III SA/Po 1735/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-07-06
Skład orzekający: Szymon Widłak, Marek Sachajko, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i rodzinną wnioskodawcy oraz potencjalną nieściągalność długu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności długu ani przesłanki uzasadniające umorzenie ze względu na ważny interes strony. Organ prawidłowo ocenił, że umorzenie byłoby przedwczesne i naruszałoby interes publiczny, a wnioskodawca posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję, oraz ma możliwość poprawy swojej sytuacji finansowej.Stan faktyczny
Pełnomocnik M. S. złożył do ZUS wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, powołując się na trudną sytuację materialną, rodzinną oraz całkowitą nieściągalność długu. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki z art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.), ani przesłanki z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Organ wskazał, że wnioskodawca posiada majątek, a jego sytuacja nie jest na tyle wyjątkowa, by uzasadniać umorzenie. Po utrzymaniu w mocy decyzji przez organ odwoławczy, M. S. wniósł skargę do WSA w Poznaniu, zarzucając naruszenie przepisów KPA i u.s.u.s. poprzez nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolne ustalenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Marek Sachajko Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2022 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oddala skargę
Dnia 23 marca 2021 roku pełnomocnik M. S. wniósł do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek.
Decyzją z dnia 10 sierpnia 2021 roku, znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 179.992,26 zł, a także odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 67.280,00 zł. Według organu nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Ponadto nie wykazano, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; - nie wykazano, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - nie wykazano, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Pismem z dnia 24 sierpnia 2021 roku pełnomocnik M. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy informując, że zaistniały zarówno przesłanki całkowitej nieściągalności oraz ważny interes osoby zobowiązanej. W jej opinii postępowanie egzekucyjne jest prowadzone od 28 lipca 2015 r. i organ egzekucyjny dotychczas nie orzekł o jego bezskuteczności. Organ dokonał zabezpieczenia spłaty należności na nieruchomości, która jednak została zakupiona ze środków pochodzących z kredytu hipotecznego i jest na niej ustanowiona przymusowa hipoteka na rzecz tego banku, ale nie sposób uznać, że egzekucja z tej nieruchomości okazałaby się skuteczna, ponieważ to bank ma prawo do zaspokojenia swojej wierzytelności w pierwszej kolejności. Umowa kredytowa została wypowiedziana przez bank 30 kwietnia 2018 r. i obecnie toczy się postępowanie sądowe o zapłatę kwoty 662.988,92 zł. Wnioskodawca nie posiada majątku, z którego można by prowadzić egzekucję - z wyjątkiem nieruchomości oraz samochodu osobowego o wartości 500,00 zł, którego jest współwłaścicielem wraz z ojcem. Postępowanie egzekucyjnie nie zostało dotychczas uznane za całkowicie nieskuteczne, co nie świadczy o tym, że wnioskodawca posiada składniki majątku, z których można prowadzić egzekucję. Organ nie wskazał z jakich składników majątku egzekucja jest skuteczna. Zadaniem pełnomocnik w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, choć ZUS wskazał, że zaistnienie tej przesłanki nie jest uzależnione od oceny wierzyciela w kwestii skuteczności postępowania, a zależy wyłączone od organu egzekucyjnego. Zadłużenie wobec ZUS i innych podmiotów od wielu lat się nie zmniejsza tylko rośnie. W toku kolejnych postępowań egzekucyjnych nie uzyskiwano kwot, które pozwalałyby chociażby na uregulowanie kosztów egzekucji, z tego też względu można również uznać, że kolejne postępowania zakończą się w podobny sposób, ponieważ nie ma szans na poprawienie swojej sytuacji materialnej. Pełnomocnik dodała, że ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy wnioskodawca nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki mimo, że organ nie podzielił poglądu, że koszt utrzymania jednego dziecka wynosi ok. 1.200,00 zł. Kwestionowanie podstawowych wydatków związanych z wychowywaniem dzieci, jest niezrozumiałe, a do niezbędnych potrzeb życiowych zaliczają się m.in. na żywność, odzież, lekarstwa, wyprawkę dla dzieci, a opłacenie należności składkowych z całą pewnością uniemożliwiłoby zaspokojenie takich potrzeb. Względnie regularnie opłaca rachunki, ale spłata na rzecz organu uniemożliwia zaspokajanie potrzeb życiowych, a ich opłacenie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny - co ma miejsce w niniejszej sprawie. Mama wnioskodawcy na bieżąco pomaga w regulowaniu rachunków i co miesiąc przesyła pieniądze, aby pomóc w wychowywaniu dzieci, o czym świadczy historia rachunku bankowego. Wnioskodawca samotnie wychowuje troje dzieci, a cały uzyskiwany dochód pozwala jedynie na bieżące zaspokajanie najważniejszych potrzeb rodziny, gdyż nie otrzymuje od swojej partnerki żadnych alimentów na dzieci i sprawuje nad nimi bieżąca pieczę. Jednocześnie przedłożono oświadczenie [...] S.A. z 30 kwietnia 2018 r. o wypowiedzeniu umowy ugody.
