III SA/Po 170/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-06-10
Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Marek Sachajko, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podział zamówienia na usługi szkoleniowe na mniejsze części, w celu uniknięcia zastosowania zasady konkurencyjności, stanowi naruszenie przepisów dotyczących kwalifikowalności wydatków w ramach funduszy unijnych i skutkuje nałożeniem 100% korekty finansowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, iż skarżąca naruszyła zasady udzielania zamówień poprzez sztuczny podział zamówienia na usługi szkoleniowe, co skutkowało niezastosowaniem zasady konkurencyjności i brakiem publikacji ogłoszenia o zamówieniu w Bazie Konkurencyjności. Spełnione zostały przesłanki tożsamości przedmiotowej, czasowej i podmiotowej, co uzasadniało traktowanie szkoleń jako jednego zamówienia o wartości przekraczającej próg 50.000 zł netto. Brak zastosowania zasady konkurencyjności naraził budżet UE na potencjalną szkodę, co uzasadniało nałożenie 100% korekty finansowej.Stan faktyczny
Fundacja skarżyła decyzję Zarządu Województwa utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora WUP, która określiła kwotę zwrotu środków z umowy o dofinansowanie projektu w wysokości 412.285,67 zł. Organy ustaliły, że fundacja naruszyła zasadę konkurencyjności przy wyborze wykonawców szkoleń zawodowych, dokonując niedozwolonego podziału wartości zamówienia w celu uniknięcia zastosowania tej zasady. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marek Sachajko WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant: St. sekr. sąd. Anna Adamska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi Fundacji [...] w [...] na decyzję Zarządu Województwa z dnia 19 grudnia 2024r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r. Zarząd Województwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] nr [...] z 12 czerwca 2024 r., którą określono Fundacji [...] (skarżącej) do zwrotu kwotę 412.285,67 zł.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikało, co następuje.
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] określił skarżącej fundacji do zwrotu kwotę 412.285,67 zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w związku ze stwierdzonymi podczas kontroli planowej w siedzibie beneficjenta nieprawidłowościami w projekcie oraz określił sposób oraz termin dokonania zwrotu ww. kwoty z uwzględnieniem okresu zawieszenia naliczania odsetek od 8 stycznia 2024 r. do 14 czerwca 2024 r.
U podstaw takich rozstrzygnięć legły następujące ustalenia.
Dnia 16 września 2021 r. Zarząd Województwa jako instytucja zarządzająca [...] Regionalnym Programem Operacyjnym (WRPO), w imieniu i na rzecz której działała instytucja pośrednicząca - Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w [...] zawarła ze skarżącą umowę o realizację Projektu, który miał być realizowany w okresie od 1 sierpnia 2021 r. do 31 lipca 2023 r. w partnerstwie z Fundacją [...] z siedzibą w [...].
Zgodnie z Umową, łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych Projektu wynosiła 1.904.598,96zł i obejmowała:
- dofinansowanie ze środków europejskich w wysokości 1.618.909,11 zł, stanowiące 85% wydatków kwalifikowalnych Projektu,
- wkład własny w wysokości 285.689,85 zł, pochodzący ze środków prywatnych, co stanowiło 15% wydatków kwalifikowalnych Projektu.
Głównym celem Projektu była aktywizacja społeczno-zawodowa osób biernych zawodowo, zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym i ich otoczenia, zamieszkujących na terenie województwa [...].
Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie Projektu (pkt 3.5.1 Krótki opis przedmiotu projektu) osiągnięcie celu Projektu zapewnić miały kompleksowe działania zaplanowane do wdrożenia w ramach Projektu, m. in. wysokiej jakości szkolenia zawodowe dla wszystkich uczestników Projektu.
Dofinansowanie w łącznej wysokości 1.618.909,11 zł wypłacono w formie zaliczek i refundacji.
Organ I instancji w toku kontroli ustalił, że skarżąca zastosowała niewłaściwy tryb udzielenia zamówienia na wybór wykonawców szkoleń zawodowych, ponieważ zgodnie z podrozdziałem 6.5 pkt 1 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz funduszu Spójności na lata 2014-2020 z 21 grudnia 2020 r., (dalej: wytyczne) beneficjent był zobowiązany do stosowania zasady konkurencyjności dla zamówień o wartości szacunkowej przekraczającej 50.000,00 zł netto, tj. bez podatku od towarów i usług (VAT). Nadto, zgodnie z przepisami wytycznych zabronione było zaniżanie wartości szacunkowej zamówienia lub jego podział skutkujący zaniżeniem jego wartości szacunkowej, przy czym ustalając wartość zamówienia należy wziąć pod uwagę konieczność łącznego spełnienia następujących przesłanek: (i) usługi, dostawy oraz robot budowlane są tożsame rodzajowo lub funkcjonalnie, (ii) możliwe jest udzielenie zamówienia w tym sam czasie, (iii) możliwe jest wykonanie zamówienia przez jednego wykonawcę.
Organ wskazał, że skarżąca powinna zastosować zasadę konkurencyjności przy wyborze wykonawców szkoleń zawodowych, gdyż spełnione zostały wszystkie przesłanki wskazane w wytycznych uzasadniające jej zastosowanie, tj.: usługi były tożsame rodzajowo i funkcjonalnie, ze względu na fakt, iż ww. szkolenia miały charakter szkoleń zawodowych i łączył je jeden cel, tj. podniesienie, uzupełnienie lub zmiana kwakfikacji zawodowych, a ponadto skierowane były do tej samej grupy docelowej. Usługi dedykowane były dla uczestników projektu posiadających ustalone w indywidualnych ścieżkach reintegracji wsparcie w projekcie w postaci kursu/szkolenia zawodowego. zaistniała możliwość udzielenia zamówienia w tym samym czasie - zgodnie z założeniami wniosku o dofinansowanie projektu; realizacja szkoleń zawodowych następowała na podstawie Indywidualnych ścieżek reintegracji, a beneficjent, do 12 stycznia 2022 r. wiedział na jakie szkolenia skieruje łącznie 71 uczestników Projektu. Nadto, zdaniem organu istniała możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę.
