III SA/Po 169/18

Dnia 12 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Marzenna Kosewka Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi A.U. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2018 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego odmowy zwrotu kwoty zabezpieczenia należności celnych oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 15 stycznia 2018 r., nr [...], uchylił w całości decyzję Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 28 września 2017 r., nr [...], odmawiającą A. U., zwanemu dalej Skarżącym, zwrotu kwoty 14.009,00 zł zabezpieczonej w dniu 5 września 2006 r. wraz z odsetkami i umorzył postępowanie w sprawie zwrotu zabezpieczenia. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 30 maja 2014 r. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł do Naczelnika Urzędu Celnego w P. o zwrot zabezpieczenia w kwocie 14.009,00 zł wraz z odsetkami. Z treści tego wniosku oraz okoliczności sprawy wynikało, iż powyższa kwota odpowiada wysokości należności celnych i podatkowych, wykazanych w zgłoszeniu celnym z dnia 05.09.2006 r. W odpowiedzi organ skierował do strony pismo z dnia 16.07.2014 r., informujące o okolicznościach rozliczenia przedmiotowego zabezpieczenia na poczet należności celno-podatkowych wynikających z ww. zgłoszenia celnego. Skarżący pismem z dnia 05.01.2015 r. zażądał rozpoznania wniesionego podania oraz wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przepisanej prawem formie. W piśmie wskazano naruszenie terminów załatwienia sprawy wynikających z Ordynacji podatkowej i w związku z tym wezwano organ administracji do niezwłocznego rozstrzygnięcia sprawy pod rygorem złożenia skargi na bezczynność organu. Naczelnik Urzędu Celnego w P. pismem z dnia 29.01.2015 r. wezwał Skarżącego do wyjaśnienia treści wniosku tj. czy należy go traktować jako wniosek o zwrot rozliczonego zabezpieczenia czy o zwrot cła i podatku. Skarżący w odpowiedzi z dnia 09.02.2015 r. wskazał, że nie zgadza się z argumentacja dotyczącą stwierdzenia, że dokonał demontażu pojazdów bez uprzedniej zgody organu celnego oraz podniósł, że w zaistniałych okolicznościach nie nastąpiły przesłanki do rozliczenia zabezpieczenia. Decyzją z dnia 6 czerwca 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w P. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu zabezpieczenia jako bezprzedmiotowe. Pismem z dnia 20.06.2016 r. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie od wyżej wymienionej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w P.. Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia 10 listopada 2016 r., uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniósł przede wszystkim, że Naczelnik Urzędu Celnego w P. nie wyjaśnił okoliczności faktycznych, jak i prawnych sprawy w takim zakresie, aby możliwe było podjęcia decyzji kończącej postępowanie. Organ I instancji powinien szczególną uwagę zwrócić na poczynania strony w zakresie określania jej żądań i jeśli po analizie akt sprawy nadal będą one niejednoznaczne, wówczas po raz kolejny wezwać stronę do wyjaśnienia istoty jej wniosku. W ramach ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji, pismem z dnia 30.03.2017 r. Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. wezwał stronę do wskazania jak należy traktować pisma strony z poszczególnych dni – które jako pierwotny wniosek, a które jako jego uzupełnienia, nadto wyjaśnienie czy wniosek z dnia 30.05.2014 r. jest wnioskiem o zwrot zabezpieczenia, czy pismo (które) należy traktować jako wniosek o zwrot cła i podatku akcyzowego oraz stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług VAT - należności przywozowych określonych w powołanym wyżej zgłoszeniu celnym, a także wskazanie podstaw prawnych, na podstawie których strona wnosi o zwrot cła lub zwrot zabezpieczenia (w zależności od tego co będzie przedmiotem wniosku) oraz wyjaśnienia powodów przekazania ww. samochodów osobowych do demontażu bez wcześniejszego powiadomienia o tym fakcie organu celnego sprawującego dozór celny nad nimi, wskazania przepisów prawa celnego krajowych lub Wspólnotowych, które według strony umożliwiały przeprowadzenie demontażu ww. pojazdów bez wiedzy i zgody organu celnego, a jednocześnie zwalniały ją z obowiązku wynikającego z art. 182 ust. 3 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Pismem z dnia 11 kwietnia 2017 r. strona poinformowała, że wskazane pisma "stanowią korespondencję w sprawie zwrotu zabezpieczenia długu celnego w kwocie 14.009,00 zł uiszczonego dnia 05.09.2006 r. na poczet należności