Decyzją z dnia 2 października 2021 roku, nr [...], znak sprawy: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 sierpnia 2021 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.
ZUS dokonał ponownej analizy kwestii przedawnienia i uznał, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich uzyskanych i przedłożonych do sprawy dokumentów. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z [...] maja 2021 r. wynikało, że: jest wnioskodawca ma 48 lat i nie ma udokumentowanych przeciwskazań zdrowotnych do pracy; od [...] marca 2016 r. pracuje zarobkowo w [...] Sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem w wysokości 2.800,00 zł brutto, tj. 2.061,67 zł netto miesięcznie; nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł; nie otrzymuje świadczeń z Urzędu Pracy; pobiera zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 248,00 zł miesięcznie oraz korzysta ze świadczeń z programu Rodzina 500+ na troje dzieci w łącznej wysokości 1.500,00 zł miesięcznie; prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe z trojgiem dzieci w wieku 7, 8 i 9 lat; ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 1.500,00 zł oraz innych (310,00 zł obiady w szkole, 200,00 zł komornik); posiada zobowiązania pieniężne, których nie spłaca, w tym z tytułu podatków - 70.617,75 zł, w bankach - 662.988,92 zł, w instytucjach - 133.949,76 zł oraz inne-150.000,00 zł; jest właścicielem domu przy ul. [...] w S. ; jest współwłaścicielem samochodu marki [...] z 2001 r.
Organ skorzystał z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Krajowego Rejestru Sądowego, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, na podstawie których stwierdził, że M. S.: 29 lutego 2016 r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej pod firmą [...]; od 1 marca 2016 r. jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownik w pełnym wymiarze czasu pracy przez [...] Sp. z o.o. i podstawa wymiaru składek za wrzesień 2021 r. wyniosła [...] zł; pełni funkcję Prezesa Zarządu Gospodarstwa Rolnego [...] Sp. z o.o., a jego matka posiada większościowy udział w spółce; jest wspólnikiem "[...] Sp. z o.o. oraz pełni funkcję Prezesa Zarządu; na jego nazwisko zarejestrowane są samochody osobowe marki [...] z 2001 r. i [...] z 2005 r. oraz ciągnik samochodowy [...] z 1995 r.; jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,0992 ha w miejscowości S., dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], w której ZUS dokonał hipotecznego zabezpieczenia należności z tytułu składek w wysokości 133.949,76 zł; jest współwłaścicielem w 1/22 części nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,1328 ha w miejscowości S., dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] i jego udział w prawie własności jest obciążony wpisem hipoteki przymusowej na rzecz ZUS w wysokości 144.933,22 zł; przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek prowadzą Dyrektor II Oddziału ZUS w P. oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego w O.. Postanowieniem z 27 stycznia 2020 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku Zarządu Dróg Miejskich z uwagi na przedawnienie wierzytelności. Postanowieniami Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w N. z [...] listopada 2016 r. Km [...], 19 września 2018 r. Km [...] oraz 13 listopada 2018 r. Km [...], skierowano egzekucję do nieruchomości. Z powodu umorzenia postępowań egzekucyjnych wykreślono w księdze wieczystej nr [...] ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości w sprawie Km [...] z wniosku wierzyciela M. B. oraz [...] z wniosku wierzyciela [...] S.A., a w księdze wieczystej nr [...] wykreślono ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji z nieruchomości w sprawie Km [...] z wniosku wierzyciela [...] oraz [...] z wniosku [...]; z powodu bezskuteczności egzekucji gdyż nieruchomości były już obciążone hipotecznie m. in. na rzecz ZUS.