Organ ustalił, że skarżąca przeprowadzając cztery odrębne procedury w ramach rozeznania rynku na wybór wykonawców szkoleń zawodowych pn. "Sprzedaż z elementami pracy biurowej", "Szkolenie zawodowe z zakresu prac prostych-pakowania produktów", "Sprzedawca z elementami pracy biurowej" oraz "Sprzedaż z elementami obsługi kkenta" dokonała niedozwolonego podziału wartości zamówienia na odrębne, zaniżając tym samym jego wartość szacunkową w celu uniknięcia zastosowania zasady konkurencyjności, do której przeprowadzenia był zobowiązany. Z uwagi na wystąpienie przesłanek uzasadniających jej zastosowanie, co stanowi naruszenie zapisów podrozdziału 6.5 wytycznych
Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organ I Instancji wydał Decyzję, w której określił kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 412.285,67 zł obejmującą środki wynikające z ustaleń z przeprowadzonej kontroli planowej projektu wraz z odsetkami od tej kwoty oraz określił termin i sposób dokonania zwrotu kwoty.
Organ I Instancji uznał, że spełniona została przesłanka do wydania decyzji administracyjnej określona w art. 207 ust.l pkt 2 u.f.p., gdyż beneficjent naruszył m. in. postanowienia podrozdziału 6.5 pkt 10 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, gdyż dokonał niedozwolonego podziału wartości zamówienia na poszczególne szkolenia zawodowe i nie zastosował zasady konkurencyjności, wiążącej się z koniecznością ogłoszenia o zamówieniu w portalu Baza Konkurencyjności, co skutkuje nałożeniem 100% korekty finansowej na wydatki rozliczone w zatwierdzonych wnioskach o płatność
Po rozpoznaniu sprawy wskutek odwołania skarżącej organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca podpisując umowę o dofinansowanie i przystępując do realizacji projektu, dobrowolnie przyjęła na siebie zobowiązania wynikające z zawartej umowy. Beneficjent zobowiązany był m.in.: do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu (§ 4 ust. 1 pkt 1 umowy), który to załącznik stanowił integralną część umowy, przestrzegania przepisów prawa unijnego i krajowego (§ 4 ust. 1 pkt 11 umowy), do stosowania postanowień wytycznych w zakresie kwakfikowalności (§ 4 ust. 1 pkt 13 w zw. z § 1 pkt 34 pkt. b umowy, § 4 ust. 6 i ust. 7 umowy), do ponoszenia wydatków w Projekcie w sposób celowy, rzetelny, racjonalny i oszczędny, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami (§ 20 ust. 1 Umowy), do udzielenia zamówień w ramach Projektu zgodnie z zasadami udzielania zamówień na warunkach określonych w wytycznych w zakresie kwakfikowalności (§ 20 ust. 2 umowy).
Zgodnie z art. 65 ust. 1 rozporządzenia 1303/2013 kwaklifikowalność wydatków ustala się na podstawie przepisów krajowych. Powyższe zostało zrealizowane m.in. poprzez wydanie przez ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego na podstawie art. 5 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w ząkresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 818 ze zm.; dalej: u.z.r.p.) wytycznych w zakresie kwakfikowalności oraz zobowiązanie beneficjenta w umowie do ich stosowania.
Zgodnie z podrozdziałem 6.5 pkt 10 wytycznych w zakresie kwakfikowalności "Podstawą ustalenia wartości zamówienia w rumach projektu jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy netto. bez podatku od towarów i usług (YAT), ustalone z należyta starannością. (...). Szacowanie est dokumentowane w sposób zapewniający właściwą ścieżkę audytu (np. w zatwierdzonym wniosku o dofinansowanie projektu lub w notatce z szacowania). Zabronione jest zaniżanie wartości szacunkowej zamówienia lub jego podział skutkujący zaniżeniem jego wartości szacunkowej, przy czym ustalając wartość zamówienia należy wziąć pod uwagę konieczność łącznego spełnienia trzech przesłanek (tożsamości):
a) usługi, dostawy oraz roboty budowlane są tożsame rodzajowo lub funkcjonalnie (tożsamość przedmiotowa),
b) możliwe jest udzielenie zamówienia w tym samym czasie (tożsamość czasowa),
c) możliwe jest wykonanie zamówienia przez jednego wykonawcę (tożsamość podmiotowa). W przypadku udzielania zamówienia w częściach (z określonych względów ekonomicznych, organizacyjnych, celowościowych), wartość zamówienia ustala się jako łączną wartość poszczególnych jego części.".
Przy czym przesłanki te należy interpretować zgodnie z wykładnią przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych.
Organ odwoławczy wskazał, że pomocniczym dokumentem dla wszystkich beneficjentów, którzy udzielali zamówień w trakcie realizacji umów o dofinansowanie projektów był (i nadal jest) podręcznik pn. "Zamówienia udzielane w ramach projektów — Podręcznik wnioskodawcy i beneficjenta programów polityki spójności 2014-2020. Podręcznik ten jest poradnikiem dla beneficjentów i wnioskodawców, tj. podmiotów będących już stronami umowy o dofinasowanie projektu, podmiotów które złożyły (lub zamierzały złożyć) wniosek o dofinansowanie projektu, i planujących zawierać umowy, których przedmiotem miały być dostawy, usługi lub roboty budowlane współfinansowane z funduszy unijnych, do których zastosowanie miały Wytyczne w zakresie kwalifikowalności.