publicznoprawnych związanych z importem samochodów używanych z USA. W szczególności strona domaga się zwrotu kwoty zabezpieczenia z uwagi na to, że dług celny nigdy nie powstał w związku z tym, że pojazdy zostały wprowadzone na obszar celny Unii Europejskiej." Dodatkowo strona wyjaśniła, że jej wniosek "jest wnioskiem o zwrot zabezpieczenia, które nie zostało zwrócone i które nigdy nie zostało rozliczone żadną decyzją administracyjną, która byłaby stronie doręczona", a ponadto "takowa należność publicznoprawna nigdy nie została w żaden sposób wymierzona i nie stała się wymagalna, ponieważ pojazdy nie zostały wprowadzone na obszar celny UE". Naczelnik W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. decyzją z dnia 28 września 2017 r., nr [...], odmówił zwrotu kwoty 14.009,00 PLN, zabezpieczonej w dniu 05.09.2006 r. wraz z odsetkami. W uzasadnieniu organ stwierdził m.in., że doszło do usunięcia towarów spod dozoru celnego. Przedmiotowe zabezpieczenie rozliczono, pokrywając nim należności celne i podatkowe należne od skutera śnieżnego (którego sytuacja nigdy nie była kwestią sporną) oraz pojazdów samochodowych usuniętych spod dozoru celnego i ujętych w pozycjach od 2 do 4 ww. zgłoszenia (usunięcie spod dozoru przez dokonanie demontażu pojazdów bez zgody i nadzoru Naczelnika Urzędu Celnego). W sprawie zaliczenia kwoty 2.299,00 PLN na poczet należności celnych i podatkowych od skutera śnieżnego strona wystąpiła do organu z wnioskiem z dnia 02.06.2007 r. Z uwagi na fakt, iż określone w ww. zgłoszeniu celnym w pozycji 2 do 4 należności przywozowe zostały pokryte w całości zabezpieczeniem celnym w oparciu o art. 203 ust. 1 i ust. 2 WKC - rozliczenie tego zabezpieczenia było w pełni zasadne. Określenie kwoty wymienionego wyżej długu celnego, podatku akcyzowego oraz podatku VAT z tytułu importu od ww. pojazdów samochodowych, zdaniem organu nastąpiło z chwilą przyjęcia przez organ celny zgłoszenia celnego z dnia 05.09.2006 r., sporządzonego przez importera. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, złożył odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez zobowiązanie organu pierwszej instancji do zwrotu skarżącemu kwoty zabezpieczenia wraz z należnymi odsetkami, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 4 pkt 9, art. 29 ust. 1 lit. a) tiret pierwsze i trzecie, art. 37, art. 182 ust. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny Decyzją z dnia 15 stycznia 2018 r., wskazaną we wstępie, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny w sprawie oraz wskazał, że wobec rozliczenia zabezpieczenia, którym pokryto należności celne i podatkowe należne od skutera śnieżnego oraz pojazdów samochodowych usuniętych spod dozoru celnego trudno twierdzić, że przedmiotowa kwota 14009,00 zł miałaby być wciąż traktowana jako zabezpieczenie. Dlatego postępowanie o zwrot zabezpieczenia wraz z odsetkami stało się bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie był w stanie władczo decydować o zwrocie bądź odmowie zwrotu zabezpieczenia, gdyż takie na dzień wydania decyzji nie funkcjonowało w swojej pierwotnej formie. Organ podkreślił, że ewentualne żądania zwrotu należności celnych bądź podatkowych powinny być rozpatrywane w odrębnych trybach. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Rozstrzygnięciu zarzucił brak zawiadomienia o zebranym materiale dowodowym i nieumożliwienie wypowiedzenia się w sprawie przed rozstrzygnięciem odwołania, nieuzasadnione i błędne przyjęcie, że skarżący dokonał samowolnie demontażu pojazdów objętych zabezpieczeniem należności celnych w sytuacji, gdy został do tego zobowiązany prawomocną decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz niewyjaśnienie przez organ podstaw i skutków wydanej decyzji. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że organ nie wyjaśnił skarżącemu jego sytuacji prawnej, a powinien znaleźć i zastosować właściwą procedurę, a nie pomijać fakt, że Skarb Państwa uzyskał kosztem Skarżącego świadczenie nienależne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 stycznia 2018 r. nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności konieczne pozostaje wskazanie, że organy prawidłowo uznały potrzebę zastosowania w sferze prawa materialnego przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE Seria L z 1992 r. Nr 302, poz. 1 ze zm., zwane dalej WKC), które to rozporządzenie zostało uchylone z dniem 1 maja 2016 r. przez art. 286 ust. 2 w zw. z art. 288 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE z 2013 r. Nr 269, poz. 1 ze zm.). Nie sposób bowiem uznać, aby