III SA/Po 164/19

Dnia 02 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 lipca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie podatku akcyzowego oddala skargę Postanowieniem z [...] listopada 2018 r. nr [...] dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, wskazując na art. 165a oraz art. 217 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej jako O.p.) po rozpatrzeniu podania [...] sp. z o.o. w [...] z [...] października 2018 r. o przeprowadzenie rozprawy, postanowił odmówić wszczęcia postępowania. Uzasadniając napisał, że [...] sp. z o.o. w [...] (dalej także jako strona, spółka, skarżąca) zwróciła się z wnioskiem, aby w toku postępowania, wszczętego wnioskiem spółki z [...] maja 2018 r., a odebranym [...] maja 2018 r., przeprowadził rozprawę i wyznaczył termin jej przeprowadzenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a O.p., zgodnie z którym, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania powoduje, że żądanie przeprowadzenia postępowania jest bezskuteczne. Zgodnie z art. 200a § 1 Op. organ odwoławczy przeprowadzi w toku postępowania rozprawę: 1) z urzędu - jeżeli zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, lub sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania; 2) na wniosek strony. Dalej organ podkreślił, że nie można przeprowadzić rozprawy na wniosek spółki z [...] października 2018 r. z tej przyczyny, że przed dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu nie toczy się i nie toczyło się postępowanie, zainicjowane wnioskiem spółki z dnia [...] maja 2018 r. Wnioskiem tym spółka zwróciła się, na podstawie art. 498 § 1 K.c. i art. 77 ust. 1 Konstytucji, do naczelnika [...] oraz naczelnika [...] o kompensatę wzajemnych zobowiązań. Wniosek został przekazany do dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Zgodnie bowiem z art. 37 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r., poz. 508) w sprawach organizacyjno-finansowych, w tym z zakresu prawa pracy, izba skarbowa wraz z podległymi urzędami skarbowymi stanowi jednostkę organizacyjną, której kierownikiem jest dyrektor izby skarbowej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu pismem z [...] lipca 2018 r. poinformował spółkę, że nie jest dłużnikiem, ani wierzycielem spółki, w związku z powyższym żądanie spółki uznano za nieuzasadnione. Nadto organ zaznaczył, że w sprawie żądanej kompensaty w trybie przepisów K.c. spółka uzyskała odpowiedź pismem z [...] października 2018 r. od naczelnika [...] oraz pismem z [...] października 2018 r. od naczelnika [...]. Naczelnicy wskazali, że do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych oraz Sądu Najwyższego. Z wniosku spółki z [...] maja 2018 r. zarówno na etapie pierwszej instancji jak i na etapie postępowania odwoławczego, w trakcie którego można przeprowadzić rozprawę, nie toczyło się i nie toczy się żadne postępowanie. Na opisane postanowienie spółka wniosła zażalenie, domagając się uchylenia postanowienia oraz wyznaczenia terminu rozprawy odnoszącej się do postępowań, wymienionych w zażaleniu, prowadzonych przez naczelnika [...], naczelnika [...] oraz dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Zdaniem spółki przeprowadzenie rozprawy nie wymaga z mocy prawa, by wszcząć postępowanie w toku którego przeprowadzona będzie rozprawa, bo żądanie przeprowadzenia rozprawy dotyczy przeprowadzenia rozprawy w toku postępowania które już toczy się przed organem drugiej instancji. Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. nr [...] dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, wskazując na art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 oraz art. 165a O.p. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając powtórzył, że wbrew twierdzeniu spółki nie było i nie jest prowadzone postępowanie podatkowe wszczęte na wniosek spółki z [...] maja 2018 r., co skutkuje brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z dokumentów, pismem z [...] maja 2018 r. prezes zarządu spółki zwrócił się do naczelnika [...] oraz naczelnika [...] na podstawie art. 498 § 1 K.c. i art. 77 ust. 1 Konstytucji z prośbą o skompensowanie zobowiązania Skarbu Państwa wobec spółki w wysokości [...] zł ze zobowiązaniem spółki wobec Skarbu Państwa z tytułu obowiązku w podatku VAT za miesiąc kwiecień 2018 r. W piśmie tym wskazano, że żądanie to ma charakter cywilnoprawny z jednoczesnym wykluczeniem rozpoznania tego wniosku na podstawie przepisów O.p. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu otrzymał to pismo zgodnie z właściwością i pismem z [...] lipca 2018 r. wyjaśnił spółce, że nie jest dłużnikiem, ani wierzycielem spółki i w związku z powyższym uznano żądanie za nieuzasadnione. Także z ww. pism naczelników urzędów skarbowych wynika, że w żadnym z tych przypadków nie prowadzono postępowania podatkowego. Treść zgłoszonego żądania nie wymagała takiej formy działania. Spółka nie wnosiła bowiem o przyznanie jej jakiegoś prawa czy nałożenia na nią obowiązku w trybie przepisów O.p. Żądanie dotyczyło czynności materialno-technicznej, tj. skompensowania zobowiązania Skarbu Państwa wobec spółki ze zobowiązaniem spółki wobec Skarbu Państwa, i to na podstawie art. 498 § 1 K.c., podczas gdy organy podatkowe działają na podstawie Ordynacji podatkowej. Na opisane rozstrzygnięcie [...] wniosło skargę do WSA w Poznaniu. Spółka napisała, że od 2011 roku trwa spór pomiędzy spółką a organami podatkowymi, dotyczący interpretacji prawa akcyzowego, w świetle krajowych i europejskich aktów prawnych. Spółka stoi na stanowisku, że art. 86 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym obejmuje wyłącznie produkty energetyczne, wykorzystywane jako paliwa silnikowe lub paliwa do ogrzewania. Organy podatkowe uważają jednak, że ww. artykuł obejmuje również produkty energetyczne, wykorzystywane do celów innych niż paliwa silnikowe i paliwa do ogrzewania. W związku z powyższym spółka, w reakcji na swoje wystąpienie, otrzymała dokument urzędowy z Komisji Europejskiej, z dnia 17 stycznia 2019 r. w którym, zdaniem spółki, potwierdzono wykładnię prawa, prezentowaną przez spółkę, w sprawie interpretacji przepisów ustawy o podatku akcyzowym. Spółka podkreśliła, że wielokrotnie wykazywała, że towary którymi obraca, nie są wykorzystywane jako paliwo do ogrzewania lub paliwo silnikowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). W pierwszej kolejności podkreślić należy prawidłowość zastosowanych przez organy przepisów postępowania. Z woli ustawodawcy rozprawa jest częścią podatkowego postępowania odwoławczego i umożliwia wyjaśnienie istotnych okoliczności stanu faktycznego. Nie może jednak zastępować postępowania dowodowego prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Zakres realizacji tego założonego przez ustawodawcę celu jest inspirowany dwoma przepisami, a mianowicie art. 220 O.p. i art. 229 O.p. Pierwszy z nich nakłada na podatkowy organ odwoławczy obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej na skutek wniesionego odwołania, drugi zaś daje organowi odwoławczemu prawo do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów. Jednocześnie art. 229 O.p. umożliwia zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Można w związku z tym przyjąć, że wprowadzenie do podatkowego postępowania odwoławczego instytucji rozprawy do niezbędnego minimum ograniczy możliwość zlecania przeprowadzenia dodatkowego postępowania organowi pierwszej instancji (B. Dauter [w:] S. Babiarz, R. Hauser, A. Kabat M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski. Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, komentarz do art. 200a, nb2, Lex). Skoro zatem rozprawa jest częścią postępowania (odwoławczego), ale nie toczyło się i nie toczy się żadne postępowanie z wniosku spółki z [...] maja 2018 r. (nawet na etapie pierwszej instancji) to przeprowadzenie rozprawy nie jest możliwe. Odnosząc się do wymienionych w zażaleniu postanowień i decyzji dyrektora Izby Administracji Skarbowej Sąd stwierdza, że przyjmuje, że rozpoznawana skarga dotyczy wyłącznie żądania wyrażonego w piśmie z [...] października 2018 r. Odnosząc się do argumentu skargi, że spółka otrzymała pismo Komisji Europejskiej w którym, zdaniem spółki, potwierdzono wykładnię prawa, prezentowaną przez spółkę, w sprawie interpretacji przepisów ustawy o podatku akcyzowym, Sąd stwierdza, że do skargi została załączona kserokopia pisma od Komisji Europejskiej, Dyrekcji Generalnej do spraw Podatków i Unii Celnej z 17 stycznia 2019 r. Z treści pisma wynika, że stanowi ono odpowiedź na skargę spółki, dotyczącą opodatkowania niezharmonizowanych produktów energetycznych. Z pisma wynika wprost, że Rzeczpospolita Polska w art. 86 ust. 1 dyrektywy VAT prawidłowo wymieniła towary jako podlegające opodatkowaniu, jeżeli są one wykorzystywane jako paliwo do ogrzewania lub paliwo rakietowe. Podsumowano, że brakuje przesłanek wskazujących na naruszenie prawa UE we wskazanym przez spółkę zakresie. Opisany zarzut skargi jest bezzasadny, bowiem nie ma żadnego przełożenia na zaskarżone rozstrzygnięcie, które jest, zdaniem Sądu, zgodne z prawem. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.