W dokumencie tym wskazano, iż istotne jest udzielanie zamówień w sposób zapewniający przejrzystość oraz zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. Wskazano, że zasada konkurencyjności ma zastosowanie zawsze, gdy chodzi o udzielanie zamówień o wartości przekraczającej 50.000,00 zł netto, tj. bez podatku od towarów i usług (VAT), a beneficjent nie stosuje trybów określonych w ustawie PZP. Wskazano również, że kluczowe znaczenie ma prawidłowe sumowanie zamówień oraz stosowanie zdefiniowanych wyłączeń od zasady konkurencyjności. W Podręczniku wskazano, iż zamówienia w ramach zasady konkurencyjności sumowane są w ramach całego projektu, co oznacza, że beneficjenci powinni dokładnie przeanalizować budżet projektu w celu zidentyfikowania tych zamówień, które powtarzają się i podlegają sumowaniu, i że beneficjent nie może w celu uniknięcia stosowania zasady konkurencyjności dzielić zamówienia na części lub zaniżać jego wartości, tak by unikać stosowania procedury konkurencyjności.
W Podręczniku wskazano, że zamówienia sumowane są w ramach całego projektu, i że beneficjent powinien dokładnie przeanalizować budżet projektu w celu zidentyfikowania powtarzających się zamówień, dla których może powstać ryzyko przekroczenia progu 50.000,00 zł netto, dla którego zasada konkurencyjności jest obowiązkowa. Wskazano także, że należy wziąć pod uwagę konieczność łącznego spełnienia następujących przesłanek:
— usługi są tożsame rodzajowo lub funkcjonalnie (tożsamość przedmiotowa),
— możliwe jest udzielanie zamówienia publicznego w tym samym czasie (tożsamość czasowa),
— możliwe jest wykonanie zamówienia publicznego przez jednego wykonawcę, który może wykonywać zamówienie osobiście lub przy udziale podwykonawców (tożsamość podmiotowa),
W Podręczniku wskazano, iż:
— kryterium tożsamości przedmiotowej powinno prowadzić do wyodrębnienia nie tylko zbliżonych przedmiotowo zamówień, ale także zamówień, które mimo braku przedmiotowego podobieństwa tworzą funkcjonalną całość,
— zamówienia tożsame dotyczą tego samego lub podobnego zagadnienia, w tych samych lub zbliżonych warunkach, dla podobnej grupy osób oraz spełniają tę samą funkcję i mają podobne lub identyczne przeznaczenie,
— kryterium tożsamości czasowej weryfikuje możliwość udzielenia lub realizacji zamówienia w tym samym czasie - w projektach współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego rozpatrywaną, perspektywą jest z reguły okres realizacji projektu określony we wniosku o dofinansowanie projektu,
— dla ustalenia, iż w danym przypadku mamy do czynienia z jednym zamówieniem, istotne są okoliczności istniejące w chwili wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia.
W Podręczniku wskazano, że dopiero gdy w odniesieniu do danego zamówień spełnione zostaną łącznie trzy kryteria, tj. tożsamość przedmiotowa, czasowa i podmiotowa, można mówić o jednym zamówieniu. Przedstawiono przykład dotyczący szkoleń i wskazano, że gdy "planowane szkolenia mają takie samo przeznaczenie, w tym są skierowane do podobnej grupy docelowej oraz dodatkowo istnieje możliwość ich uzyskania u jednego wykonawcy, należy uznać, że mamy do czynienia z jednym zamówieniem. Zawsze jednak w takiej sytuacji można dopuścić składanie ofert częściowych, aby wybrać adekwatnego wykonawcę lub też udzielać zamówień w częściach. Fakt, że na danym etapie realizacji projektu nie są znane terminy kolejnych, analogicznych szkoleń i nie można ich w sposób odpowiedzialny i bezpieczny dla projektu ustalić z dużym wyprzedzeniem, nie jest wystarczający do tego, by uznać, że nie ma tożsamości czasowej zamówienia.".
Wytyczne w zakresie kwalifikowalności mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie, przewidywały, że w przypadku beneficjenta niebędącego zamawiającym w rozumieniu ustawy - Prawo zamówień publicznych (sekcja 6.5.2 pkt 1 lit. a Wytycznych w zakresie kwalifikowalności) udzielenie zamówienia o wartości szacunkowej przekraczającej 50.000,00 zł netto, tj. bez podatku VAT, następuje zgodnie z zasadą konkurencyjności określoną w sekcji 6.5.2 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. W wytycznych w zakresie kwalifikowalności, w sekcji 6.5.2 pkt 11 postanowiono, że w celu spełnienia Zasady konkurencyjności należy m.in.:
a) upublicznić zapytanie ofertowe zgodnie z warunkami, o których mowa w sekcji 6.5.2 pkt 12 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności, które to zapytanie ofertowe zawiera co najmniej:
— opis przedmiotu zamówienia,
— warunki udziału w postępowaniu oraz opis sposobu dokonywania oceny ich spełniania, przy czym stawianie warunków udziału nie jest obowiązkowe,
— kryteria oceny oferty,
— informację o wagach punktowych lub procentowych przypisanych do poszczególnych kryteriów oceny oferty,
— opis sposobu przyznawania punktacji za spełnienie danego kryterium oceny oferty,
— termin składania ofert i termin realizacji umowy,
b) wybrać najkorzystniejszą ofertę zgodną z opisem przedmiotu zamówienia, złożoną przez wykonawcę spełniającego warunki udziału w postępowaniu, w oparciu o ustalone w zapytaniu ofertowym kryteria oceny.
W sekcji 6.5.2 pkt 12 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wskazano, że upublicznienie zapytania ofertowego polega na jego umieszczeniu w Bazie Konkurencyjności, tj. w internetowej bazie ofert zawierających ogłoszenia beneficjentów o zamiarze udzielenia zamówienia. Upublicznienie zapytania ofertowego oznacza wszczęcie postępowania o udzielenie zamówienia w ramach Projektu.
