III SA/Po 168/25

Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2025 roku sprawy ze skargi J. Ł. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia 14 grudnia 2024 r. w przedmiocie odebrania broni palnej do celów łowieckich oraz amunicji oddala skargę. Zaskarżoną czynnością z 14 grudnia 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] (dalej: KWP), działając przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji w [...] (KPP [...]), na podstawie art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 485 ze zm., dalej: u.b.a.), odebrał J. Ł. (dalej: skarżący) opisane w dokumencie pokwitowania broń, amunicję i dokumenty. Uzasadnienie do dokonanej czynności tj. pismo KWP z 31 grudnia 2024 r. zostało doręczone skarżącemu 13 stycznia 2025 r. Czynności dokonano w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 14 grudnia 2024 r. P. B. złożyła w KP [...] zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z użyciem przemocy fizycznej i psychicznej. Jako sprawcę wskazała skarżącego. W związku z powyższym tego samego dnia, na polecenie Komendanta KP [...], funkcjonariusze KPP [...] udali się do m. [...], ul. [...] w celu zatrzymania skarżącego. Jednocześnie na podstawie art. 19a ust. 1 u.b.a. odebrano skarżącemu dwie jednostki broni palnej myśliwskiej wraz z amunicją oraz legitymację posiadacza broni. W dniu 15 grudnia 2024 r. skarżącemu przedstawiono zarzut z art. 207 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 17 ze zm.) oraz przesłuchano go w charakterze podejrzanego. Jednocześnie prokurator zastosował wolnościowy środek zapobiegawczy w postaci oddania skarżącego pod dozór Policji. Następnie KWP pismem z 27 grudnia 2024 r. na podstawie art. 15 ust. 5 u.b.a. zobowiązał skarżącego do przesłania (dostarczenia) aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego wydanego przez upoważnionego lekarza i psychologa, potwierdzającego zdolność skarżącego do dysponowania bronią palną. Pismem z 31 grudnia 2024 r. KWP poinformował skarżącego, że na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 u.b.a. zachodziła konieczność niezwłocznego odebrania broni z uwagi na uzyskanie informacji z jednostki terenowej o prowadzeniu czynności w sprawie stosowania przez skarżącego przemocy psychicznej oraz fizycznej. W ocenie KWP uzyskane informacje świadczyć mogą, że skarżący nie daje gwarancji, iż broni używać będzie w sposób bezpieczny i zapewniający samokontrolę. W skardze do Sądu na powyższą czynność materialno-techniczną skarżący zarzucił, że doszło do naruszenia: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 k.p.a. ze zm., dalej: k.p.a.), polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie I instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a., obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia zatrzymania broni palnej, niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.; 2. art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej czynności z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego uzasadnienia, w szczególności niewyjaśnianie dlaczego podjęto czynność konfiskaty broni palnej w trybie ad hoc, bez wcześniejszej weryfikacji przesłanek ustawowych, oraz mimo braku formalnego wszczęcia postępowania przygotowawczego; 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegającego na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej czynności odebrania broni palnej przez policjantów z KP w [...] na podstawie wadliwie prawnej przesłanki art. 19a ust. 1 u.b.a.; 4. art. 19 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 1-2 i 4 oraz ust. 5 u.b.a. przyjętych w uzasadnieniu odebrania borni wydanego przez Wydział Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] z 31.12.2024 r. nr [...] wobec stwierdzenia, że skarżący posada zaburzenia psychiczne lub znacznie ograniczoną sprawność psychofizyczną wykazujące istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego oraz uzależnienie od alkoholu lub od substancji psychotropowych oraz nie daje gwarancji, iż broń będzie używać w sposób bezpieczny i zapewniający samokontrolę, gdy tymczasem stawianych zarzutów nie potwierdza stan faktyczny, ani dokumentacja zgromadzona w aktach postępowania administracyjnego, co stanowi rażące naruszenie prawa i nieważność przeprowadzonej czynności materialno-technicznej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając na względzie ww. zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności odebrania broni palnej i wydanie orzeczenia nakazującego KWP przywrócenie stanu zgodnego z prawem przez nakazanie zwrotu zatrzymanych jednostek broni palnej. W odpowiedzi KWP wniósł oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W ocenie organu istniały podstawy do odebrania broni i amunicji zarówno na podstawie art. 19 ust. 1a u.b.a., jak i art. 19 ust. 1 pkt 1 u.b.a. w związku ujawnionymi okolicznościami dotyczącymi stanu zdrowia skarżącego, wynikającymi z jego wyjaśnień złożonych 15.12.2024 r., tj. leczenie psychiatryczne z powodu depresji oraz terapia od uzależnienia alkoholowego. Przedstawienie zarzutu związanego z przemocą fizyczną i psychiczną dało podstawę do stwierdzenia braku wiarygodności co do zgodnego z prawem posiadania broni. Czynność przeprowadzono zgodnie z prawem mając na uwadze dobro społeczne i porządek prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje - stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej P.p.s.a.) m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z kolei w myśl art. 146 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. kontrolą sądu administracyjnego objęte zostały te prawne formy działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych w tym znaczeniu, że ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to, że musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Z tego też względu przez "czynność", o jakiej mowa w ww. przepisie należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Natomiast "akty" zewnętrznie są zbliżone do decyzji administracyjnych czy postanowień, nie przybierają jednakże wspomnianej formy, chociażby z uwagi na brak podstawy prawnej dla takiego rozstrzygnięcia. Stanowią jednak jednostronne, niekiedy władcze z wszelkimi tego konsekwencjami, wypowiedzenie się organu w konkretnej sprawie wobec indywidualnego podmiotu [M. Jaśkowska, Akty i czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jako przedmiot kontroli, [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz (red.), Lublin 2003, s. 167]. Akty charakteryzuje większy stopień sformalizowania. Przybierają postać pism, wykazów, zaświadczeń. Są władcze, ale w tym znaczeniu, że podejmowane są jednostronnie przez organ wydający [tamże, s. 168]. Czynności zaś "przybierają postać działań faktycznych, które w wyniku ich realizacji wywołają następstwo w postaci uprawnień lub obowiązków, jakie przepis prawa łączy z ich podjęciem" [tamże]. Jak wskazuje B. Adamiak "zakres przedmiotowy aktów dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego, które wyłączają dopuszczalność wydania decyzji czy postanowienia, wymagają jednak od organu wykonującego administrację publiczną potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku" [B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 PrPostSądAdm), ZNSA 2006, Nr 2, s. 12]". [cyt. za: A. Celińska-Grzegorczyk, glosa do uchwały NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., II GPS 2/13, ZNSA 2014, Nr 5, s. 180 oraz T. Grossmann, Skarga do WSA Praktyczne wskazówki, przykłady, kazusy, orzecznictwo, C.H.Beck, 5. wydanie, str. 178 i nast.]. Kwestię zaskarżania takiej czynności do sądu administracyjnego reguluje art. 53 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi skarżący uczynił czynność materialno-techniczną z 14 grudnia 2024 r. dokonaną przez KWP, który posłużył się funkcjonariuszami KPP [...], polegającą na odebraniu skarżącemu opisane w dokumencie pokwitowania - broń, amunicję i dokumenty. Czynności tej – jak wynika z pokwitowania – dokonano na podstawie art. 19a ust. 1 u.b.a (publikator ustawy wskazano wyżej). W odniesieniu do prezentowanego wyżej stanowiska wskazać należy, że na gruncie art. 19a u.b.a. mamy do czynienia z czynnością materialno-techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należy przyjąć, że w piśmie KWP z 31 grudnia 2024 r. błędnie wskazano jako podstawę prawną działania art. 19 ust. 1 pkt 1 u.b.a., pomimo, iż w istocie podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowił przepis art. 19a pkt 1 u.b.a., który z kolei prawidłowo wskazano w pokwitowaniu z 14 grudnia 2024 r. Owe uchybienie organu nie rzutuje jednak na zgodność z prawem działania organu, co Sąd poniżej wyjaśni. Przepis art. 19a ust. 1 pkt 2 u.b.a. stanowi, że osobie posiadającej broń, amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni Policja, a w przypadku żołnierza pełniącego czynną służbę wojskową