III SA/Po 1728/14

Dnia 4 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek ( spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sad. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę W dniu 14 maja 2013 r. spółka A złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych na podstawie przedmiotowych dokumentów wyniosła: [...] ha w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej (zwana dalej JPO); [...] ha w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej - do powierzchni upraw podstawowych (zwana dalej UPO). W wyniku kontroli gospodarstwa rolnego spółki A stwierdzono w którym stwierdzono szereg niezgodności z przepisami rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39, poz. 211) oraz w art. 28 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164, ze zm.), które sprowadzały się do stwierdzenia, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w określonym terminie lub nie były wypasane zwierzęta. Dodatkowo w gospodarstwie spółki dla sprawy rolnośrodowiskowej przeprowadzono czynności kontrolne, w trakcie których stwierdzono nieprawidłowości dla działek rolnych oznaczonych poszczególnymi literami (raport z czynności kontrolnych nr [...]). Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na wydrukach ortofotomapy obrazujących lokalizację ww. działek rolnych. Decyzja z dnia [...], Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał spółce A jednolitą płatność obszarową w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie [...] zł. i odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych. W treści decyzji uwzględniono ustalenia dokonane w trakcie kontroli terenowej, które stanowiły podstawę do przyznania płatności bezpośrednich w wymiarze określonym w decyzji. W decyzji organ w sposób obszerny przywołał treść obowiązujących przepisów prawa unijnego i krajowego. W odwołaniu spółka A zwróciła uwagę na przesłanki podjęcia zaskarżonej decyzji, które miały być niezgodne ze stanem faktycznym prowadzonego przez spółkę gospodarstwa. Zastrzeżenia spółki dotyczyły ustalonej powierzchni działek zadeklarowanych do płatności, a także zaniechania zadeklarowanych upraw. Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w związku z art. 10 ust. 1 i ust.2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz. U. z 25 października 2012r., poz. 1164, ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że przyjął za podstawę swojego rozstrzygnięcia ustalenia dotyczące stanu faktycznego dokonane podczas przeprowadzonej kontroli, co do których nie zostały zgłoszone zastrzeżenia przez osoby reprezentujące spółkę. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przyznanie płatności w kwocie określonej w decyzji nastąpiło z powodu stwierdzenia nieprawidłowości dla działek rolnych [...],[...],[...],[...], dla których podczas kontroli stwierdzono, że są niewykorzystywane do uprawy roślin i znajdują się na nich liczne zakrzaczenia oraz teren, który wskazuje na brak użytkowania (zalanie, teren zniszczony przez zwierzynę). Stwierdzony stan faktyczny został określony w raporcie z czynności kontrolnych i dokumentacji fotograficznej. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że producent rolny nie wykazał przesłanek wyłączających odpowiedzialność spółki z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości, a ponadto podkreślił, że w sytuacji gdy występują nadzwyczajne okoliczności, dopuszczalny jest jedynie brak konieczności zwrotu płatności już wypłaconych. Odnośnie działek rolnych [...],[...],[...],[...] oraz kwestii nie zachowania trwałych użytków zielonych organ odwoławczy stwierdził, że nie dotyczy to płatności w ramach wsparcia bezpośredniego tylko płatności rolnośrodowiskowych. Odnośnie działki rolnej O organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z dokumentacją pokontrolną, w tym dokumentacją fotograficzną, sporna działka nie spełniała w całości kryteriów do otrzymania płatności, gdyż kontrolerzy stwierdzili powierzchnię mniejszą niż deklarowaną, a na wyłączonej z płatności powierzchni stwierdzono nieużytek. Dokumentacja fotograficzna wykonana w dniu [...]