III SA/Po 1665/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Poznaniu z dnia 09 lutego 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. D. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] lutego 2021 r., znak [...] utrzymującą – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 31 zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm., dalej jako ustawa COVID-19) - w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r., znak [...] odmawiającą skarżącej prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 31zq ust. 7 ustawy COVID-19. Organ wskazał, że zgodnie z art. 31 zo ust. 2 i 4 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenia chorobowe ,ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy jest złożenie odpowiedniej deklaracji do 30 czerwca 2020 roku. Ponieważ do dnia 30 czerwca 2020 roku organ nie zaewidencjonował wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności, organ odmówił prawa do zwolnienia z ich opłacania. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazała, że złożyła wniosek do skrzynki podawczej ZUS , a nadto wysłała za potwierdzeniem droga pocztową monit do organu z pytaniem o stan sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 roku, organ w oparciu o art. 31 zq ust.8 ustawy o Covid oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję .W uzasadnieniu wskazano, że organ dokonał sprawdzenia posiadanych rejestrów wniosków składanych w ramach tarczy antykryzysowej w okresie od kwietnia do czerwca 2020 roku i nie potwierdzono wpływu wniosku o zwolnienie ,a w tym czasie dokumenty przekazane były wyłącznie elektronicznie. Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze, podobnie jak we wniosku podniosła, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek złożyła [...] kwietnia 2020 roku do przeznaczonego dla tarczy antykryzysowej kartonu w ZUS przy ul. [...] w P..Zwracała się też do organu [...] lipca 2020 roku o informację w sprawie złożonego wniosku, ale również nie uzyskała żadnej odpowiedzi ze strony organu. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powodem, dla którego ZUS odmówił skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec- maj 2020 r. było niezłożenie w ustawowym terminie do 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy COVID-19 (pełną nazwę i publikator ustawy powołano na wstępie). W myśl art. 31zo ust. 2 ww. ustawy na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zgodnie zaś z art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Przepis art. 31zo ust. 7 ustawy COVID-19 przewiduje, że odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Z powołanych przepisów wynika, że na wniosek płatnika składek będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za miesiące marzec – maj 2020 r., jeżeli płatnik przed 1 kwietnia 2020 r. prowadził tę działalność i uzyskał za marzec 2020 r. przychód nie wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r., pod warunkiem, że złożył za te miesiące w terminie do 30 czerwca 2020 r. deklaracje rozliczeniowe, jeżeli nie był z tego obowiązku zwolniony na mocy przepisów usus. W przeciwnym razie ZUS wydaje decyzję odmowną. Organ uznał, że strona nie złożyła w terminie wniosku o zwolnienie z opłacania składek . Tymczasem strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że złożyła taki wniosek i to już [...] kwietnia 2020 roku ,co organ II instancji pozostawił całkowicie bez wyjaśnienia .Co więcej, wskazała, że monitowała organ za pośrednictwem poczty o stan sprawy i na tę korespondencję też nie uzyskała odpowiedzi. Organ II instancji w odpowiedzi na wniosek i po rozpoznaniu odwołania wskazał dwie sprzeczne ze sobą kwestie: z jednej strony ,że nie odnotowano wpływu wniosku, a z drugiej, że w tym okresie tj. kwiecień –lipiec dokumenty przekazywane były wyłącznie elektronicznie. Organ z jednej strony zdaje się akceptować okoliczność, że strona złożyła wniosek do skrzynki podawczej , z drugiej zaś wskazuje jedynie , że nie stwierdzono wpływu żadnej dokumentacji w poczcie elektronicznej , bez wyjaśnienia czy i jak zweryfikowano podania składane do skrzynki podawczej. Należy podkreślić, że jest sprawą znaną z urzędu ,że podania(wnioski) składane były za pośrednictwem skrzynki podawczej.Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika - czy i jakie dokumenty organ uznał za nie nadesłane za pośrednictwem poczty elektronicznej, a które za nie złożone w ogóle, co skutkuje przyjęciem ,iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji narusza normę zawartą w treści art. 107§3 Kpa, bowiem pozbawia ono stronę jednoznacznego odczytania intencji organu rozstrzygającego sprawę. Skoro bowiem organ dokonywał wyłącznie sprawdzenia rejestrów elektronicznych, to poza oceną organu pozostała kwestia złożenia wniosku za pośrednictwem skrzynki podawczej. Podkreślić należy ,że dopiero od dnia 4 maja 2020 r. ZUS przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach. Sprawdzenia wymaga więc ,czy istotnie w dniu [...] kwietnia 2020 r. strona mogła przedłożyć wniosek w skrzynce podawczej, a w konsekwencji być wezwana do uzupełnienia wniosku o należne deklaracje, o ile organ nie uznałby ,że została od nich zwolniona. Skoro organ dopuścił możliwość wniesienia odwołania poprzez jego pozostawienie w skrzynce podawczej przy głównym wejściu, to powinien zagwarantować możliwość weryfikacji tej czynności. Z akt badanej sprawy nie wynika też , aby przed wydaniem decyzji odmownej (zapadłej dopiero [...] grudnia 2020 r.) ani decyzji zaskarżonej organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 Kpa. Przede wszystkim zaś nie wyjaśnił stronie w zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przesłanek , którymi się kierował, bowiem niewątpliwie sprawdzenie wyłącznie rejestrów poczty elektronicznej okazało się niewystarczające zwłaszcza ,iż do [...] grudnia 2020r. nie uzyskała również odpowiedzi na pytanie skierowane do organu już [...] lipca 2020 roku. Jest to o tyle istotne, że gdyby doszło stwierdzenia złożenia wniosku przez skarżącą , to wówczas strona miałaby szanse jeszcze przede wydaniem decyzji odmownej złożyć o wniosek o przywrócenie terminu do złożenia deklaracji rozliczeniowych niezbędnych do uzyskania zwolnienia z opłacania należności. Zwrócić również należy uwagę, że w niniejszym postępowaniu skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast norma postępowania zawarta w art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek, a to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 805/20, lex nr 3162873). Z uwagi na powyższe i zakres ponownego rozpoznania sprawy sąd uznał za zasadne uchylenie jedynie decyzji zaskarżonej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019,poz.2325 ze zm).