Zdaniem organu zestawienie zapisów w księgach wieczystych z treścią pozostałych postanowień Komorników Sądowych przy Sądzie Rejonowym: [...] i [...] z 10 kwietnia 2017 r., w O. z 10 sierpnia 2017 r. Km [...], 8 stycznia 2020 r. Km [...] i 25 marca 2020 r. Km [...], w N. z 25 sierpnia 2017 r. Km [...], w B. z 24 kwietnia 2018 r. świadczyło o tym, że postępowania egzekucyjne nie były kierowane do całego majątku, ale do określonych składników majątkowych (ruchomości, rachunków bankowych, wynagrodzenia), co oznacza to, że ich umorzenie ze względu na bezskuteczność nie było równoznaczne ze stwierdzeniem całkowitego braku majątku, podlegającego egzekucji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał zabezpieczenia należności z tytułu składek wpisami hipotek przymusowych, nie prowadził egzekucji z nieruchomości, a aktualnie brak jest ostrzeżeń o wszczęciu egzekucji, w tym także z wniosku [...] S.A., pomimo wypowiedzenia przez bank umowy ugody. Nie można stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności prowadzone przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne nie zostało zakończone jako bezskuteczne, a wnioskodawca posiada składniki majątkowe podlegające egzekucji.
Organ stwierdził, że wobec wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ponadto ZUS stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), które umożliwiają w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W toku postępowania wnioskodawca nie podniósł argumentu złego stanu zdrowia i nie informował o konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiałoby możliwości uzyskiwania dochodów na spłatę należności. Wnioskodawca jest aktywny zawodowo, dlatego w sprawie ta przesłanka nie zachodzi. Spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie zostały uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka trudnej sytuacji materialnej nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste.
Według ustaleń organu wnioskodawca od 1 marca 2016 r. jest zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik w pełnym wymiarze czasu pracy przez [...] Sp. z o.o. Od początku zatrudnienia wynagrodzenie było na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę za wrzesień 2021 r. wyniosło 2.800,00 zł brutto, tj. 2.061,67 zł netto. Wnioskodawca pełni funkcję Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o., a jego matka posiada większościowy udział w Spółce. Wysokość wynagrodzenia zależy od decyzji i/lub członka rodziny wnioskodawcy. Wątpliwości organu wzbudziło to, czy zostało one ustalone na zasadach rynkowych. Ponadto wraz z matką swoich dzieci wnioskodawca jest wspólnikiem [...] Sp. z o.o. oraz pełni funkcję Prezesa Zarządu. Podmiot został wpisany do rejestru przedsiębiorców 31 marca 2014 r. i pomimo, że odbywa ona karę pozbawienia wolności prowadzenie działalności przez spółkę nie zostało zawieszone. Poinformował, że pobiera zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 248,00 zł miesięcznie oraz korzysta ze świadczeń z programu Rodzina 500+ na troje dzieci w łącznej wysokości 1.500,00 zł miesięcznie. Miesięczny budżet gospodarstwa domowego wnioskodawcy wynosi 3.809,67 zł i jest o 8% niższy niż poziom minimum socjalnego określonego w sierpniu 2021 r. na kwotę 4.147,69 zł w I kwartale 2021 r. dla czteroosobowego gospodarstwa pracowniczego i jednocześnie o 1.577,41 zł wyższy niż poziom minimum egzystencji w roku 2020 określony na kwotę 2.232,26 zł dla takiego gospodarstwa. Zdaniem organu nie wskazuje on na stan zagrożenia bytu i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej. Udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Wnioskodawca poinformował, że ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych - 1.500,00 zł oraz obiadów w szkole - 310,00 zł i komornika - 200,00 