III SA/Po 183/19

Dnia 27 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 oddala skargę Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z [...] czerwca 2018 r. o: - odmowie przyznania M. Z. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantów 4.5 i 5.5 oraz nałożył na niego sankcje w wysokości odpowiednio 46 320,80 zł i 28 943,27 zł, potrącane z płatności realizowanych z wymienionych w decyzji funduszy w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, - odmowie przyznania stronie kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej, - ustaleniu obszaru gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym stanowiącego powierzchnię 11,23 ha w ramach wariantu 4.5 i zobowiązania podjętego 15 marca 2017 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujące uzasadnienie faktyczne i prawne. Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi, jeżeli spełnia warunki jej przyznania w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w tym rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020; Dz. U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: "rozporządzenie Ministra Rolnictwa"). W powyższej sytuacji rolnikowi może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych (§ 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa). W dniu 10 maja 2017 r. strona wniosła o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2017 za realizację wariantów: - 4.5 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 Półnaturalne łąki świeże (§ 4 ust. 1 pkt 4 lit. e rozporządzenia Ministra Rolnictwa) na obszarze 59,29 ha, w ramach którego zadeklarowała działki rolne A1, E1, F1, G1, H1 i I1 (ta ostatnia o powierzchni 11,23 ha), - 5.5 Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 Półnaturalne łąki świeże (§ 4 ust. 1 pkt 5 lit. e rozporządzenia Ministra Rolnictwa) na obszarze 30,03 ha, w ramach którego zadeklarowała działki rolne B1 i C1. Organ pierwszej instancji poddał wniosek kontroli na podstawie art. 28 i 29 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 str. 69 z 31 lipca 2014 r.), dalej: "rozporządzenie 809/2014". W wyniku kontroli ustalono, że odnośnie pakietu: - 4.5 na obszarach Natura 2000 nie są położone działki rolne A1, E1, F1, G1 i H1 o powierzchni 48,06 ha, stąd nie jest spełniony warunek z § 12 ust. 4 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa; - 5.5 poza obszarami Natura 2000 nie są położone działki rolne B1 i C1 o powierzchni 30,03 ha, stąd nie jest spełniony warunek z § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa. W dniu 6 czerwca 2018 r. organ pierwszej instancji poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Pełnomocnik strony zapoznał się z nimi 7 czerwca 2018 r. oświadczając, że wniosek wypełniono na podstawie posiadanej dokumentacji ornitologicznej w dobrej wierze, że jest ona sporządzona prawidłowo. Jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (tu: 59,29 ha + 30,03 ha = 89,32 ha) a stwierdzoną (tu: 11,23 ha) przekracza 50%, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej, a beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18 (art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności; Dz. Urz. UE L 181 str. 48 z 20 czerwca 2014 r., dalej: "rozporządzenie 640/2014"). Różnica ta wynosi 78,09 ha (48,06 ha + 30,03 ha), co przekracza 50% powierzchni stwierdzonej (wynosi ona 11,23 ha). Ustalono zatem dodatkową karę w wysokości 46 320,80 zł w pakiecie 4.5 i 28 943,27 zł w pakiecie 5.5. Jeżeli kwoty te nie mogą być w całości odliczone w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, zgodnie z przepisami ustanowionymi przez Komisję na podstawie art. 57 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 anuluje się saldo pozostałe do spłaty (art. 19 ust. 3 rozporządzenia 640/2014). Błąd polegający na podaniu pakietu 4.5 zamiast 5.5 i pakietu 5.5. zamiast 4.5 nie jest oczywisty. Nie jest to bowiem błąd pisarski lub rachunkowy, gdyż jego poprawienie zmienia treść wniosku. Ponadto, nie można go było wykryć weryfikując sam wniosek, gdyż potrzebna była do tego kontrola. W skardze na decyzję organu odwoławczego zarzucono naruszenie: 1. art. 10 § 1 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. i art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 str. 65 z 2 grudnia 2009 r.), dalej: "rozporządzenie 1122/2009", przez uniemożliwienie wnioskodawcy poprawienia oczywistych błędów wykrytych przez organ w toku postępowania; organ nie umożliwił stronie zapoznania się z aktami sprawy oraz nie pouczył jej o możliwości poprawienia błędów we wniosku i skutkach ich nieusunięcia; błędy te są prostą pomyłką polegającą jedynie na wadliwym przyporządkowaniu działek rolnych do pakietu 4.5 zamiast 5.5 i odwrotnie; strona wypełniając wniosek działała w dobrej wierze, gdyż zarówno wymogi prowadzenia gospodarki na podanych we wniosku działkach rolnych, jak i stawki płatności dla obu pakietów były takie same, stąd strona nie mogła mieć interesu we wprowadzeniu organu w błąd i nie miała takiego zamiaru; 2. art. 136 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu sprawdzenia wiarygodności zebranego materiału pozwalającego na wyeliminowanie zarzutu nierzetelności danych zawartych we wniosku; organ nie zweryfikował wniosku w oparciu o załączoną do niego dokumentację; 3. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez odmowę zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji. Z uwagi na jego zreferowanie, powtarzanie go byłoby zbędne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje. Wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze (art. 4 akapit pierwszy rozporządzenia 809/2014). Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym (art. 4 akapit drugi rozporządzenia 809/2014). Kluczowe dla możliwości skorygowania i poprawienia wniosku jest zatem to, czy błąd we wniosku jest błędem oczywistym. Dopiero wtedy, gdy błąd jest oczywisty, należy zbadać, czy popełniając go beneficjent działał w dobrej wierze. Jeżeli błąd nie jest oczywisty nie ma potrzeby badanie dobrej czy złej wiary beneficjenta. We wniosku popełniono błędy polegające na podaniu działek rolnych położonych poza obszarami Natura 2000 (za wyjątkiem działki rolnej I1) do pakietu 4.5 Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 zamiast do pakietu 5.5 Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 i odwrotnie: do pakietu 5.5. podano działki rolne położone na obszarach Natura 2000. Organy obu instancji zasadnie uznały, że błędy te nie są błędami oczywistymi. Wbrew art. 4 akapit drugi rozporządzenia 809/2014 nie mogły być one bowiem bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych we wniosku i dokumentach uzupełniających złożonych przez beneficjenta. Identyfikacja błędów mogła nastąpić i nastąpiła dopiero w wyniku kontroli. Skoro błędy nie były oczywiste, nie ma znaczenia, czy beneficjent działał w dobrej wierze. Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi, jeżeli spełnia warunki jej przyznania w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa (§ 2 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia). Nie spełniono warunków z § 4 ust. 1 pkt 4 lit. e w zw. z § 12 ust. 4 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa na obszarze, w ramach którego zadeklarowano działki rolne A1, E1, F1, G1 i H1 oraz z § 4 ust. 1 pkt 5 lit. e w zw. z § 12 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa na obszarze, w ramach którego zadeklarowano działki rolne B1 i C1. Zasadnie odmówiono zatem przyznania beneficjentowi płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, nałożono na niego stosowne sankcje i odmówiono przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych (§ 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa). Skarżący zarzucił naruszenie art. 10 § 1 w zw. z art. 64 § 2 K.p.a. i art. 21 rozporządzenia 1122/2009. Zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Rzeczywiście, jedynie organ pierwszej instancji poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Niemniej jednak zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek jedynie wtedy, gdy stawiająca go strona wykaże, że uniemożliwiono jej w ten sposób dokonania konkretnych czynności procesowych. Skarżący nie wykazał, w jaki sposób brak zawiadomienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków uniemożliwił mu dokonanie czynności procesowych ani nie wskazał tych czynności. W związku z tym naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 K.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy. Z kolei, stosownie do art. 64 § 2 K.p.a., jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W niniejszej sprawie wniosek nie miał braków formalnych, stąd przepis ten nie miał zastosowania, a więc nie mógł zostać naruszony. Zarzut naruszenia art. 21 rozporządzenia 1122/2009 jest niezasadny, ponieważ utraciło ono moc od 1 stycznia 2015 r. (art. 43 rozporządzenia 640/2014), a wniosek złożono w 2017 r. i dotyczy on płatności na ten rok. Odnośnie zarzutu braku pouczenia strony o możliwości poprawienia błędów we wniosku i skutkach ich nieusunięcia należy podnieść, że organ nie był do tego zobowiązany, ponieważ błędy te nie były oczywiste - przed kontrolą nie mógł bezpośrednio ich zidentyfikować na podstawie dostępnych mu dokumentów. Niezasadny jest w tym kontekście zarzut naruszenia art. 136 K.p.a. Organ odwoławczy nie miał zatem podstaw do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 (uchylenia decyzji organu pierwszej instancji) ani tym bardziej - w kontekście wniesienia odwołania - art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (stwierdzenia jej nieważności). Wobec powyższego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).