu (art. 140mb pkt 2 P.r.d.). Organ stwierdzając uchybienie przez skarżącą powyższego terminu powinien więc w pierwszej kolejności zawiadomić ją o tym uchybieniu, wyznaczając jej termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe czynności w kontrolowanej sprawie nie zostały jednak przez organ pierwszej instancji podjęte. Skoro organ pierwszej instancji, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zastosował przepisu art. 15 zzzzzn˛ ustawy COVID-19 i nie wyznaczył stronie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności, a organ odwoławczy zignorował to uchybienie, należy uznać, że doszło do pozbawienia skarżącej możliwości skorzystania z zagwarantowanej w tym przepisie instytucji przywrócenia terminu, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ewentualne przywrócenie terminu spowoduje, że skarżącej nie będzie można przypisać naruszenia art. 31ia pkt 1 ustawy COVID-19 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. W rezultacie konieczne jest zatem najpierw zawiadomienie przez organ skarżącej w trybie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID-19 o opisanym uchybieniu przez nią terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu i wyznaczenie jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Pierwszeństwo winno mieć zatem otwarcie skarżącej terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu z art. 31ia pkt 1 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Od złożenia takiego wniosku i wyniku jego rozpoznania zależy bowiem tok dalszego postępowania organu. W sytuacji bowiem ewentualnego stwierdzenia przez organ, na skutek złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, koniecznym będzie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. jako bezprzedmiotowego. W sytuacji uznania przez organ, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do zawiadomienia o zbyciu pojazdu, a więc po przyjęciu, że skarżąca w ogóle powinna ponosić odpowiedzialność na podstawie art. 140mb pkt 2 P.r.d., organ pierwszej instancji zobowiązany będzie rozważyć zasadność zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189f § 1 K.p.a.) Z uwagi bowiem, że niedochowanie przez skarżącą obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu miało miejsce w 2022 r. zastosowanie w sprawie mają przepisy P.r.d. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., a więc takim, które nie wyłączało zastosowanie m. in. art. 189f § 1 K.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Sąd uwzględniając skargę na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych w wysokości uiszczonego wpisu od skargi (pkt II wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną sformułowaną w niniejszym wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.