zł. Przedłożone faktury dotyczą gospodarstwa domowego i są wystawione na nazwisko A. W.: za energię elektryczną - 399,87 zł, za paliwo gazowe od kwietnia 2021 r. do 4 maja - 2.021 r. - 601,39 zł, za wodę i odprowadzenie ścieków od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. - 463,94 zł, tj. 231,97 zł miesięcznie. Zdaniem organu potwierdzenie przelewu z rachunku bankowego A. W. kwoty 224,00 zł tytułem opłaty za odpady komunalne za kwiecień 2021 r. świadczyło o tym, że opłata została wniesiona za gospodarstwo większe niż 4-osobowe. Jednocześnie zabrakło dowodów, że wnioskodawca posiada tytuł prawny do lokalu przy ul. [...] w R., z którym związany były obowiązek opłacania załączonych faktur. Z dokumentów wynikało, że koszty obiadów dzieci i komornika opłaca matka wnioskodawcy z własnego rachunku bankowego. W stałych miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, czyli zakupu żywności, ubrań, itp., które nie są nadzwyczajnymi kosztami. Wnioskodawca oświadczył, że posiada zobowiązania pieniężne, których nie spłaca, w tym z tytułu podatków - 70.617,75 zł, w bankach - 662.988,92 zł, w instytucjach - 133.949,76 zł oraz inne - 150.000,00 zł. Zdaniem organu fakt posiadania zobowiązań wobec innych niż ZUS wierzycieli, szczególnie cywilnoprawnych nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Przyznanie takiej ulgi doprowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, ponieważ skutkiem umorzenia byłoby zwolnienie spod ewentualnej egzekucji osiąganych dochodów oraz posiadanego majątku na rzecz zobowiązań, które nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Obowiązek terminowej zapłaty składek wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a zobowiązania cywilnoprawne wnioskodawca zaciągał świadomie, biorąc pod uwagę swoje możliwości finansowe i licząc się z ich możliwymi, negatywnymi konsekwencjami. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli i rezygnować z należnych mu kwot. W ocenie organu wnioskodawca nie udowodnił, że sytuacja materialno-bytowa, rodzinna i zdrowotna definitywnie uniemożliwia nawet ratalną spłatę należności z tytułu składek. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków wyjątkowych. W sytuacji gdy organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to w takiej sytuacji umorzenie należności byłoby przedwczesne.
Pismem z dnia 26 listopada 2021 roku pełnomocnik M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na Decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2021 roku, znak sprawy: [...] W skardze zarzucono organowi:
1. Naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: KPA) poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, albowiem organ prowadząc postępowanie dopuścił się naruszenia szeregu przepisów, a mianowicie: - przepisu art. 7 KPA poprzez nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego, brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, które nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym, bowiem:
a. skarżący przedłożył szereg dokumentów z których wynika, że znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej, która to zaistniała bez jego winy, co dawało podstawę do umorzenia w całości należności z tytułu składek z uwagi na zaistnienie przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej;
b. skarżący przedłożył szereg dokumentów z których wynika, że od wielu lat toczą się względem niego postępowania egzekucyjne, które są z kolei umarzane przez organ egzekucyjny z uwagi na bezskuteczność, co daje podstawę do przyjęcia, że należności te są całkowicie nieściągalne i dawało to podstawę do umorzenia w całości należności z tytułu składek z uwagi na uznanie należności za całkowicie nieściągalne;
c. zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwego postanowienia.