. na działce rolnej O przedstawiała zakrzaczenia i podtopienia. Natomiast płatność powinna zostać przyznana na podstawie powierzchni stwierdzonej działki rolnej, pomniejszonej o powierzchnie położone na działkach ewidencyjnych niezadeklarowanych we wniosku. W konsekwencji dokonanych ustaleń organ stwierdził, że niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, a w konsekwencji przyznał jednolitą płatność obszarową i odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej. W skardze do WSA spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i powołała się na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego poprzez przyjęcie, iż zaistniały podstawy do odmowy przyznania płatności dla skarżącej spółki. Spółka nie wskazała jednak konkretnego naruszenia przepisów prawa ograniczając się do wyrażenia niezadowolenia z rozstrzygnięcia organu administracji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. W piśmie procesowym z dnia [...] roku pełnomocnik skarżącej spółki wskazał na naruszenie: - art. 77 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dokonanie ustaleń niezgodnych ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegającym na stwierdzeniu, że skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na działkach [...],[...],[...],[...],[...], - art. 138 §1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, - art. 58 rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozprowadzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrożenia rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 roku, s. 1 ze zm.) poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i pomniejszenie płatności. - art. 23 i art. 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L 30 z 31 stycznia 2009 roku, s. 1 ze zm.); art. 71 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrożenia rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 roku, s. 1 ze zm.); rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 1 kwietnia 2010 roku w sprawie liczby punktów, jaką przyznaje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. z 2010 r., poz. 434 ze zm.) poprzez bezzasadne zmniejszenie przyznanej płatności bezpośredniej o 3% z tytułu rzekomej nieprawidłowości na działce [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Spór w niniejszej sprawie dotyczy dokonanych w sprawie ustaleń będących podstawą przyznania pomocy finansowej z tytułu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 roku, poz. 1164 ze zm.) rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli m. in. utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Beneficjent otrzymujący płatności jest zobowiązany przestrzegać w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska – zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku, ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L 30 z 31 stycznia 2009 roku, s. 1 ze zm.). Jeżeli w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego nie są przestrzegane podstawowe wymogi w zakresie zarządzania lub zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska i jeżeli jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi składającemu wniosek w danym roku kalendarzowym, wtedy zgodnie z art. 70 pkt. 8a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrożenia rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 roku, s. 1 ze zm.) redukuje się całkowitą kwotę płatności bezpośrednich, która została lub zostanie przyznana danemu rolnikowi na podstawie wniosku o przyznanie pomocy, który dany rolnik złożył lub złoży w roku kalendarzowym, lub wyklucza się z niej beneficjenta. W świetle powyższych regulacji rolnikowi przysługuje płatność jeśli utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami oraz przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W rozpoznawanej sprawie cała powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do uzyskania płatności została skontrolowana przez uprawniony organ administracji. Przedmiotem kontroli było określenie zastanego stanu faktycznego na dzień przeprowadzania kontroli. Na kontrolowanej powierzchni stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Przeprowadzone w sprawie kontrole zostały wykonane prawidłowo, a sporządzone raporty pokontrolne zawierały wszystkie niezbędne elementy, analizy sporządzonych zdjęć oraz pełną dokumentację z wywiadu terenowego dla wszystkich kontrolowanych działek rolnych. Dokumentacja została sporządzona w ramach kontroli na miejscu w gospodarstwie spółki A, a stan stwierdzony na działkach oraz stwierdzone powierzchnie działek znalazły odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Czynności kontrolne dokonane przez inspektorów terenowych w gospodarstwie skarżącej spółki miały miejsce w obecności przedstawicieli spółki, którzy nie wnieśli zastrzeżeń do ustaleń zawartych w raportach, co spowodowało, że organ zasadnie przyjął twierdzenie, że producent rolny zgodził się z ustalonym stanem faktycznym wskazanym w sporządzonym sprawozdaniu z czynności kontrolnych. Niezasadne są w tym zakresie twierdzenia spółki kwestionujące konstrukcję samego raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych w sposób wskazujący na trudności w jego zrozumieniu uniemożliwiające zgłoszenie przez spółkę zastrzeżeń. W sprawie nie ma wątpliwości, że spółka posiadała prawo do złożenia zastrzeżeń względem ustaleń dokonanych przez organy administracji w wyznaczonym terminie. Natomiast trudności ze zrozumieniem treści sporządzonego raportu pozostają kwestią poszczególnych osób reprezentujących skarżącą spółkę na zewnątrz. W żaden sposób nie mogą one wpływać na zasadność kwestionowania przyznanego prawa do zgłaszania zastrzeżeń względem dokonanych ustaleń faktycznych. Przy czym nie wyklucza to możliwości składania oświadczeń i wyjaśnień w trakcie prowadzonego postępowania podlegających ocenie organów administracji. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z płatności wyłączono działki [...], [...],[...] o zawyżonej powierzchni zadeklarowanej do dopłat (powierzchni zawyżenia [...] ha) oraz działki rolne [...],[...],[...],[...],[...] na których stwierdzono brak użytkowania rolniczego (łącznie [...] ha). W raporcie z kontroli działki rolne zostały opisane wraz z wykrytymi nieprawidłowościami. Ustalenia dokonane podczas kontroli dotyczyły obszaru zadeklarowanego do uzyskania płatności, który nie był użytkowany rolniczy, o czym świadczyły wieloletnie chwasty oraz zakrzaczenia i tereny zalane. Ponieważ płatności są przyznawane wyłącznie do gruntów kwalifikujących się do objęcia płatnościami, utrzymanych w dobrej kulturze rolnej, organy administracji nie były uprawnione do przyznania płatności w wysokości odpowiadającej zadeklarowanym we wniosku działkom w myśl art. 58 rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrożenia rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 roku, s. 1 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się z organem odwoławczym, że na wnioskodawcy spoczywał obowiązek informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wszelkich zmianach wykorzystywania gruntów rolnych, co wynikało z punktu IX (oświadczenia i zobowiązania) przedmiotowego wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, który złożyła spółka. Wprawdzie spółka podniosła, że sygnalizowała organom administracji, że to działalność bobrów doprowadziła do zalewania jego nieruchomości, ale należy podkreślić, że działania podejmowane przez spółkę nie przybrały żadnej formalnej postaci, która znajdowałyby odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ponadto należy podkreślić, że to na spółce spoczywał obowiązek utrzymania zadeklarowanych działek w dobrej kulturze rolnej i w konsekwencji na niej spoczywał obowiązek starannego utrzymania posiadanych działek w należytym stanie uprawniającym do otrzymania dopłat. Szczególnie, że możliwość skorzystania przez producenta rolnego ze środków przeznaczonych na realizację programów pomocowych wiąże się z obowiązkiem spełnienia wszystkich warunków uprawniających do otrzymania pomocy finansowej. W konsekwencji nie można było w żaden sposób przyjąć za zasadne twierdzeń strony, że na skutek nieuwzględnienia okoliczności podniesionych przez spółkę niezasadnie przyjęto w sprawie, że działki [...],[...],[...],[...],[...] nie spełniały warunków uprawniających do przyznania płatności. Nieuzasadnione w świetle zebranego materiału dowodowego pozostają również podniesione przez stronę argumenty dotyczące zaniechania terminowego koszenia i usuwania okrywy roślinnej na działce O ze względu na utrudnienia spowodowane zniszczeniami terenu przez dziki. Podobnie jak wcześniej należy zaznaczyć, że to na spółce spoczywał obowiązek zapewnienia należytego stanu dobrej kultury rolnej na zadeklarowanych działkach. Dobór właściwych form ochrony zgłoszonych do uzyskania wsparcia finansowego terenów, w granicach określonych obowiązującym prawem, należał w tym zakresie do spółki. W ocenie składu orzekającego w sprawie nie można stwierdzić naruszenia przepisów art. 23 i art. 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L 30 z 31 stycznia 2009 roku, s. 1 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 roku w sprawie liczby punktów, jaką przyznaje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. z 2010 r., poz. 434 ze zm.), art. 71 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozprowadzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrożenia rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L 316 z dnia 2 grudnia 2009 roku, s. 1 ze zm.). Skład orzekający w sprawie nie znalazł także potwierdzenia argumentów strony, że organy administracji w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne, a w szczególności w sposób nieprawidłowy zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy przyjmując w jego świetle za udowodnione okoliczności przytoczone w zaskarżonej decyzji. W rezultacie nie stwierdzono w sprawie naruszenia przepisów art. 77, art. 80, art. 138 §1 kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji Sąd uznał za bezzasadne podniesione przez spółkę zarzuty oraz złożone wyjaśnienia, które nie potwierdziły użytkowania spornych działek przez cały rok kalendarzowy w sposób umożliwiający przyznanie płatności w wyższej kwocie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało oddalić przedmiotową skargę.