Odnosząc się do ustaleń organu I Instancji dotyczących przeprowadzonych przez beneficjenta szkoleń zawodowych organ odwoławczy wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w przypadku organizacji szkoleń zawodowych doszło do nieuprawnionego podziału zamówienia w celu wyłączenia stosowania procedury określonej w wytycznych w zakresie kwalifikowalności dla zasady konkurencyjności. Zatem stwierdzenia wymaga, czy w sprawie występuje jedno zamówienie, które sztucznie podzielono na części, czy też występuje kilka odrębnych zamówień na szkolenia o różnym zakresie i tematyce.
Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku o dofinansowanie (pkt 5.1.1 Planowane wydatki w ramach projektu) beneficjent zaplanował wydatek na szkolenia zawodowe dla 170. uczestników projektu (osób biernych zawodowo, zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym, zamieszkujących na terenie województwa [...], przeznaczając na ten cel kwotę w wysokości 345.200,00 zł.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że fakt wyrażenia we wniosku o dofinansowanie projektu zamiaru udzielenia zamówienia na usługi szkoleniowe dla uczestników projektu, przeznaczając na ten cel - jak wynika ze szczegółowego budżetu projektu łączną kwotę w wysokości 345.200,00 zł (koszt szkolenia na jedną osobę 2.032,50 zł) powodował po stronie beneficjenta obowiązek zastosowania przy udzielaniu ww. zamówienia procedur określonych w rozdziale 6.5 wytycznych w zakresie kwalifikowalności, tj. zasady konkurencyjności.
Organ odwoławczy wskazał, że podczas wyboru przez beneficjenta wykonawców szkoleń zawodowych w ramach projektu doszło do naruszenia zapisów podrozdziału 6.5 wytycznych w zakresie kwalifikowalności, a w konsekwencji § 20 ust. 2 umowy, skutkujących wystąpieniem nieprawidłowości polegającej na dokonaniu niedozwolonego podziału wartości zamówienia na realizację szkoleń zawodowych, w sposób zaniżający jego wartość szacunkową w celu uniknięcia zastosowania zasady konkurencyjności, do której przeprowadzenia beneficjent był zobowiązany, z uwagi na wystąpienie przesłanek uzasadniających jej zastosowanie.
W ocenie organu odwoławczego, organ i instancji prawidłowo uznał, że ,już na etapie przygotowywania wniosku o dofinansowanie projektu w odpowiedzi na konkurs, beneficjent musiał dokonać wstępnego szacowania wartości zamówienia dotyczącego szkoleń zawodowych w ramach projektu w celu wskazania konkretnej kwoty w budżecie, tj. 345.200,00 zł, przeznaczonej na ten cel. i w konsekwencji, że na etapie planowania zamówień w projekcie — wiedział, że będzie zamawiał usługi szkoleniowe, których typ (szkolenia zawodowe) i cel (podniesienie kwalifikacji zawodowych uczestników projektu pod kątem zdiagnozowanych potrzeb tych uczestników projektu oraz potrzeb lokalnych pracodawców) zostały określone we wniosku o dofinansowanie projektu.
Zdaniem organu odwoławczego organ i instancji prawidłowo wskazał w decyzji, iż "w wyniku prowadzonej rekrutacji beneficjent do dnia 12.01.2022 r. , tj. dnia udzielenia pierwszego zamówienia na szkolenie pt. " Sprzedaż z elementami pracy biurowej", dla 18 osób, posiadał dokładne informacje dotyczące tematyki szkoleń zawodowych dla 71 uczestników projektu, dla których przygotowano już indywidualne ścieżki rozwoju (IŚR) Tym samym posiadał wiedzę pozwalającą mu dokonać szacowania wartości zamówienia dla powyższej liczby osób, czego nie zrobił.
Ponadto nawet nie biorąc pod uwagę daty pierwszego zamówienia, a idąc w ślad argumentów beneficjenta i analizując tylko liczbę zrekrutowanych uczestników i terminy przygotowania IŚR bezsprzecznym pozostaje fakt, iż beneficjent już w listopadzie 2021 r. powinien być świadomy wystąpienia przesłanek do przeprowadzenia postępowania na wybór wykonawcy szkoleń zawodowych w ramach projektu w oparciu o zasadę konkurencyjności.
Ustalono, że wówczas beneficjent znał tematy szkoleń dla 38 uczestników projektu dla których IŚR zostały przygotowane w listopadzie 2021 r. Wobec powyższego już na tym etapie powinien był dokonać szacowania zamówienia dla całej ww. grupy (zgodnie z dokumentacją przedstawioną przez beneficjenta szacunkową kwotą na jednego uczestnika było 2 000,00 PLN) co dawało kwotę w łącznej wysokości 76 000,00 pln.
Nadto zaznaczać trzeba, że na koniec grudnia 2021 r. beneficjent znał tematy szkoleń dla aż 60 uczestników projektu, co zgodnie z ww. szacunkiem daje nam kwotę 120 000,00 PLN.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu i instancji, że beneficjent posiadając wiedzę o wystąpieniu okoliczności mogących wskazywać na obowiązek zastosowania zasady konkurencyjności powinien był dokonać szacowania wartości zamówienia dla całej grupy, a następnie przeprowadzić wybór wykonawcy szkoleń w oparciu o zapisy tej zasady w ramach jednego postępowania lub kilku postępowań. Powinien również stosować powyższą procedurę przy wyborze kolejnych wykonawców.
Zdaniem Zarządu Województwa organ I Instancji prawidłowo uznał ponadto, że szkolenia zawodowe realizowane w Projekcie miały charakter szkoleń zawodowych i łączył je jeden cel, tj. podniesienie, uzupełnienie lub zmiana kwalifikacji zawodowych, a ponadto skierowane były do tej samej grupy docelowej.
Organ odwoławczy uznał za w pełni zasadne przyjęte przez Organ I Instancji stanowisko co do spełnienia kryterium tożsamości czasowej. Dyrektor WUP wskazał w ponadto w Decyzji, że istniała możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę, gdyż Beneficjent przeprowadził 17 postępowań na wybór wykonawców 17 szkoleń zawodowych, otrzymał 16 ofert od jednego z wykonawców ([...]) i zawarł 6 umów na organizację i przeprowadzenie szkoleń zawodowych z Fundacją [...], 7 umów z [...] Sp. z o.o. oraz 4 umowy z [...] Sp. z o.o.
