III SA/Po 1838/14

Dnia 16 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi H O na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2014 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia solidarnie obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem oraz oszacowaniem wartości pojazdu I. oddala skargę II. przyznaje adwokatowi M od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...]złote uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie [...] złote tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Kierownik Referatu Wydawania Uprawnień dla Kierowców Wydziału Spraw Społecznych decyzją z dnia [...] r. orzekł nałożyć solidarnie na H O i M K obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 13.891 zł tytułem kosztów usunięcia, przechowywania oraz oszacowania wartości pojazdu marki O w terminie 30 dni. W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu 29.03.2012 r. Policja stwierdziła kierowanie spornym pojazdem przez osobę nietrzeźwą i nieposiadającą dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami. Wydano dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi w trybie art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pojazd nie został odebrany z parkingu przez osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od zatrzymania – H O ( właściciela ) i M K ( dysponenta pojazdu ). Postanowieniem z dnia 19.07.2013 r. Sąd Rejonowy orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Organ I instancji orzekł o solidarnym obowiązku nałożonym na H O i M K w kwestii zapłaty kwoty w wysokości 13.891 zł tytułem kosztów usunięcia, przechowywania oraz oszacowania wartości pojazdu marki O w terminie 30 dni. Jako podstawę prawną wskazano art. 130 a ust. 10 i oraz ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym i powołano się na uchwałę Rady Powiatu z dnia 27 czerwca 2011r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie na parkingu strzeżonym zmienioną uchwałą Rady Powiatu z dnia 30 listopada 2011r. oraz uchwałę Rady Powiatu z dnia 28 września 2012r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie pojazdu z drogi oraz jego parkowanie na parkingu strzeżonym . W odwołaniu H O wskazała, że została zmuszona groźbami przez byłego konkubenta M K do kupienia spornego pojazdu. Nie ma obecnie środków finansowych na uiszczenie opłaty określonej przez organ I instancji. Strona wniosła o umorzenie kosztów. SKO decyzją z dnia [...] r. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Organ wskazał, że H O jest zobowiązana do uiszczenia opłaty jako właściciel pojazdu, co wynika z przepisów art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym. SKO wskazało, że w odrębnym postępowaniu strona może wnosić o umorzenie spornych kosztów. W skardze do WSA w Poznaniu H O wniosła o uchylenie decyzji, albowiem stroną postępowania winien być jedynie jej były konkubent M K. H O wskazała, że została zmuszona groźbami przez byłego konkubenta M K do kupienia spornego pojazdu. Do umowy użyto bez jej wiedzy i zgody jej dowodu osobistego, który był nieważny. Na umowie kupna spornego pojazdu nie ma jej podpisu, jest ona nieważna. Sporne koszty winny być uiszczone przez M K i M P – poprzedniego właściciela samochodu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 130 a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: 1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu; 2) nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie, jeżeli pojazd ten jest zarejestrowany w kraju, o którym mowa w art. 129 ust. 2 pkt 8 lit. c; 3) przekroczenia wymiarów, dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi określonych w przepisach ruchu drogowego, chyba że istnieje możliwość skierowania pojazdu na pobliską drogę, na której dopuszczalny jest ruch takiego pojazdu; 4) pozostawienia pojazdu nieoznakowanego kartą parkingową, w miejscu przeznaczonym dla pojazdu osoby niepełnosprawnej o obniżonej sprawności ruchowej oraz osób wymienionych w art. 8 ust. 2; 5) pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Zgodnie z art. 130 a ust. 2 pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy: 1) kierowała nim osoba: a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; 2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska. W myśl art. 130 a ust. 4 dyspozycję przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi wydaje: 1) policjant - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1-3; 2) strażnik gminny (miejski) - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 4 i 5; 3) osoba dowodząca akcją ratowniczą - w sytuacji, o której mowa w ust. 3. Pojazd usunięty z drogi w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie parkowanie ( art. 130 a ust. 5 c ). Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu ( art. 130 a ust. 10 ). Starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia ( art. 130 a ust. 10 a ). W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ( art. 130 a ust. 10 e ). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta ( art. 130 a ust. 10 h ). Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h ( art. 130 a ust. 10 i ). W niniejszej sprawie w dniu 29.03.2012 r. Policja stwierdziła kierowanie spornym pojazdem przez osobę nietrzeźwą i nieposiadającą dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami. Osobą kierującą pojazdem był M K. Wydano dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi w trybie art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pojazd nie został odebrany z parkingu przez osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od zatrzymania – H O ( właściciela ) i M K ( dysponenta pojazdu ). Postanowieniem z dnia 19.07.2013 r. SR orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Organ I instancji orzekł o solidarnym obowiązku nałożonym na H O i M K w kwestii zapłaty kwoty w wysokości 13.891 zł tytułem kosztów usunięcia, przechowywania oraz oszacowania wartości pojazdu marki O w terminie 30 dni. Jako podstawę prawną wskazano art. 130 a ust. 10 i oraz ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Sąd po przeanalizowaniu akt sprawy uznał, że decyzje organów obu instancji zostały wydane prawidłowo w oparciu o wyczerpująco ustalony stan faktyczny. Strona skarżąca nie negowała faktu zatrzymania pojazdu i przechowywania go na parkingu ani wysokości spornych kosztów ustalonych w zaskarżonej decyzji. Neguje ona natomiast obciążenie jej tymi kosztami, albowiem w jej ocenie nie była ona właścicielem pojazdu. H O wskazała, że została zmuszona groźbami przez byłego konkubenta M K do kupienia spornego pojazdu. Do umowy użyto bez jej wiedzy i zgody jej dowodu osobistego, który był nieważny. Na umowie kupna spornego pojazdu nie ma jej podpisu, jest ona nieważna. W ocenie Sądu argumentacja tego rodzaju nie ma znaczenia dla wyniku sprawy, gdyż skarżąca widnieje jako właściciel pojazdu w dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy – m. in. pismo Komendy Powiatowej Policji z dnia 20.08.2012 r. ( k. 17 ), wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu ( k. 24-27 ) a przede wszystkim postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 19.07.2013 r.. Sąd Rejonowy wskazał w sentencji postanowienia o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu, że jego właścicielką była skarżąca H O ( k. 28 ). Należy zwrócić uwagę na to, że postępowanie uregulowane w zakresie przepadku pojazdów zostało dodane do kodeksu postępowania cywilnego ze względu na nowe regulacje zawarte w oddziale 2 rozdziału 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym . Do tej pory upływ 6- miesięcznego terminu od dnia usunięcia pojazdu powodował, że nieodebrany pojazd w tym terminie stawał się własnością Skarbu Państwa z mocy samego prawa i decyzja właściwego miejscowo urzędu skarbowego miała wyłącznie charakter deklaratoryjny. Zmiana zasad przejścia prawa własności pojazdów usuniętych z drogi na rzecz Skarbu Państwa nastąpiła w związku z wydanym 3 czerwca 2008r. przez TK wyrokiem, w którym w ocenie Trybunału dotychczasowe zasady pozostawały w sprzeczności z przepisami konstytucyjnymi. Artykuł 46 Konstytucji stwierdzał bowiem, że przepadek rzeczy może nastąpić tylko w sytuacjach określonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Tak więc w postępowaniu sądowym toczącym się w przedmiocie przepadku przedmiotowego samochodu orzekając o jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa sąd ustalił, że właścicielem tego samochodu była skarżąca. Zgodnie natomiast z art. 365 par. 1 KPC prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony i sąd który je wydał oraz inne sądy, inne organy państwowe i organy administracji publicznej. W niniejszej sprawie organy obu instancji były wobec tego zobowiązane do uznania, że właścicielem pojazdu przed orzeczeniem o jego przepadku była strona skarżąca. W tym stanie rzeczy zarzuty skargi nie mogły być uwzględnione i dlatego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie § 19 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013.461).