Żandarmeria Wojskowa, odbiera za pokwitowaniem broń, amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni w przypadku zatrzymania tej osoby w związku ze stosowaniem przez nią przemocy domowej. Z przywołanego przepisu wynika, że w przypadku zatrzymania obligatoryjnie dochodzi do odebrania broni, amunicji i stosownych dokumentów. Podkreślić należy również, że zgodnie art. 9g ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1673 dalej: u.p.p.d.) odebranie broni palnej, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobom stosującym przemoc domową w związku z zagrożeniem życia lub zdrowia osoby doznającej przemocy domowej odbywa się na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2024 r. poz. 485). Przepis art. 19a u.b.a., jak i powołany przepis 9g u.p.p.d. zostały wprowadzone mocą ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 535) i obowiązują od 22 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wskazano, że: "W celu bezwzględnego zapewnienia bezpieczeństwa osobom doznającym przemocy domowej w projektowanej regulacji określono sposób postępowania w przypadku, gdy osoba stosująca przemoc domową posiada broń palną, odsyłając w tym zakresie do przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955 oraz z 2022 r. poz. 275). [...] Jedynie bezwzględne odebranie broni palnej posiadanej na podstawie ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji każdej osobie stosującej przemoc – fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną – stanowi proporcjonalny i skuteczny środek zapewniający, że ta broń nie zostanie użyta przeciwko osobie doznającej przemocy" (uzasadnienie rządowego projektu ustawy z przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw druk nr 2799, publ.: https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=2799). Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy Sąd pragnie wskazać, że wobec złożonego przez P. B. zawiadomienia o popełnienia przestępstwa z użyciem przemocy fizycznej i psychicznej w dniu 14 grudnia 2024 r. doszło do zatrzymania skarżącego. W ocenie Sądu już sama ta okoliczność – jak wynika z przepisów art. 19a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 9g u.p.p.d. – stanowiła wystarczającą podstawę do obligatoryjnego odebrania skarżącemu posiadanej, na podstawie pozwolenia, broni, amunicji i związanych z tym dokumentów. Wskazana nowelizacja z 2023 r. miała bowiem na celu zabezpieczenie sytuacji rodzinnej osoby lub osób, które mogą doznawać przemocy domowej od osoby bliskiej posiadającej pozwolenie na broń. Dlatego też ustawodawca – jak należy przyjąć - posłużył się możliwie najskuteczniejszą, najprostszą i możliwie najszybszą w wykonaniu instytucją prawną – czynności materialno-technicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. polegającą na odebraniu przez organ Policji (działający przez funkcjonariuszy) za pokwitowaniem broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. W kontekście powyższego nie miało wpływu na wynik sprawy uchybienie organu polegające na błędnym powołaniu w piśmie z 31 grudnia 2024 r. przepisu art. 19 ust. 1 pkt 1 u.b.a. w sytuacji, gdy rzeczywistą i uzasadnioną podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowił przepis art. 19a ust. 1 pkt 2 u.b.a. W stanie faktycznym niniejszej sprawy KWP posiadał w normie określonej w art. 19a ust. 1 pkt 2 u.b.a. umocowanie do działania, w związku z czym zarzut skarżącego naruszenia przez organ art. 19 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 1-2, i 4 oraz ust. 5 u.b.a. należało uznać za bezzasadny. W odniesieniu do zarzutów skarżącego co do naruszenia przez organ przepisów postępowania Sąd pragnie wyjaśnić, że przy tego rodzaju czynnościach, z założenia ustawodawcy pilnych, nie mamy do czynienia ze sformalizowanym postępowaniem administracyjnym, które rządzi się regułami określonymi w k.p.a. (publikator podano powyżej). Sąd badając zgodność z prawem zaskarżonej czynności na dzień jej dokonania obowiązany był wziąć pod uwagę okoliczności, które zaszły przed jej podjęciem. Mając na względzie powyższe zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. również należało uznać za bezzasadne. Z powołanych wyżej względów Sąd nie dopatrzył się przesłanek do zakwestionowania przedmiotowej czynności, podjętej zgodnie z art. 19a ust. 1 pkt 2 u.b.a. Mając na uwadze powyższe skargę jako bezzasadną należało oddalić, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.