III SA/Po 181/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007r. przy udziale sprawy ze skargi S.S. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Funduszu Zdrowia zawartą w piśmie z dnia [...] czerwca 2004r. znak: [...] w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Kosewska /-/T.M. Geremek /-/B. Koś KS d WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Dyrektor Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w decyzji nr [...] stwierdził, iż S.S. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach od [...] sierpnia 2000 roku do [...] kwietnia 2003 roku i od [...] września 2003 roku do [...] września 2003 roku. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor wyjaśnił, iż z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie podlegania S.S. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wystąpił Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. Inspektorat w C. Artykuł 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28 poz. 153 ze zm.) stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, natomiast art. 8 pkt 10 przywołanej ustawy mówi, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają również osoby pobierające rentę. Artykuł 22 ust. 1 tej ustawy stanowił, iż jeśli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji S.S. i złożył odwołanie od wskazanej decyzji. W odwołaniu ocenił decyzję jako sprzeczną z prawem i wyjaśnił, iż w przedmiotowym okresie nie przepracował nawet dwóch miesięcy, natomiast w okresie tym świadczył "raz po raz (...) jakieś usługi." Pismem z dnia [...] czerwca 2004 roku nr [...] Dyrektor Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował S.S., iż jego odwołanie od decyzji nr [...] nie zostało uwzględnione w całości i na podstawie art. 149 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia sprawa zostanie przekazana do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Omówiona wyżej decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] wydana została na podstawie art. 148 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45 poz. 391 ze zm.). Artykuł 148 ust. 3 tej ustawy mówi, iż od decyzji Prezesa Funduszu w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W świetle art. 149 cytowanej ustawy odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w art. 148, wnosi się do Prezesa Funduszu, który może zmienić lub uchylić decyzję w terminie 14 dni od dnia wniesienia odwołania. Jeżeli odwołanie nie zostało uwzględnione w całości, Prezes Funduszu przekazuje niezwłocznie sprawę do sądu ze szczegółowym uzasadnieniem wydanej decyzji. W niniejszej sprawie znalazły zastosowanie wskazane przepisy, nastąpiła jednak zmiana stanu prawnego i ustawa z dnia 24 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210 poz. 2135), która weszła w życie 1 października 2004 roku ( z wy. Art. 231 i 239 ust. 1 i 2), uchyliła ustawę o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia. W myśl art. 246 nowej ustawy, postępowania w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy toczą się przed Prezesem Funduszu na dotychczasowych zasadach a od decyzji Prezesa Funduszu w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje skarga do sądu administracyjnego ( art. 110 ). W oparciu o tę regulację Sąd Rejonowy X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, postanowieniem z dnia 9 grudnia 2004 roku, przekazał sprawę S.S. przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia w związku z odwołaniem od decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 roku Nr [...] Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, jako Sądowi właściwemu rzeczowo i miejscowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny związany przekazaniem sprawy z mocy art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w myśl art. 52 § 1 i 2 wskazanej ustawy, ocenił stanowisko organu, zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2004 roku Nr [...], jako spełniające wymogi tego przepisu a tym samym uznał skargę za dopuszczalną. Odnosząc się do rozstrzygnięcia zawartego w kwestionowanym przez skarżącego orzeczeniu Nr [...] uznać należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie. Z uzasadnienia decyzji zdaje się wynikać, iż przyjęto w niej jako ustalenie niesporne, że S. S. w okresach od [...] sierpnia 2000 roku do [...] kwietnia 2003 roku oraz od [...] września 2003 roku do [...] września 2003 roku prowadził działalność gospodarczą i w tym samym czasie, począwszy od [...] maja 1988 roku pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy. Po przeanalizowaniu akt sprawy Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie z powodu uchybień formalnych, stwierdzonych w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 148 ust. 1 i 3 w związku z art. 42 ust. 5 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45 poz. 391 ze zm.). Przedmiotowe postępowanie prowadzone jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także o regulacje dotyczące konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w odpowiednim zakresie. Zgodnie bowiem z art. 7 Kpa wyrażającym zasadę prawdy obiektywnej oraz art. 77 § 1 Kpa organ prowadzący takie postępowanie zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a w szczególności do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zasada prawdy obiektywnej ma fundamentalne znaczenie dla przeprowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego i pozwala dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod właściwą normę prawną a w konsekwencji ustalenie skutków prawnych tych faktów. Zasada ta nie daje organowi prawa do swobodnej oceny dowodów według dowolnych kryteriów, swoją ocenę Narodowy Fundusz Zdrowia winien oprzeć o przekonywujące podstawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Z przepisów art. 7 i 77 § 1 Kpa jasno wynika, że organ winien postępowanie dowodowe oprzeć na zasadzie oficjalności a to oznacza, iż Dyrektora Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznemu sprawy. W aktach administracyjnych przekazanych wraz ze skargą do Sądu brak jest ustaleń na temat prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej a co za tym idzie, iż podlegał on obowiązkowi ubezpieczenia z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ nie odnosi się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów zawartych w skardze, do twierdzeń skarżącego, iż tylko "raz po raz" świadczy usługi, organ ogranicza się tylko do jednozdaniowego stwierdzenia, że "...S. S. w okresach od [...] sierpnia 2000 roku do [...] kwietnia 2003 roku oraz od [...] września 2003 roku do [...] września 2003 roku prowadził działalność gospodarczą i w tym samym czasie, począwszy od [...] maja 1988 roku pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy." W świetle art. 7 i 77 § 1 Kpa organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy a w szczególności wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się przy tym, że zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego – zwłaszcza, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności – jest uchybieniem procesowym skutkującym wadliwością podjętej decyzji (zob. m. in. NSA z 29 września 1997 roku, sygn. I SA/Wr 700/97; B. Adamiak, J. Borowiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 404-405). Ponadto zdaniem Sądu organ winien prowadzić postępowanie w taki sposób, by z decyzji i jej uzasadnienia wynikało jasno, dlaczego podjęto takie a nie inne rozstrzygnięcie, zwłaszcza w sytuacji, gdy nieuwzględniono żądania strony. W tej sytuacji organ winien przekonać ją w uzasadnieniu swojej decyzji, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę a przyczyną rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony były istotne powody (zob. m.in. wyrok SN z 16 lutego 1994 roku, sygn. III ARN 2/94 oraz WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2006 roku, sygn. VII SA/Wa 997/06). Chodzi, więc o to, by adresat decyzji wykonał nałożone na niego obowiązki (uznał rozstrzygniecie) nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony obowiązek, decyzja jest słuszna i zgodna z prawem. Brak powyższych czynności, które znajdowałyby potwierdzenie w aktach sprawy, zdaniem Sądu skutkowało koniecznością uznania, iż decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia została podjęta z naruszeniem art. 7 i art. 77 § Kpa. Brak ustaleń oraz odpowiedniego uzasadnienia prawnego, (czyli wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem zastosowanych przepisów prawa) w aktach administracyjnych oznacza również naruszenie przepisu art. 107 § 3 Kpa. Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia narusza przepis art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 wskazanej wyżej ustawy. /-/M. Kosewska /-/T.M. Geremek /-/B. Koś