Zdaniem organu odwoławczego, mimo że beneficjent zlecał sukcesywnie wybranym wykonawcom przeprowadzenie szkoleń zawodowych dostosowanych do potrzeb uczestników projektu ustalanych na bieżąco na podstawie indywidualnych ścieżek reintegracji, to koszt wynagrodzenia za przeszkolenie każdego uczestnika projektu, założony w szczegółowym budżecie projektu był jednakowy i wynosił 2.032,50 zł za przeszkolenie jednej osoby, niezależnie od tematu szkolenia.
Zatem, w ocenie organu odwoławczego, identyfikacja potrzeb uczestników projektu na podstawie indywidualnych ścieżek reintegracji nie miała wpływu na koszt usług szkoleniowych.
W zakresie wystąpienia przesłanki tożsamości podmiotowej organ odwoławczy wskazał, że występuje ona, gdy realizacja zamówienia jest możliwa przez jednego wykonawcę - osobiście lub przy udziale podwykonawców. W rozpatrywanej sprawie, szkolenia zawodowe zostały zrealizowane przez trzech wykonawców [...] Sp.zo.o., Fundacja [...], [...] Sp.o.o.), a oferty złożyło czterech wykonawców, z czego jeden ( [...]) złożył 16 ofert. Oznacza to, że przynajmniej jeden z wykonawców był w stanie zrealizować zakres wszystkich szkoleń zawodowych. W związku z czym trudno uznać, aby beneficjent nie mógł przewidzieć jakie podmioty będą w stanie zrealizować szkolenia i czy w tym przypadku nie zachodzi tożsamość podmiotowa.
Wykonawcy, którzy złożyli oferty, byli w stanie wykonać wszystkie pojedynczo zaplanowane szkolenia zawodowe, co potwierdza, iż na rynku występowała wielość podmiotów zdolnych do samodzielnego wykonania całości zamówienia.
Zdaniem organu odwoławczego, po dokonaniu analizy trzech kryteriów tożsamości: przedmiotowej, czasowej i podmiotowej zamówienia, o których mowa w podrozdziale 6.5 pkt 10 wytycznych w zakresie kwalifikowalności, szkolenia zawodowe zaplanowane i zrealizowane w ramach projektu miały to samo przeznaczenie, były skierowane do określonej grupy docelowej, ich wartość mogła być oszacowana na cały okres realizacji projektu oraz istniała możliwość ich realizacji przez tego samego wykonawcę.
W świetle powyższego należy uznać, że szkolenia zawodowe stanowiły jedno zamówienie, którego szacunkowa wartość wynosiła 345.200,00 zł, a zatem wybór wykonawców powinien nastąpić zgodnie z zasadą konkurencyjności określoną w wytycznych w zakresie kwalifikowalności, czego beneficjent nie uczynił, a każde ze szkoleń zawodowych potraktował jako odrębne zamówienie.
Zdaniem organu odwoławczego sposób realizacji usług zaplanowanych w projekcie to przykład sukcesywnego udzielania podobnych zamówień, który powinien być przeprowadzony w ramach procedury dla łącznej wartości wszystkich zamówień szkoleniowych, czyli w ramach zasady konkurencyjności.
Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z sekcją 6.5.2 pkt 11 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności nie jest zakazany sam podział zamówienia na części, ale zakazany jest taki jego podział, który zmierza do uniknięcia stosowania procedury właściwej dla zamówienia o określonej wartości szacunkowej. W przedmiotowej sprawie poprzez podział jednego zamówienia na usługi szkoleniowe i odrębne ustalanie wartości dla każdego bloku tematycznego szkoleń zawodowych doszło do nieuprawnionego wyłączenia zasady konkurencyjności.
W konsekwencji takiego działania, beneficjent przeprowadził zamówienia na realizację szkoleń zawodowych z pominięciem warunków przewidzianych w wytycznych w zakresie kwalifikowalności dla zasady konkurencyjności, wskazanych w sekcji 6.5.2 pkt 12 wytycznych w zakresie kwalifikowalności, tj. w szczególności z pominięciem obowiązku upublicznienia zapytania ofertowego w Bazie Konkurencyjności.
Beneficjent powinien był zastosować zasadę konkurencyjności dla wszystkich usług szkoleniowych, ponieważ było to w istocie jedno - aczkolwiek podzielone na części - zamówienie, przekraczające wartość 50.000,00 zł netto. Tymczasem beneficjent zastosował jedynie tryb rozeznania rynku, błędnie traktując przedmiotowe zamówienia jako oddzielne (tj. których wartość oblicza się osobno dla każdego zamówienia). Niedochowanie przez beneficjenta zasady konkurencyjności polegało na braku publikacji zapytań ofertowych w podstawowym publikatorze, tj. w Bazie Konkurencyjności.
Beneficjent zamieścił zaproszenia do składania ofert na stronie http:l/aktywizacja.luniwersytet.pl/, jednakże ww. strona internetowa nie spełnia wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień, ponieważ nie jest odpowiednio szeroko rozpoznawalnym publikatorem zapewniającym równy dostęp wszystkim potencjalnym wykonawcom zainteresowanym realizacją zamówienia, takim jak Baza Konkurencyjności, Biuletyn Informacji Publicznej itp.
Zauważyć również należy, co słusznie wskazał Dyrektor WUP, że beneficjent nie zamieszczał zapytań ofertowych na swojej oficjalnej stronie https:// luniwersyter.pl/. na której brak również odniesienia do Projektu lub linku przekierowującego na właściwą stronę.