d. naruszenie przepisu art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 - zwanej dalej u.s.u.s.) poprzez jego niezastosowanie i tym samym wydanie decyzji o odmowie umorzenia w całości należności, podczas gdy w niniejszej sprawie wykazane zostały przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej z uwagi na trudną sytuację rodzinną i materialną oraz w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek, co daje podstawę do udzielenia tego rodzaju ulgi w spłacie zobowiązań;
e. naruszenie przepisu art. 7 KPA w zw. z art. 77 § 1. KPA i art. 80 KPA polegającego na tym, że w sprawie wydania zaskarżonego postanowienia nie zostały podjęte wszelkie niezbędne działania konieczne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (zasada ta nakazuje bowiem zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością) poprzez: - brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, które nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym i uznanie, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przychylenia się do wniosku M. S., bowiem nie wykazał on, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego podczas gdy z przedłożonych dokumentów wynika, że jego dochody wystarczają jedynie na pokrycie kosztów bieżącego życia wnioskodawcy i małoletnich dzieci, nie otrzymuje on od matki dzieci żadnych środków finansowych na ich utrzymanie, a w utrzymaniu swojej rodziny finansowo pomaga mu matka - E. S. - co daje podstawę do przyjęcia, że znajduje on się w trudnej sytuacji finansowej i materialnej i uzasadnia umorzenie należności z tytułu składek; - brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, doprowadziło do poczynienia dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, które nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym, i przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przychylenia się do wniosku M. S., bowiem nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s., podczas gdy skarżący przedłożył szereg dokumentów z których wynika, że od wielu lat toczą się względem niego postępowania egzekucyjne, które są umarzane z uwagi na bezskuteczność, co daje podstawę do przyjęcia, że należności te są całkowicie nieściągalne co dawało to podstawę do umorzenia w całości należności z tytułu składem z uwagi na uznanie należności za całkowicie nieściągalne;
f. naruszenie przepisu art. 8 w zw. z art. 11 KPA poprzez prowadzenie zarówno przez organ I i II instancji postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej;
W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych.
Zdaniem strony skarżącej od 28 lipca 2015 roku prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i organ egzekucyjny dotychczas nie orzekł o bezskuteczności postępowania z uwagi na brak składników majątkowych należących do dłużnika. Organ dokonał zabezpieczeń spłaty należności na nieruchomości w postaci hipoteki przymusowej. Nieruchomość została zakupiona ze środków pochodzących z kredytu hipotecznego, a umowa o kredyt została przez bank wypowiedziana i w chwili obecnej toczy się postępowanie sądowe o zapłatę kwoty 662.988,92 zł. Bank w pierwszej kolejności ma prawo do zaspokojenia swojego roszczenia z ww. nieruchomości. M. S. nie posiada wartościowych składników majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności, oprócz współwłasności ze swoim ojcem samochodu osobowego, którego wartość nie przekracza 500 zł. Fakt, że postępowanie egzekucyjnie dot. zaległości w niniejszej sprawie nie zostało dotychczas uznane przez organ jako całkowicie nieskuteczne nie świadczy o tym, że M. S. posiada składniki majątku z których można prowadzić egzekucję. Od wielu lat zaległość nie uległa zmniejszeniu. Skoro od wielu lat postępowania egzekucyjne w innych sprawach są umarzane ze względu na bezskuteczność egzekucji to nie sposób uznać, że posiada jakiekolwiek składniki majątku. M. S. wykazał w złożonym wniosku, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dla wnioskodawcy nie do końca również oczywiste jest dlaczego organ egzekucyjny dotychczas nie stwierdził braku majątku, skoro żadnego majątku nie ma - i to od niemal 