III SA/Po 179/24

Dnia 19 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Raczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 1 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. Pismem z dnia 23 lutego 2024 roku A. G. (dalej: skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia 1 lutego 2024 roku (znak: [...] [...]) utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 4 maja 2023 r. (znak: [...]) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikał następujący stan sprawy: W dniu 14 lutego 2023 r. o godzinie 08:20 na autostradzie A1 w [...], przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu marki [...] o nr rej. [...] (dalej: pojazd), którym kierował R. Ż.. W chwili zatrzymania do kontroli kierowca wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy z miejscowości [...] do miejscowości [...] w imieniu i na rzecz skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. W toku kontroli stanu technicznego pojazdu stwierdzono pęknięcie tarczy hamulcowej pierwszej osi z prawej strony pojazdu – pęknięcie na całej grubości na wskroś i około 90 % szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej zakwalifikowane jako usterka niebezpieczna. Stwierdzono również usterki inne niż niebezpieczne: niesprawne światła przeciwmgłowe oraz nieszczelny układ wydechowy oraz wycieki płynów eksploatacyjnych. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli nr [...] z dnia 14 lutego 2023 r. (k. 18 akt administracyjnych). Pismem z dnia 15 lutego 2023 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącego o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego z urzędu w związku ze stwierdzeniem naruszenia z lp. 9.2 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 roku – o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 728 ze zm., dalej: u.t.d.). Skarżący złożył wyjaśnienia w sprawie. Wskazał, że pęknięcie tarczy w pojeździe miało miejsce w dniu wykonywania transportu drogowego, gdyż skarżący posiada zakład naprawczy pojazdów i każdorazowo stwierdza, że pojazd nie wyjechał na drogę z pękniętą tarczą hamulcową. Wniósł także o uwzględnienie przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. Decyzją z dnia 4 maja 2023 r. (znak: [...]) [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2.000 zł. Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie. Zaznaczył, że z wyjaśnień złożonych przez kierowcę w dniu kontroli wynikało, że tarcze hamulcowe przy wyjeździe były sprawne. Kierowca kierując pojazdem nie czuł żadnych drgań kierownicy, zaś pęknięcie nastąpiło najprawdopodobniej w późniejszym etapie jazdy z powodu przegrzania. Zdaniem skarżącego organ błędnie ocenił uszkodzenia tarczy hamulcowej i oświetlenia, a skarżący (kierowca) nie miał żadnego wpływu na powstanie naruszenia. Decyzją z dnia 1 lutego 2024 roku (znak: [...] [...]) Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie GITD ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci protokołu kontroli oraz dokumentacji fotograficznej bezspornie wynika, że w kontrolowanym pojeździe ujawniono uszkodzenie tarczy hamulcowej, a także stwierdzono inne usterki w postaci niesprawnych świateł przeciwmgłowych, nieszczelnego układu wydechowego oraz wycieki płynów eksploatacyjnych. Nie pozostawia wątpliwości, że stwierdzone uszkodzenia oraz usterki stanowiły zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego i były możliwa do stwierdzenia przez kontrolującego bez konieczności przeprowadzania badań w stacji diagnostycznej. GITD wskazał również, że usterki tego rodzaju z reguły nie pojawiają się niespodziewanie tuż przed kontrolą drogową pojazdu, a uważna kontrola stanu technicznego pojazdu pozwala wykryć pierwsze symptomy pękania tarczy hamulcowej np. poprzez obecność rys. Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 5 listopada 2019 roku (Dz.U. z 2019 r. poz. 2141 ze zm.) tarcze i bębny hamulcowe poddaje się badaniu organoleptycznemu w zakresie zużycia tarczy czy bębna, nadmiernego zużycia bębna lub tarczy, rysy lub pęknięcia na powierzchni czy niepewnego mocowania (zob. pkt 1.1.14 załącznika nr 1). Każda taka stwierdzona usterka jest przy tym kwalifikowana jako niebezpieczna. Przez badanie organoleptyczne należy rozumieć badanie polegające na tym, że kontrolujący w miarę możliwości nie tylko ogląda dany element ale również, w stosownych przypadkach, sprawdza go dotykowo, ocenia wydawany przez niego dźwięk lub używa jakichkolwiek innych odpowiednich sposobów kontroli bez użycia przyrządów. Skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez nieustalenie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia spraw, polegającej na zaniechaniu wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności nieustaleniu kiedy i w jakich okolicznościach doszło do pęknięcia tarczy hamulcowej stwierdzonej w wyniku organoleptycznej kontroli na oko bez specjalistycznego sprzętu; - art. 92c ust. 1 i 2 u.t.d. poprzez jego nieprawidłową interpretację i niezastosowanie; - art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nałożenie kary pieniężnej, w sytuacji, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują na znikomą wagę naruszenia. Skarżący jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc przy tym o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd uwzględnia wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od twierdzeń podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja GITD z dnia 1 lutego 2024 roku utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. W ocenie Sądu skarga podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja GITD nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę spornych rozstrzygnięć stanowiły odpowiednie przepisy u.t.d, a przede wszystkim jej art. 92a ust. 1, który stanowi, iż podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. To zatem w świetle normatywnych rozwiązań tego aktu oceniać należy zasadność zarzutów, zwłaszcza natury procesowej, sformułowanych w skardze. Rozwiązania te wyznaczają bowiem zakres okoliczności koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej. Stąd w rozpoznawanej sprawie najistotniejsze jest przesądzenie przez Sąd takich kwestii jak: - ocena prawidłowości stwierdzenia przez organy naruszenia, które skutkowało nałożeniem na skarżącego kary pieniężnej; - weryfikacja zasadności zastosowania właściwej pozycji taryfikatora kar zawartego w załącznikach do u.t.d.; - sprawdzenie, czy w rozpoznawanym przypadku zachodziły przewidziane prawem przesłanki egzoneracyjne, na które powołuje się skarżąca. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy nie można zasadnie podważać prawidłowości zastosowania przez organy norm, które stanowiły podstawę do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Pozostają one w pełni adekwatne do naruszeń stwierdzonych w trakcie przeprowadzonej kontroli. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu w dniu 14 lutego 2023 r. o godzinie 08:20 na autostradzie A1 w [...] został zatrzymany do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...], którym kierował kierowca R. Ż.. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono pęknięcie tarczy hamulcowej pierwszej osi z prawej strony pojazdu, tj. pęknięcie na całej grubości na wskroś i około 90 % szerokości powierzchni ciernej tarczy hamulcowej (zakwalifikowane jako usterka niebezpieczna). Stwierdzono również usterki inne niż niebezpieczne: niesprawne światła przeciwmgłowe oraz nieszczelny układ wydechowy oraz wycieki płynów eksploatacyjnych. Nie budzi wątpliwości w sprawie, że doszło do pęknięcia tarczy hamulcowej pojazdu. Nie kwestionuje tego skarżący, ani nie kwestionował tego kierowca R. Ż. w toku przesłuchania w charakterze świadka bezpośrednio po ujawnieniu uszkodzenia. Wprost potwierdził pęknięcie tarczy hamulcowej w trakcie kontroli, stwierdzając jednocześnie, że nie wiedział czy usterka istniała wcześniej, ponieważ nie sprawdzał jej stanu bezpośrednio przed podjęciem przewozu, lecz uczynił to kilka dni wcześniej (k. 8 akt ITD). Zdaniem Sądu organy zasadnie uznały, że organy zasadnie uznały, że doszło do uchybienia warunkom przewozu drogowego, które zostało usankcjonowane przez ustawodawcę w przywołanym już wcześniej przepisie lp. 9.2 załącznika nr 3 do u.t.d., przewidującym delikt administracyjny polegający na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem posiadającym usterkę lub usterki układu hamulcowego, połączeń układu kierowniczego, kół, opon, zawieszenia, podwozia lub innego wyposażenia, zakwalifikowane jako niebezpieczne. Należało więc było przyjąć, że wystąpiły przesłanki do nałożenia orzeczonej zaskarżoną decyzją kary pieniężnej, a ponadto – wbrew twierdzeniom skarżącego – w rozpoznawanym