Powyższe skutkowało nałożeniem korekty finansowej w wysokości odpowiadającej 100% wartości wydatków poniesionych na wszystkie szkolenia zawodowe w ramach Projektu, w przypadku których wybór wykonawców odbył się bez zastosowania Zasady konkurencyjności. Podstawę prawną zawierał pkt 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (w brzmieniu: Dz.U. 2018 poz. 971).
Konfrontacja zapisów wytycznych w zakresie kwalifikowalności i umowy o dofinansowanie projektu z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania doprowadziły organ odwoławczy do wniosku, że organ i instancji prawidłowo ustalił, że działanie beneficjenta, polegające na nieprzeprowadzeniu procedury zasady konkurencyjności dla szkoleń zawodowych stanowiło naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 ust. 1 u.f.p. Wykorzystanie środków z naruszeniem procedur określonych w umowie, w tym z naruszeniem procedur określonych w wytycznych w zakresie kwalifikowalności wypełnia dyspozycję normy określonej w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. i powoduje obowiązek zwrotu przez stronę tych środków wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków.
W ocenie organu odwoławczego można uznać, że z budżetu UE mogłaby hipotetycznie zostać wydatkowana mniejsza kwota, a wybrana w trybie konkurencyjnym oferta mogła być korzystniejsza w zakresie finansowym i jakości oferowanych usług, gdyby beneficjent opublikował ogłoszenia w Bazie Konkurencyjności. Zdaniem organu odwoławczego, organ I Instancji prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, mając na uwadze brak przesłanek do zastosowania obniżonej korekty, podjął decyzję o zastosowaniu korekty finansowej w wysokości 100% wydatków kwakfikowalnych w ramach zamówień rozkczonych w zatwierdzonych wnioskach o płatność.
Skarżąca nie zgodziła się z decyzją Zarządu Województwa i pismem z 11 lutego 2025 r. wniosła od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach zarzuciła orzeczeniu zarzucam naruszenie prawa, zarówno materialnego jak i procesowego, w szczególności z art. 29, 31 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1320), a także naruszenie art. 7, 8, 10, 11, 12, 77 § 1, 107 § 3 i 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Zarzucam również naruszenie § 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo w związku z udzielaniem zamówień (Dz. U z 2021 r. poz. 2179).
Organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zgodnie z którym w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 (na mocy ust. 1 także procedur określonych w umowie o dofinansowanie, w której zostaje określony uzgodniony przez strony sposób działania beneficjenta) - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. W myśl art. 184 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów z ww. środków są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Pod pojęciem "inne procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków", o których mowa w art. 184 u.f.p. - co trafnie dostrzegły organy obu instancji - należy więc rozumieć reguły postępowania obowiązujące przy wykorzystywaniu środków pomocowych zawarte zarówno w umowie jak i wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego raz Funduszu Spójności na lata 2014-2020.
W rozpoznawanej sprawie kluczowe znaczenie miały zapisy podrozdziału 6.5.2. Wytycznych, z którego wynikało, że w przypadku beneficjentów niebędących zamawiającymi w rozumieniu ustawy - Prawo zamówień publicznych (dalej: p.z.p.) udzielenie zamówienia, którego wartość przekracza 50.000 zł netto (bez podatku od towarów i usług) w ramach projektu następuje zgodnie z zasadą konkurencyjności. Stosowanie tej zasady wymagało upublicznienia ogłoszenia o zamówieniu w internetowej bazie ofert zawierającej ogłoszenia beneficjentów realizujących projekty korzystające z finansowania ze środków funduszy europejskich pt. "Baza Konkurencyjności", a to dla umożliwienia zapoznania się z ogłoszeniem i złożenia oferty przez nieograniczony krąg podmiotów zainteresowanych świadczeniem usług związanych z realizację projektów przez beneficjentów, a w konsekwencji możliwością uzyskania niższej ceny za usługi, co w sposób bezpośredni służyć ma ochronie interesu finansowego Unii Europejskiej. Obowiązek stosowania przepisów Wytycznych wynikał z § 20 ust. 2 umowy o dofinansowanie.
Z wytycznych wynikał również zakaz dzielenia zamówienia w celu zaniżenia jego wartości. Wskazano również, że przy czym ustalając wartość zamówienia należy wziąć pod uwagę konieczność łącznego spełnienia trzech przesłanek (tożsamości): (a) usługi, dostawy oraz roboty budowlane są tożsame rodzajowo lub funkcjonalnie (tożsamość przedmiotowa), (b) możliwe jest udzielenie zamówienia w tym samym czasie (tożsamość czasowa), (c) możliwe jest wykonanie zamówienia przez jednego wykonawcę (tożsamość podmiotowa). Jednocześnie przewidziano, że w przypadku udzielania zamówienia w częściach (z określonych względów ekonomicznych, organizacyjnych, celowościowych), wartość zamówienia ustala się jako łączną wartość poszczególnych jego części.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, ograny obu instancji trafnie przyjęły, że w przypadku jednego z zadań przewidzianych w projekcie - szkoleń dla łącznie 170 uczestników projektu, spełnione były wszystkie warunki do zastosowania zasady konkurencyjności przy wyłonieniu dostawcy usług szkoleniowych. Organy trafnie argumentowały bowiem, że skarżąca we wniosku podała liczbę uczestników szkoleń oraz przybliżony koszt szkolenia dla jednego uczestnika (2.032,50 zł), przy czym łączny planowany koszt szkoleń zawodowych wynosił 345.200 zł, a zatem kilkukrotnie przewyższał próg 50.000 zł, co zobowiązywało skarżącą do stosowania zasady konkurencyjności przy wyborze dostawcy usług. Ponadto zasadnie argumentowano, że już w dacie udzielania pierwszego zamówienia (umowa z 12 stycznia 2021 r. z [...] Sp. z o.o.) skarżąca znała tematykę szkoleń dla łącznie 71 uczestników projektu, co, uwzględniając szacowany koszt szkolenia jednego uczestnika (2.032,50 zł), powodowało, że koszt łączny szacowany szkoleń dla wspomnianej liczby uczestników przekraczał 140.000 zł, a zatem więcej niż wynosił próg nakazujący wyłanianie wykonawców zgodnie z zasadą konkurencyjności w rozumieniu wytycznych. Wykazano również, że przed podpisaniem pierwszej umowy skarżąca wszczęła postępowania w sprawie wyłonienia wykonawcy łącznie 4 szkoleń zawodowych, których wartość również przekraczała wspomniany próg finansowy rodzący obowiązek upublicznienia ogłoszenia o zamówieniu. Skarżąca znała także ramy czasowe realizacji zadania w ramach którego zorganizowane miały być szkolenia dla uczestników projektu. Trzeba tu wskazać na wyczerpujące i drobiazgowe wyjaśnienie powyższych kwestii. Szczególnie uzasadnienie decyzji organu I instancji jasno wskazywało, kiedy i dla których, zidentyfikowanych imiennie, uczestników projektu określono sporządzono indywidualne ścieżki rozwoju, z których wynikał przedmiot przewidzianych dla nich szkoleń zawodowych. Takie argumenty nie zostały przez skarżącą skutecznie zakwestionowane. Okoliczności te świadczą o spełnieniu wspomnianego wcześniej warunku łączności czasowej zamówień.