kwestie związane z długiem celnym skarżącej, w tym zwłaszcza sam ten dług celny, mogły podlegać pod przepisy prawa materialnego, które nie obowiązywały na moment jego powstania w roku 2014. Odmienna zasada dotyczy natomiast kwestii procesowych, gdzie powinny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące na moment podjęcia określonych czynności przez organ. Zgodnie z treścią art. 189 ust. 1 WKC jeżeli zgodnie z przepisami prawa celnego organy celne zażądają złożenia zabezpieczenia w celu zagwarantowania pokrycia długu celnego, dłużnik lub osoba mogąca się nim stać jest zobowiązana do złożenia takiego zabezpieczenia. W przedmiotowej sprawie zabezpieczenie z dnia 5 września 2006 r. w kwocie 14.009,00 zł zostało złożone w zw. z faktem dokonania zgłoszenia celnego z dnia 05.09.2006 r. obejmującego skuter śnieżny oraz samochody osobowe. Jak wynika z akt sprawy oraz pism organu, Skarżący w związku z wydaną przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzją z dnia 25.05.2007 r. uznającą sprowadzony towar za odpady, został przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. Oddział Celny w Gądkach poinformowany pismem z dnia 18.06.2007 r. o konieczności złożenia wniosku o nadanie towarowi przeznaczenia celnego – zniszczenie towaru. Skarżący A. U. złożył taki wniosek w dniu 28.06.2007 r. (data wpływu), a następnie w dniach 04.09.2007r., 11.10.2007r. i 14.11.2007r. dokonał samowolnego demontażu przedmiotowych pojazdów, przed wydaniem pozwolenia przez Naczelnika Urzędu Celnego. Tym samym Skarżący usunął pojazdy spod dozoru celnego narażając się na sankcje. Skarżący nie dotrzymał procedury, mimo świadomości konsekwencji. Wobec powyższego, należności określone w zgłoszeniu celnym zostały w całości pokryte z przedmiotowego zabezpieczenia, o czym Skarżący został poinformowany m.in. pismem z dnia 16 lipca 2014 r. Rozliczenie długu nastąpiło na podstawie art. 203 ust. 1 i 2 WKC, zgodnie z którymi dług celny w przywozie powstaje w wyniku: usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom przywozowym, a także z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. Określenie ww. długu celnego, podatku akcyzowego oraz VAT nastąpiło z chwilą przyjęcia przez organy zgłoszenia celnego. Organy wskazały również, że doszło do przekroczenia 10-dniowego terminu, stąd została pokryta kwotę długu celnego, przy czym rozliczenie zabezpieczenia nie wymaga decyzji administracyjnej, jest to czynność materialno-techniczna. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przychyla się do twierdzeń organu, że nie sposób uznać spornej kwoty za zabezpieczenie po jej uprzednim zaliczeniu na poczet należności celnych i podatkowych, stąd postępowanie w zakresie zwrotu zabezpieczenia stało się bezprzedmiotowe. Kwestia ewentualnego zwrotu należności celnych powinna być rozpatrywana w odrębnym trybie, na podstawie regulacji zawartych w Tytule VII Rozdział 5 WKC (art. 235-242). Zwrot należności podatkowych został uregulowany w odpowiednich ustawach podatkowych, obejmujących podatek akcyzowy oraz od towarów i usług. Zasadnie organ wskazał, że należności celne przywozowe lub wywozowe podlegają umorzeniu, gdy okaże się, że w chwili zaksięgowania kwota przedmiotowych należności nie była prawnie należna lub, że kwota ta została zaksięgowana niezgodnie z art. 220 ust. 2. Marginalnie należy wskazać, że jak równie zasadnie wskazał organ, w sprawie zaliczenia kwoty 2.299 zł na poczet należności celnych Skarżący sam wystąpił o to pismem z dnia 02.06.2007 r. Rzeczywistym przedmiotem sporu jest zatem pozostała kwota 11.710,00 zł. Wbrew zarzutom skargi, wydana przez organ decyzja odpowiada prawu, w szczególności wymogom wskazanym w art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2018, poz. 800). Organ nie tylko należycie powołał podstawę prawną, ale również uzasadnił podstawy faktyczne i prawne wydanej decyzji i wskazał stronie możliwość dalszego postępowania. Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego organowi braku zawiadomienia strony o zebranym materiale dowodowym i nieumożliwienia wypowiedzenia się w sprawie przed rozstrzygnięciem odwołania. W aktach sprawy znajduje się zarówno pismo z dnia 14.12.2017 r. zawiadamiające o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie odnośnie zebranego materiału dowodowego (k. 351 akt adm.), wydruk z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej (k. 352 akt adm.) oraz uzyskany w wyniku reklamacji duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 360-362 akt adm.). Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.