6 lat toczących się postępowań egzekucyjnych. Dotychczas w toku kolejnych postępowań egzekucyjnych nie uzyskiwano kwot, które pozwalałyby chociażby na uregulowanie kosztów egzekucji, z tego też względu można również uznać, że kolejne postępowania zakończą się w podobny sposób, albowiem nie ma szans na poprawienie sytuacji materialnej skarżącego, co zostało szczegółowo opisane w pierwotnym wniosku. Zdaniem wnioskodawcy zachodzą przesłanki na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Skarżący w chwili obecnej wychowuje dwie małoletnie córki — M. S., która w chwili obecnej ma 7 lat oraz M. S., która w chwili obecnej ma 8 lat. Pod jego opieką pozostaje również małoletni M. M. - nie będący jednak jego biologicznym synem (jest to dziecko jego byłej partnerki J. B. — matki M. i M.). Matka małoletnich przebywa od wielu już lat w Zakładzie Karnym, w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności. W chwili obecnej zawieszono matce wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią M. i M. oraz ograniczono władze rodzicielską matce nad małoletnim M. przy czym umieszczono małoletniego w pieczy zastępczej u M. S.. Nawet zwykłe wyżywienie w chwili obecnej, biorąc pod uwagę aktualne ceny produktów wynosi ok. 600 zł - nie sposób wyżywić dziecko za kwotę mniejszą. Dzieci co jakiś czas chorują, potrzebują ubrań czy też przyborów szkolnych dlatego też, miesięczne wydatki ulegają zwiększeniu. Kwestionowanie podstawowych wydatków związanych z wychowywaniem dzieci, które są ponoszone przez każdego rodzica jest niezrozumiałe. M. S. otrzymuje niewielki dochód, który pozwala mu jedynie na bieżące zaspokajanie najważniejszych potrzeb rodziny - co wynika z przedłożonego już wcześniej zaświadczenia o wynagrodzeniu. Skarżący zatrudniony jest na pełen etat i uzyskuje minimalne wynagrodzenie. Mając na uwadze fakt, iż M. S. samotnie wychowuje trójkę dzieci, to cały dochód uzyskiwany przez płatnika pozwala jedynie na bieżące zaspokajanie najważniejszych potrzeb jego, jak i jego rodziny. Wnioskodawca nie jest w stanie nawet częściowo spłacać ww. długów, bowiem wszystkie środki finansowe są przeznaczane za zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawcy i małoletnich. Wnioskodawca nie otrzymuje od swojej partnerki żadnych alimentów na dzieci, a tym samym jedynie on łoży na ich wychowywanie - ponadto, sprawuje nad nimi bieżąca pieczę. Powodem powstania zaległości z tytułu składek, o której umorzenie wnosi strona stały się problemy finansowe firmy prowadzonej przez [...]. Na przełomie 2015 roku i 2016 roku firma utraciła płynność finansową, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że w 2016 roku M. S. zmuszony był zakończyć działalność gospodarczą z powodu problemów finansowych. M. S. mając na względzie fakt, iż na jego utrzymaniu pozostaje trójka małoletnich dzieci starał się podjąć jakiekolwiek zatrudnienie, jednakże uzyskiwane przez niego wynagrodzenie nie było wystarczające na zaspokajanie bieżących potrzeb zarówno swoich, jak i swoich dzieci - wynagrodzenie bowiem było na granicy minimalnego wynagrodzenia. W efekcie zaistniała szczególna sytuacja podatnika, na którą składa się m. in. samotne wychowywanie trójki małoletnich dzieci, pobyt w zakładzie karnym matki małoletnich, zadłużenie skarżącego z uwagi narastające wydatki związane faktem, że spadł na niego obowiązek utrzymania całej rodziny. W chwili obecnej jedynym rozwiązaniem jest udzielenie tego rodzaju ulgi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 t.j. - dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (niemającym tu zastosowania).
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się jednak naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej.
Decyzją z dnia 2 października 2021 roku, nr [...], znak sprawy: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 179.992,26 zł, a także odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem składek w łącznej kwocie 67.280,00 zł. Organ zasadnie nie znalazł podstaw do umorzenia należności i odmówił umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie Sądu, proces decyzyjny organu był prawidłowy.