przypadku nie zachodziły przewidziane prawem przesłanki egzoneracyjne. Należy podkreślić, że rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wydawane na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d., są skutkiem wprowadzenia przez ustawodawcę odpowiedzialności administracyjnej podmiotów wykonujących transport drogowy. Ma ona charakter odpowiedzialności zobiektywizowanej. Właściwy organ jest zobowiązany nałożyć karę pieniężną w sytuacji ustalenia okoliczności związanych z przewozem drogowym uznanych przez ustawodawcę za nieprawidłowe i niedopuszczalne, niezależnie od tego, kto prowadził pojazd, jeśli tylko osobą tą przewoźnik posługuje się przy wykonywaniu działalności. Tym samym odpowiedzialność administracyjna związana z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego jest zależna od wystąpienia określonego skutku (od wystąpienia określonego naruszenia), przy czym organ nie ma obowiązku dowodzić związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego a powstałym skutkiem, a to przewoźnik powinien udowodnić, przedstawiając odpowiednie dowody, że mimo zachowania należytej staranności nie można było uniknąć zdarzenia lub okoliczności, z którymi prawo wiąże naruszenie przepisów (zob. wyroki z dnia 15 października 2015 r., II GSK 2111/14, z dnia 11 marca 2015 r., II GSK 240/14, z dnia 21 stycznia 2015 r., II SA/Go 843/14, z dnia 25 lutego 2015 r., II SA/Go 17/15, z dnia 14 stycznia 2015 r., II SA/Rz 905/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. W realiach niniejszej sprawy to skarżący – jako przewoźnik – powinien upewnić się czy zatrudniony przez niego kierowca popełnia delikty. Skarżący powinien odpowiednio organizować pracę swoich kierowców, szkoląc ich w zakresie dokonywania kontroli pojazdu przed wyjazdem w trasę – tak, aby zapobiec wszelkim potencjalnym naruszeniom. Przepis uregulowany w art. 92c ust. 1 pkt. 1 u.t.d. wyłączający odpowiedzialność przewoźnika odnosi się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. III SA/Kr 1237/13, CBOSA). Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności, czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. W niniejszej sprawie żadnych takich obiektywnych, nieprzewidywalnych, nadzwyczajnych okoliczności skarżący nie wykazał, zatem podzielić należy przekonanie organów, że skarżący nie wykazał tym samym istnienia przesłanek, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Wyjaśnienia skarżącego, że awaria powstała nagle, bez wiedzy i ingerencji skarżącego, nie zostały poparte dowodami spełniającymi kryterium wyłączające odpowiedzialność przewoźnika. Sąd zgadza się z organami, że analiza zebranego materiału dowodowego wykazała, że stan techniczny pojazdu, którym wykonywano transport rzeczy w dniu kontroli nie mieścił się w granicach obowiązujących norm, a stwierdzona usterka w postaci nadmiernie pękniętej tarczy hamulcowego stanowiła zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, które możliwe były do stwierdzenia przez kontrolującego bez konieczności przeprowadzania badań w stacji diagnostycznej. Co więcej, z przywoływanych już tu zeznań kierowcy wynikało, że w przedsiębiorstwie skarżącego nie obowiązywały procedury dotyczące częstotliwości i zakresu sprawdzania stanu technicznego pojazdów. Kierowca stwierdził również, że stan techniczny pojazdu kierowca sprawdzał parę dni wcześniej przed przedmiotowym przejazdem oraz że zgłosił pracodawcy, iż tarcza hamulcowa posiada liczne rysy na całym obwodzie oraz pęknięcie. Mimo to skarżący nie podjął w tym zakresie żadnych działań naprawczych. Nie można więc uznać, że skarżący nie miał wpływu na ustalone naruszenia przepisów. Mając powyższe na względzie, Sąd podziela stanowisko organów, iż w realiach niniejszej sprawy wystąpiły podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej, a wbrew jego twierdzeniom nie okazały się zasadne zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., mających na celu ustalenie prawdy materialnej, poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż w analizowanym przypadku waga naruszenia prawa nie jest znikoma, a powstałe naruszenie skutkowało powstaniem niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Podsumowując, uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. W tej sytuacji mając powyższe na względzie, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.