III SA/Po 1647/21

Dnia 20 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lipca 2022 roku sprawy ze skargi P. P. na czynność Starosty z dnia [...] marca 2021 roku nr [...] w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności – wpisu daty ważności uprawnień kategorii B w dokumencie prawa jazdy wydanego w dniu [...] marca 2021 roku o numerze [...], II. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta w dniu [...] marca 2021 r. wymienił P. P. prawo jazdy wydając dokument prawa jazdy nr [...] w którym stwierdzono uprawnienia do kierowania pojazdami: [...] ważne do [...] września 2035, [...] – ważne do [...] września 2035, [...] ważne do [...] września 2035,[...] ważne do [...] września 2035,[...] ważne do [...] września 2035. Powyższa czynność materialno-techniczna została dokonana przez Starostę Powiatowego w G. na skutek wniosku strony o wydanie prawa jazdy kategorii [...]. Do wniosku załączył wymagane orzeczenie lekarskie z [...] września 2020 r wskazujące na brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, do których wymagane jest prawo jazdy kat.[...] Z akt administracyjnych wynika, że pierwsze prawo jazdy kat. [...] wydano skarżącemu [...] września 1996 roku , na mocy decyzji nr [...] .Kolejne uzyskał [...] września 2000 w związku z utratą prawa jazdy kat. [...] i po wydaniu orzeczenia lekarskiego z [...] września 2000 stwierdzającego zdolność do kierowania pojazdami kat. [...]. Orzeczenie to wydano bezterminowo , na co wskazuje adnotacja "data ponownego badania-zbędne". Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego Starosta wydał w dniu [...] marca 2021 roku prawo jazdy o nr [...] w którym stwierdzono uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [...] z datą ważności w/w uprawnień do [...] września 2035 roku . W dniu [...] kwietnia 2021 roku skarżący osobiście odebrał prawo jazdy .Z notatki służbowej pracownika Starostwa Powiatowego wynika ,że przy odbiorze dokumentu P. P. kwestionował wydanie prawa jazdy z ograniczeniem terminu ważności prawa jazdy dla pojazdów kat.[...] do [...] sierpnia 2035 r. Pouczono go wówczas ustnie o możliwości wniesienia odwołania, co zgodnie z tym pouczeniem uczynił i w dniu [...] kwietnia [...] złożył je w Starostwie Powiatowym. Starosta pismem z dnia [...] kwietnia 2021 roku poinformował P.. P., że nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia i przekazał pismo ,celem dalszego rozpatrzenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.. Postanowieniem z dnia [...] września 2021 roku o nr SKO [...] SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania uzasadniając to tym, że ustalenie ograniczenia terminu ważności prawa jazdy w nowym dokumencie nie następuje ani w formie decyzji ,ani postanowienia ,a jest czynnością materialno-techniczną i w związku z tym złożenie odwołana od takiej czynności jest niedopuszczalne. Wskazano, że starosta powinien był odwołanie potraktować jako skargę na tę czynność i przekazać ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu [...] listopada 2021 r, a w dniu [...] listopada 2021 roku skarżący za pośrednictwem Starosty wniósł skargę do WSA w Poznaniu , wnosząc o uznanie odwołania z dnia [...] kwietnia 2021 roku jako skargi na czynność materialno -techniczną w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...]. W dniu [...] grudnia 2021 roku Starosta przekazał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę P. P. z dnia [...] listopada 2021 roku wnosząc o oddalenie lub odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W pierwszej kolejności odnieść należy się do terminu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Otóż mając na uwadze przedmiot zaskarżenia ,charakter zaskarżonej czynności , błędne pouczenie skarżącego ,jak również fakt ,że działał ona zarówno przed organami administracji publicznej ,a także przed sądem bez pełnomocnika –Sąd stanął na stanowisku, że wobec skarżącego należy zastosować dyspozycję art.53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019,poz 2325 ze zm). Przepis ten brzmi : jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W ocenie Sądu – skarżący wprawdzie uchybił terminowi, ale nie z własnej winy. Przechodząc do części merytorycznej uzasadnienia wskazać należy ,że przedmiotem kontroli sądowej z mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. mogą być inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast według art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Sąd ocenił, że kwestionowana przez skarżącego czynność wpisania daty ważności kategorii [...] prawa jazdy nie stanowi elementu rozstrzygnięcia zawartego w wydanej, zgodnie z jego wnioskiem decyzji administracyjnej , lecz stanowi wyłącznie czynność materialno-techniczną dotyczącą wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień kategorii . Wpis dotyczący kwestionowanego terminu ważności nie jest elementem decyzji administracyjnej. Czynność wpisu do prawa jazdy terminu ważności jako czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w świetle wyżej wskazanego art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., objęta jest kontrolą sprawowaną przez sądy administracyjne. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidulanie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem. W realiach niniejszej sprawy przedmiotem kontroli jest czynność materialno-techniczna starosty dotycząca wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii [...] . Wpisu takiego dokonano w dokumencie prawa jazdy nr [...]. Jako datę ważności uprawnień do kierowania pojazdami wszystkich w/w kategorii wpisano datę [...] września 2035 r. Skarżący nie kwestionował tego terminu w zakresie nowych uprawnień i nie zostało ono objęte zakresem wniesionej przez niego skargi, a jedynie uprawnień kategorii [...]