Rozważania należy rozpocząć od przytoczenia treści art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 - zwanej dalej u.s.u.s.), który stanowi, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W zakresie powyższych przesłanek organ dokonał prawidłowych ustaleń. Działalność gospodarcza wnioskodawcy została wykreślona, lecz biorąc pod uwagę majątek ruchomy, nie można było mówić o spełnieniu przesłanek do umorzenia zaległych należności. Organ trafnie dostrzegł, że wnioskodawca posiada majątek, z którego można prowadzić egzekucję i dopóki istnieje taka możliwość przedwczesne byłoby umorzenie zaległości, szczególnie, że wcześniej nie stwierdzono całkowitej nieskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które dodatkowo nie dotyczyło całego majątku wnioskodawcy. Ze względu na powyższe, że organ nie stwierdził przesłanek wynikających z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., dokonał analizy sytuacji skarżącego pod kątem przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Stanowi on, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis ten został uszczegółowiony w § 3 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia i stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zatem w świetle powyżej przytoczonych przepisów w pierwszym etapie postępowania z wniosku o umorzenie należności składkowych organ bada, czy w ogóle występują przesłanki do umorzenia należności. Jeśli żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona organ bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. W przypadku zaś ustalenia zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności, postępowanie wchodzi w drugi etap - uznania administracyjnego, tj. możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia. Z treści wyżej zacytowanych przepisów wynika bowiem, że dopiero na tym etapie postępowania organ korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Decyzja w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zaległych należności składkowych wydawana jest bowiem na zasadzie uznania administracyjnego. Tego uznania administracyjnego nie można utożsamiać z zupełną dowolnością sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, z uwagi na to, że organy administracji publicznej, zgodnie z art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa. Organ zatem przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany jest do uwzględnienia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, oraz do stosowania przy wydaniu decyzji przepisów określających zasady postępowania administracyjnego. Tym samym czyniąc ustalenia faktyczne sprawy w toku postępowania dowodowego, a następnie dokonując subsumpcji tego stanu do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie należności organ jest związany określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego przepisami oraz regułami logiki. W szczególności zastosowanie znajdują art. 7 k.p.a., stanowiący, że w postępowaniu, organ obowiązany jest stać na straży praworządności, podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 77 § 1 k.p.a., z którego wynika, obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Powyższe oznacza również, że ze względu na charakter decyzji uznaniowej jej sądowa kontrola jest ograniczona i sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00 dostępny, podobnie jak pozostałe orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia, na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Kontrola sądu dotyczy więc przede wszystkim prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji i w szczególności polega na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "k.p.a." (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Go 188/21).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie zawiera przesłanki, jakimi kierował się Zakład odmawiając umorzenia należności z tytułu zaległych składek. W ocenie Sądu argumentacja organu odnośnie braku podstaw do umorzenia należności, ma oparcie w aktach sprawy i jej dokumentach i nie jest dowolna, co oznacza, że w sprawie nie naruszono granic uznania administracyjnego.
Organ wykazał bowiem, że decyzja o umorzeniu należności byłaby przedwczesna i naruszałaby interes publiczny. Trafnie uznano w sprawie, że ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. W sytuacji gdy nadal istnieją możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to umorzenie należności naruszałoby interes publiczny. Ograniczone możliwości płatnicze nie mogą zostać uznane za wystarczające do umorzenia należności składkowych. Jak wynika z akt sprawy należności z tytułu składek są w przedmiotowej sprawie wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany był do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania.
Podniesiona w skardze argumentacja odnośnie specyfiki sytuacji wnioskodawcy nie stanowi wystarczającej podstawy do definitywnej rezygnacji z należności z tytułu składek. Podkreślić tu należy, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych (zob. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2015 r., II GSK 193/14).