Trafnie uznano również, że usługi szkoleniowe były tożsame rodzajowo, gdyż dotyczyły szkoleń zawodowych skierowanych do tej samej grupy docelowej, przy czym tematyka części tych szkoleń była zbliżona, a wręcz - w kilku przypadkach - taka sama (np. "Sprzedaż z elementami pracy biurowej", "Sprzedawca z elementami pracy biurowej", "Sprzedaż z elementami obsługi klienta", "Sprzedaż z elementami obsługi komputera", "Magazynier z elementami sprzedaży", "Przedstawiciel handlowy", "Przedstawiciel handlowy z obsługą kasy fiskalnej i terminali płatniczych"; bądź też: "Szkolenie zawodowe z zakresu prac prostych", "pracownik gospodarczy prac prostych", "Pracownik fizyczny w produkcji i pracach prostych"). Skarżąca, argumentom organu o podobieństwie przedmiotów zamówień przeciwstawiała wyłącznie wskazanie na różną tematykę szkoleń zawodowych. Nie zwalczyła natomiast argumentów organów wskazujących na podobieństwo zamówień, z których wszystkie dotyczyły szkoleń zawodowych, a więc były szkoleniami jednego rodzaju. Skarżąca nie wskazała na cechującą poszczególne szkolenia różnorodność tego rodzaju, która wyłączałaby możliwość ich przeprowadzania przez jeden podmiot. Stąd Sąd uznał, że organy trafnie uznały, iż z uwagi na podobieństwo (tożsamość przedmiotową) zamówień należało poszukiwać jednego ich wykonawcy, a więc skarżąca niezgodnie z przepisami wytycznych dokonała podziału zamówienia. Tymczasem jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2228/15, mówiąc o "jednym zamówieniu" należy w istocie używać pojęcia "zamówienie tego samego rodzaju". Jednocześnie zgodnie z utrwalonym w doktrynie i literaturze zamówień publicznych stanowiskiem, zamawiający powinien traktować, jako jedno zamówienie takie zamówienia, które spełniają jednocześnie następujące cechy: 1) mają takie same (lub podobne) przeznaczenie tj. gdy posiadają zasadniczo te same lub podobne funkcje techniczne lub gospodarcze; 2) są nabywane w celu realizacji z góry przyjętego zamierzenia (tożsamość przedmiotowa zamówienia); 3) istnieje możliwość ich realizacji przez jednego wykonawcę (tożsamość podmiotowa zamówienia), a obok związku funkcjonalnego zachodzi między nimi również związek czasowy (tożsamość czasowa zamówienia), tj. zamówienia te mogą być nabywane w dającej się przewidzieć określonej perspektywie czasowej (por. też wyrok NSA z 16 marca 2016 r. sygn. akt II GSK 2308/14).
Wykazano również, że spełniony był warunek tożsamości podmiotowej zamówienia, ponieważ istniała możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę. Wszystkie zamówienia dotyczyły bowiem szkoleń zawodowych. Nadto nie wyłączono możliwości korzystania przez oferentów z usług podwykonawców. Możliwość przeprowadzenia szkoleń przez jednego dostawcę pośrednio potwierdzała okoliczność, że wszystkie szkolenia (w łącznej liczbie 17) powierzono wyłącznie trzem podmiotom - [...]. z o.o., [...] Sp. z o.o. i Fundacji [...], zaś w zarządach wszystkich tych podmiotów zasiadała ta sama osoba - M. N.. Powołanie tego argumentu nie służyło stwierdzeniu, że doszło do powierzenia zamówień podmiotowi powiązanemu, lecz wskazaniu na faktyczne potwierdzenie istnienia tożsamości podmiotowej zamówień.
Z tych wszystkich względów Sąd ocenił, że trafny był wniosek o naruszeniu zasad udzielania zamówień poprzez niezastosowanie zasady konkurencyjności i niewystosowanie ogłoszenia o zamówieniu do nieograniczonego kręgu potencjalnych oferentów w portalu "Baza Konkurencyjności", a zamiast tego wyłonienie wykonawców w drodze rozeznania rynku.
Organy zasadnie uznały również, że dostawca wszystkich usług szkoleniowych winien być wyłoniony zgodnie z zasadą konkurencyjności. Trafnie argumentowano, że skarżąca w ramach realizacji zadania projektu zakładała bowiem - co zresztą osiągnięto - objęcie szkoleniami zawodowymi wszystkich uczestników projektu. Znała zatem zarówno liczbę uczestników jak i ramy czasowe, w jakich zamierzała organizować szkolenia. Winna była więc, kierując się przepisami wytycznych oraz korzystając z wyjaśnień zawartych w podręczniku pt. "Zamówienia udzielane w ramach projektów", ogłosić o zamówieniu w "Bazie konkurencyjności".