. Na podstawie art. 18 ust. 2 uustawy z dnia 5 stycznia 2011 r –O kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 ,poz.1212,dalej u.k.p) taka wymiana dokumentu prawa jazdy dokonywana jest poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy. W zakresie, w jakim nie dotyczy to przyznania nowych uprawnień kategorii dokonana w tym trybie wymiana prawa jazdy nie wpływa na zakres posiadanych uprawnień i obowiązków wnioskodawcy. Przed złożeniem wniosku w poprzednim dokumencie prawa jazdy skarżącego uwidocznione było bowiem posiadanie przez skarżącego uprawnień kategorii [...] nabytych bezterminowo. Zatem nowy dokument, o którym w mowa w art. 18 ust. 2 u.k.p. w przypadku skarżącego - w zakresie uprawnień kategorii [...] - winien w istocie jedynie powtórzyć zapisy zawarte w poprzednio posiadanym dokumencie prawa jazdy. Dokonana w omawianym tutaj trybie wymiana prawa jazdy, za wyjątkiem bezspornego potwierdzenia nabycia uprawnień nowej kategorii, nie wpływa bowiem w żaden sposób na zakres posiadanych już na podstawie uprzednich decyzji uprawnień oraz obowiązków skarżącego. Organ dokonując na podstawie art. 18 ust. 2 u.k.p. czynności materialno- technicznej wydania nowego prawa jazdy, może dokonać zmian wpisów w dokumencie jedynie w zakresie określonym treścią złożonego wniosku. W konsekwencji skutkiem takiej czynności organu nie może być, wykraczające poza wniosek, powstanie, odjęcie lub czasowe ograniczenie jakichkolwiek uprawnień osoby wnioskującej o wymianę dokumentu prawa jazdy. W ocenie sądu, art. 18 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Zatem powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby nie było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie uprawnienia do kierowania pojazdami posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza uzasadnioną zmianą (czyli wynikająca ze złożonego wniosku) jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy, zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 u.k.p. Organ nieprawidłowo uznał zatem, że skoro z przedstawionego orzeczenia lekarskiego, które skarżący zobowiązany był złożyć z uwagi na rozszerzenie uprawnień wynikało, że termin następnych badań określony został na [...] września 2035 r., to jako datę ważności uprawnień również w zakresie kat. [...] należało wpisać datę z tego orzeczenia. Skarżący nie był przecież w zakresie posiadanych już uprawnień kat. [...] skierowany do przeprowadzenia badań lekarskich. Ponadto działanie takie jest niezgodne z treścią § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z 24 lutego 2016 r.,(Dz. U. 2016,poz.231), stosownie do którego w przypadku osób, posiadających w dniu wejścia w życie ustawy uprawniania do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub orzeczeniem psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Zauważyć przy tym należy, że § 29 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. wyraźnie rozróżnia pojęcie "data ważności prawa jazdy" od pojęcia "data ważności uprawnienia". O ważności prawa jazdy mówi ust. 2 tego przepisu, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. W tym drugim przypadku nie chodzi o oznaczenie daty ważności prawa jazdy w znaczeniu podania daty wskazującej kres ważności przysługujących stronie praw podmiotowych lecz wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy – jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie natomiast z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (zob. m.in. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. K 5/13). Przepis art. 13 ust. 1 u.k.p nie reguluje zatem uprawnienia do kierowania pojazdami. Nie może być zatem podstawą wpisu takiego ograniczenia. Zakwestionowanego dotychczas stanowiska organu nie może też uzasadniać § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. ,jak wskazano to w piśmie do skarżącego z dnia [...] kwietnia 2021.Przepisu tego nie można bowiem odczytywać w oderwaniu od całej treści § 10 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r., która jak wynika z części początkowej § 10 ust. 1 dotyczy wydania prawa jazdy, tj. nabycia uprawnień do kierowania pojazdami jako publicznych praw podmiotowych. Wskazania wynikające z § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. obejmują zatem sytuację, w której stronie, po spełnieniu wymogów ustawowych, organ nadaje uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ zobligowany jest zatem stosować się do tych wskazówek w zakresie, w jakim wpisuje po raz pierwszy uprawnienia nowo nabyte w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast brak jest podstaw do tego, aby wskazówki wynikające z tego przepisu stosować do uprawnień wcześniej nabytych, w odniesieniu do których wpis do dokumentu prawa jazdy jest jedynie powtórzeniem informacji o dotychczas posiadanych uprawnieniach stwierdzonych w poprzednio wydanym prawie jazdy w tym zakresie. Skarżący złożył wniosek o wydanie dokumentu prawa jazdy w związku z uzyskaniem dodatkowych uprawnień. Przyjęcie za poprawne stanowiska organu doprowadziłoby do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych, o którym mowa w art. 18 u.k.p., stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji posiadanych przez kierowcę uprawnień, w tym uprawnień nabytych bezterminowo. Podsumowując stwierdzić należy, że w razie ubiegania się o wydanie nowej kategorii uprawnień do kierowania pojazdami organ nie dokonuje weryfikacji już wcześniej nadanych uprawnień. Nie może też z uwagi na zaświadczenie lekarskie, które dotyczyło badań lekarskich w zakresie nabycia nowych uprawnień do kierowania innym rodzajem pojazdu zmieniać wcześniejszych rozstrzygnięć w tym zakresie. Tylko w zakresie nowo nabytych uprawnień data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień. Rozszerzając to na pozostałe uprawnienia organ uczynił to bez podstawy prawnej, naruszając jednocześnie art. 18 w związku z art. 13 ust.1 u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia z 24 lutego 2016 r. Z tych względów sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i 210 § 2 p.p.s.a.