Również prawidłowo organ uwzględnił w niniejszej sprawie przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W świetle poczynionych ustaleń można było stwierdzić, że przy uzyskiwanych dochodach w ramach rodzinnego przedsięwzięcia oraz uzyskiwanej pomocy od matki spłata zobowiązań pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W szczególności organ był uprawniony w ustalonym stanie faktycznym do uznania, że spłata zaległości nie pozbawi zobowiązanego oraz jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sytuacji materialno - bytowej skarżącego nie można bowiem rozpatrywać w kategoriach ubóstwa; niełatwa obecnie sytuacja materialna wnioskodawcywywołana jest brakiem wyższych zarobków wnioskodawcy, który nie poszukuje ich na rynku pracy mimo pozostawania w wielu produkcyjnym, godząc się na minimalne zatrudnienie uzyskiwane w ramach rodzinnego przedsiębiorstwa. Organ zasadnie nie uznał argumentu trudnej sytuacji finansowej za wystarczający do umorzenia należności publicznoprawnych w sytuacji, gdy wnioskodawca ma 48 lat i od 5 lat pracuje za minimalne wynagrodzenie, na którego wysokość ma bezpośredni wpływ jako Prezes Zarządu Spółki. W istocie ma on możliwość poszukiwania lepiej płatnej pracy na otwartym rynku, z której nie korzysta. Jak trafnie zauważa organ stan ten może ulec zmianie przy odpowiednim zaangażowaniu i woli podjęcia działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji finansowej. Ponadto wnioskodawca nie zlikwidował wciąż wspólnej działalności, założonej wraz partnerką i matką jego dzieci i zarazem partnerką finansową, która obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. Wnioskodawca dysponuje jednak majątkiem nieruchomym, na którym ZUS dokonał hipotecznego zabezpieczenia należności z tytułu składek. W istocie dom z działką może być przedmiotem najmu, a środki pozyskane w ten sposób przeznaczone zarówno na utrzymanie rodziny jak i sukcesywną spłatę zaległości składkowych. Nie można było zatem pominąć majątku posiadanego przez wnioskodawcę, domaga się tego pełnomocnik strony skarżącej. Takie okoliczności potwierdzają twierdzenia organu co do możliwości spłaty w przyszłości zaległości wobec ZUS. Jednocześnie wnioskodawca nie informował o przewlekłej chorobie, ani że straty były wynikiem klęski żywiołowej. Sąd uważa, że ocena organu została dokonana w oparciu o prawidłowe ustalenia wynikające z dowodów przedstawionych przez stronę w postępowaniu administracyjnym. Powyższe ustalenia prawidłowo doprowadziły ZUS do wniosku, że brak jest podstawy do umorzenia zobowiązań skarżącego zarówno na podstawie art. 28 ust. 2,3 u.s.u.s., jak i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia. Sąd stwierdził, że dokonana przez organ ocena zebranego materiału dowodowego nie jest dowolna i nie wychodzi poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a.
Ocena okoliczności, które determinuje konstrukcja normatywna przesłanek prawnych umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została dokonana na podstawie całego ujawnionego przez skarżącego i uzyskanego w miarę obiektywnych możliwości organu z urzędu materiału dowodowego sprawy i nie narusza granic tzw. swobodnej oceny dowodów. Jest ona prawidłowa, logiczna i konsekwentna. Organ nie pominął żadnej podnoszonej przez skarżącego okoliczności faktycznej. Zakład przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniach obu decyzji.
W konsekwencji uznać należy, że w rozpatrywanej sprawie, organ przeanalizował wszystkie przesłanki umorzenia, wskazując, z jakich powodów odmówił umorzenia zaległych składek. Prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a. Na marginesie wskazać należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które wynikają z akt i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Tym samym, Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia na datę jego podjęcia przez organ i w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym. Przy czym dodać należy, że jakiekolwiek zmiany w sytuacji życiowej wnioskodawcy, mogą być podstawą ponownego ubiegania się o udzielenie ulgi w spłacie zaległości wobec ZUS. Wniosek w tym zakresie może być bowiem ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu, w szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.
Mając na uwadze powyższe Sąd, z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło