III SA/Po 1848/14

Dnia 3 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi J. K. na czynność Starosty C. z dnia [...] września 2014 roku nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu oraz stwierdzenia uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: I. odrzucić skargę II. zwrócić skarżącemu kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego Wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r. J. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zwrócił się do Starosty C. o: 1) stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki X, numer rejestracyjny [...], w wysokości 425,00 zł, 2) stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu tej części opłaty, a także 3) zwrot nadpłaconej kwoty. Wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] 2003 r. organ administracji wydał decyzję o rejestracji samochodu marki X, numer rejestracyjny [...], który został nabyty przez wnioskodawcę z zagranicy. Decyzja o rejestracji była poprzedzona wniesieniem opłat związanych z rejestracją, w tym kwoty 500,00 zł za wydanie karty pojazdu. Ostatnio wspomniana opłata, ponad kwotę 75,00 zł, zważywszy na postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r., podjęte w sprawie P. K. przeciwko Gminie Miasta Jaworzna, sygn. akt C-134/07, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, w ocenie wnioskodawcy winna podlegać zwrotowi. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], Starosta C. odmówił wnioskodawcy stwierdzenia nadpłaty w wysokości 425,00 zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki X, numer rejestracyjny [...]. Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], uchyliło decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podjętej decyzji wskazał, że właściwym trybem rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu jest czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Starosta C. w piśmie z dnia [...] września 2014 r., nr [...], podał, że złożony przez J. K. wniosek jest kolejnym wnioskiem w sprawie zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdów. Na podstawie dotychczasowych wniosków dnia [...] kwietnia 2010 r., w sprawie o sygn. akt [...], Powiat C. zawarł z wnioskodawcą ugodę przed Sądem Rejonowym w C. dotyczącą zwrotu opłat za czterdzieści kart pojazdów na kwotę [...] zł, a w dniu [...] maja 2012 r. Powiat zawarł kolejną ugodę, tym razem pozasądową, w przedmiocie zwrotu opłat za wydanie kart pojazdów na kwotę [...] zł. W ugodzie z dnia [...] maja 2012 r. profesjonalny pełnomocnik reprezentujący J. K. złożył oświadczenie, zgodnie z którym ugodzona kwota zaspakaja jego wszelkie roszczenia i żadnych innych roszczeń z tytułu uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu zgłaszać nie będzie ani teraz, ani w przyszłości. Oświadczenie to miało wyeliminować, w ocenie organu administracji, wszelkie roszczenia wnioskodawcy z tytułu kart pojazdów. Powyższe potwierdził Sąd Rejonowy [...] z siedzibą w C., który w wyroku z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. akt [...], oddalił powództwo powoda o zapłatę opłaty za kolejne karty pojazdów. Wyrok ten utrzymał w mocy Sąd Okręgowy w P. oddalając wyrokiem z dnia [...] września 2014 r., sygn. akt [...], apelację powoda. W związku z powyższym Starosta C. odmówił zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu dla spornego samochodu w wysokości 425,00 zł. Organ administracji podkreślił, że odmowa wynika z zawarcia ugody, która wyczerpuje wszelkie roszczenia wnioskodawcy z powyższego tytułu. Pismem z dnia [...] września 2014 r. wnioskodawca wezwał Starostę C. do usunięcia naruszenia prawa, poprzez uwzględnienie wniosku z dnia [...] marca 2014 r. Pismem z dnia [...] października 2014 r. organ administracji podtrzymał stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] września 2014 r., ponownie wskazując na ugody, które w ocenie tego organu dotyczą wszystkich kart pojazdu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o uchylenie aktu Starosty C., skarżący podniósł, że opłata w kwocie 500,00 zł za wydanie karty pojazdu, w wysokości przekraczającej 75,00 zł, winna podlegać zwrotowi. Jednocześnie stwierdził, że ugoda, na którą powołuje się organ administracji, nie dotyczy zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu dla spornego samochodu, jako że w chwili jej zawarcia nie miał wiedzy o możliwości jej dochodzenia. Starosta C. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga, jako wniesiona w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego, podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 P.p.s.a.). Sąd może jednak skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (art. 90 § 2 P.p.s.a.). W tym ostatnim przypadku sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów (art. 16 § 1 P.p.s.a.). Kwestię odrzucenia skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego należy rozważyć na gruncie regulacji, które wyznaczają zakres tej właściwości, to jest regulacji art. 3 § 2 i § 3, art. 4 oraz art. 5 P.p.s.a. Mając natomiast na względzie to, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, konieczna staje się przede wszystkim odpowiedź na pytanie, czy zaskarżone do tutejszego Sądu pismo Starosty C. z dnia [...] września 2014 r. stwierdza akt lub czynność, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a więc inny niż określony w pkt. 1-3 tej jednostki redakcyjnej akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a. W tym miejscu zasadne jest wskazanie, za twierdzeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w ostatnio przywołanej uchwale, a wyrażonymi w powołaniu na art. 77 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), że wydanie karty pojazdu samochodowego, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych oraz nalepki kontrolnej, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu. Właściciel pojazdu składając wniosek o zarejestrowanie pojazdu obowiązany jest uiścić opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego (pozwolenia czasowego), tablic rejestracyjnych oraz karty pojazdu. Uiszczenie tych opłat jest warunkiem zarejestrowania pojazdu, co oznacza, że wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu jest uzależnione od ich uprzedniego uiszczenia. Z kolei w przypadku, gdy właściciel pojazdu, już po uiszczeniu opłat, w tym opłaty za wydanie karty pojazdu, oraz po wydaniu przez organ administracji decyzji o rejestracji pojazdu i wydaniu dokumentów, w tym karty pojazdu, występuje do organu, który pobrał opłatę, z żądaniem zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu w całości lub części, żądanie to dotyczy tego, czy w toku załatwienia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną o zarejestrowaniu pojazdu spoczywał na nim obowiązek uiszczenia opłaty w określonej wysokości. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ administracji odnosi się zatem do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, na które przysługuje jednak skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a., po pierwsze, mowa jest o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych, co zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a., podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Po drugie, z przepisu art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a. wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek określonego adresata. Inaczej mówiąc musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. W przypadku uprawnień i obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego nie jest wymagane rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej, natomiast mogą pojawić się akty lub czynności podejmowane przez organy administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia) albo uznanie (odmowa uznania) określonego uprawnienia lub obowiązku wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Podmiot, którego uprawnienia lub obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a., ma zapewnioną ochronę na drodze sądowej, ponieważ może zaskarżyć takie akty i czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego, a także bezczynność organu w tych sprawach, jak również żądać, aby sąd administracyjny orzekł o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 146 P.p.s.a.). Właśnie to, że istnienie lub nieistnienie uprawnienia lub obowiązku wynika z przepisów prawa, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o uprawnienie lub obowiązek określonej osoby (podmiotu administrowanego), których źródłem jest obowiązujący powszechnie przepis prawny. Jak podkreślił wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale - w przypadku żądania przez stronę zwrotu opłaty za kartę pojazdu w całości lub w części, bez względu na motywy żądania, przedmiotem sprawy jest to, czy strona miała obowiązek uiszczenia określonej opłaty wynikający z przepisu prawa. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie opłaty za wydanie karty pojazdu jest wykonaniem przez stronę obowiązku wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego żądanie zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego obowiązku w formie aktu lub czynności, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że pismo Starosty C. z dnia [...] września 2014 r. nie dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, wobec czego nie może być ono uznane za akt lub czynność, o którym stanowi art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a., podlegającą kognicji sądów administracyjnych. W szczególności w piśmie tym organ administracji w ogóle nie odnosi się do tego, czy strona skarżąca miała obowiązek uiszczenia opłaty w określonej wysokości za wydanie karty spornego pojazdu, którego źródłem byłby powszechnie obowiązujący przepis prawa (art. 77 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu). Analiza akt sprawy, a zwłaszcza treść rzeczonego pisma Starosty C. z dnia [...] września 2014 r., a także dalszego w sprawie pisma organu z dnia [...] października 2014 r., prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ ten w istocie nie kwestionuje tego, iż na skarżącym ów obowiązek nie ciążył. Innymi słowy uznać należy, że w niniejszej sprawie nie jest sporne pomiędzy stronami to, że skarżący nie miał obowiązku uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki X, numer rejestracyjny [...], w wysokości ponad kwotę 75,00 zł. Spór między stronami niniejszego postępowania sprowadza się natomiast do tego, czy skarżący może skutecznie dochodzić wobec Powiatu C. roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiązku. Roszczenie to winno być jednakże ewentualnie dochodzone przez skarżącego przed sądem powszechnym, który będzie jednocześnie władny rozstrzygnąć wynikające stąd dalsze kwestie sporne, w tym podnoszony przez organ administracji zarzut powagi rzeczy ugodzonej (res transacta). Droga sądowa w tych sprawach jest ogólnie uznawana w orzecznictwie sądów powszechnych. Dość stwierdzić, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07, wskazał, iż dopuszczalna jest droga sądowa do dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (zob. także uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt III CZP 24/12). Pismo Starosty C. z dnia [...] września 2014 r. nie kwalifikuje się także do innej formy działania organu administracji publicznej, o której stanowią pozostałe regulacje art. 3 § 2 P.p.s.a., a która podlegałaby kontroli sądu administracyjnego. Jednocześnie nie wystąpiła negatywna przesłanka do odrzucenia skargi z art. 58 § 4 P.p.s.a., jako że w sprawie tej sąd powszechny nie uznał się za niewłaściwy. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 w zw. z § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt. I. sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego Sąd orzekł, na podstawie art. 232 § 1 pkt. 1 P.p.s.a., w pkt. II. sentencji postanowienia.