Organy nie naruszyły również przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień. Zgodnie z taryfikatorem określonym w poz. 2 załącznika do rozporządzenia podział zamówienia, w przypadku stwierdzenia, że zakup pewnej ilości usług zostaje sztucznie podzielony na kilka zamówień, a w rezultacie wartość każdego zamówienia jest niższa niż próg określony we właściwych przepisach, co służy uniknięciu publikacji m. in. w "Bazie konkurencyjności" ogłoszenia dotyczącego całości usług skutkuje stuprocentową korektą wydatku. Stawkę korekty wynoszącą 25 % stosuje się gdy ogłoszenie opublikowano za pomocą innych odpowiednich środków.
W rozpoznawanej sprawie ogłoszenie o zamówieniu zawarto na stronie internetowej skarżącej, która - co nie zostało skutecznie zakwestionowane - nie mogła zostać uznana za medium o podobnym zasięgu jak baza konkurencyjności, będącą urzędowym portalem służącym publikacji ogłoszeń o zamówieniach w ramach projektów. W ocenie Sądu taka argumentacja organów wystarczająco przekonuje o braku podstaw do zastosowania niższej korekty.
Organy trafnie uznały zatem, że poprzez sztuczny podział zamówienia, skutkujący niezastosowaniem zasady konkurencyjności i brakiem odpowiedniego ogłoszenia o zamówieniu, doszło do naruszenia procedur w rozumieniu art. 207 ust. 1 u.f.p. Tym niemniej samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza automatycznie obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia Nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji, gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
Stwierdzenie nieprawidłowości nakłada na państwo członkowskie - zgodnie z art. 143 ust. 2 tego rozporządzenia - obowiązek dokonania korekt finansowych.
Korekty finansowe polegają na anulowaniu w całości lub części wkładu publicznego w ramach operacji lub programu operacyjnego. W konsekwencji, wykrycie naruszenia czy to prawa unijnego, czy też prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego i uznanie go za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego rodzi obowiązek odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo - poprzez nałożenie korekty finansowej. Dla zaistnienia obowiązku stosowania korekt i zwrotu środków unijnych muszą zostać spełnione dwie następujące przesłanki:
- po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie),
- po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE (por. wyrok NSA z 20 listopada 2014 r. sygn. II GSK 917/13).
Odnosząc się do przesłanki powiązania naruszenia ze szkodliwym wpływem na budżet wskazać Sąd ocenił, że organy prawidłowo przyjęły, iż możliwość powstania szkody należy rozumieć, jako możliwość (potencjalnie) uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała jedynie hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE. Pojęcie nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia ogólnego obejmuje zatem faktyczne wystąpienie szkody, jak i jedynie potencjalne. Wystarczy, by istniało zagrożenie powstania szkody, w danej sprawie nie musi zaistnieć konkretna strata finansowa. Stanowisko to wielokrotnie było przedstawiane w orzeczeniach sadów administracyjnych, które WSA w Poznaniu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela (por. m.in. wyrok NSA z 31 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 362/14, z 19 marca 2014 r., sygn. II GSK 51/13).
W rozpoznawanej sprawie organy trafnie argumentowały, że podział zamówienia i niezastosowanie zasady konkurencyjności przy udzielaniu zamówień, a w miejsce tego ograniczenie się do procedury rozeznania rynku, powodowało, że istotnie ograniczono krąg oferentów, przez co uniemożliwiono uzyskanie ofert potencjalnie korzystniejszych finansowo, co z kolei naraziło na potencjalną szkodę budżet ogólny UE.
Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi.
Co do zarzutu naruszenia art. 29 i 31 ust. 1 p.z.p. wskazać należy, że przepisy te nie znajdowały bezpośredniego zastosowania w sprawie. Skarżąca nie była bowiem zobowiązana do wyłonienia wykonawcy usług w trybie zamówienia publicznego. Prawo zamówień publicznych miało tylko takie znaczenie, że przepisy dotyczące zamówień w ramach realizacji projektu miały być wykładane tak jak odpowiednie przepisy p.z.p. Tymczasem skarga, poza odwołaniem przywołaniem do komentarza do art. 30 p.z.p., nie daje odpowiedzi w czym wykładnia wytycznych w zakresie zakazu dzielenia zamówień sformułowana przez organy odbiegała od wykładni przepisów p.z.p. Zdaniem Sądu zresztą od niej nie odbiegała, a organy w uzasadnieniach swoich decyzji wskazały dlaczego uznają za spełnione wszystkie warunki tożsamości przedmiotowej, czasowej i podmiotowej usług szkoleniowych.
Co do zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. Sąd dostrzega, że skarżąca wyłącznie hasłowo zarzuciła braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, bez wskazania, których z elementów wynikających z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. nie zawierały decyzje organów obu instancji. Chybione są również zastrzeżenia dotyczące naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8 i 10 k.p.a.), ponieważ - jak wskazano - organy należycie ustaliły stan faktyczny, wyczerpująco wyjaśniły podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięć i umożliwiły stronie czynny udział w postępowaniu. Organ I instancji przed wydaniem decyzji umożliwił wyczerpujące wypowiedzenie się co do wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie, co skarżąca fundacja zresztą uczyniła pismem z 3 czerwca 2024 r. Organ odwoławczy natomiast pismem z 9 sierpnia 2024 r. poinformował skarżącą o prawie do czynnego udziału w sprawie, a bezpośrednio przed wydaniem decyzji, pismem z 28 listopada 2024 r., zawiadomił skarżącą o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, natomiast skarżąca, w reakcji na to pismo, skorzystała z możliwości zapoznała się z aktami postępowania.
Pozostałe zarzuty i twierdzenia skargi znalazły bezpośrednią lub pośrednią odpowiedź we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 931 ze zm.) .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło