III SA/Po 1849/13

Dnia 16 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M. O., R. O. – wspólników Spółki cywilnej Firma "A" w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych dotyczących wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów oddala skargę Naczelnik Urzędu Celnego w [...], postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 roku, nr [...], na podstawie art. 29 § 2 i art. 2 – 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił tytuły wykonawcze o numerach 1 i 2 wystawione wobec Starosty [...] przez R. O. i M. O. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił następujące okoliczności faktyczne sprawy. M. O. i R. O., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wnieśli o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w oparciu o wystawione przez nich tytuły wykonawcze w związku z uchylaniem się przez Starostę [...] od zapłaty wynagrodzenia i zwrotu wydatków za usunięcie i wykonywanie dozoru pojazdów na podstawie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2012, 1137 ze zm.). Firma "A" świadczyła usługi w zakresie usuwania pojazdów, prowadzenia parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych do dnia recyklingu. Do tytułów wykonawczych załączono dyspozycje usunięcia pojazdów, postanowienia Sądu Rejonowego orzekające przepadek pojazdów oraz pismo z dnia 17 maja 2012 roku wzywające Starostę do uregulowania należności w kwocie 167.870,15 zł, a także pismo z dnia 3 grudnia 2012 roku wzywające Starostę do zapłaty kwoty w wysokości 167.870,15 zł. Mając na uwadze powyższe ustalenia Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał obowiązek, którego dotyczą tytuły wykonawcze nie podlega egzekucji administracyjnej. Charakter należności pieniężnej określonej przez M. O. i R. O., jako "wynagrodzenie, zwrot wydatków", nie mieści się w wykazie obowiązków wymienionych w art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], po ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym, postanowieniem z dnia [...] października 2013 roku, nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, co do tego, że należność pieniężna, której wyegzekwowania domagają się M. O. i R. O. nie mieści się w wykazie obowiązków objętych wymienionych w art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji administracyjnej. Ponadto Firma "A", jako jednostka organizacyjna prowadząca parking, nie jest wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się także ze stanowiskiem, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi (wynagrodzenie i zwrot wydatków) powstaje z mocy prawa. W ocenie organu to, że obowiązek może wynikać bezpośrednio z przepisów prawa nie oznacza jeszcze, że należności nim objęte mogą być dochodzone bez potrzeby konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego. Natomiast, zgodnie z art. 102 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego dotyczące zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór zapadają w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. M. O. i R. O., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystali z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie: - przepisu art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wszczęcia egzekucji administracyjnej, - przepisu art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię i uznanie, że zachodzi podstawa do zwrotu tytułów wykonawczych z uwagi na charakter dochodzonej należności, - przepisu art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędna wykładnię i uznanie, że Skarżący nie są uprawnionym wierzycielem do żądania wykonania obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, w sytuacji, gdy uprawnienie to wynika wprost z przepisów ustawy, - art. 130a ust. 5f ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wskazane przepisy nie uprawniają Skarżących do dochodzenia przedmiotowej należności wprost z przepisów prawa. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest akt z zakresu postępowania egzekucyjnego w administracji. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy jedynie kwestii dopuszczalności egzekucji administracyjnej odnośnie obowiązku zwrotu kosztów i wypłaty wynagrodzenia podmiotowi prywatnemu, który wykonał dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi oraz dozorował usunięty z drogi pojazd do czasu jego odebrania lub likwidacji w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) Poza zakresem rozpoznania sądu pozostają więc kwestie dotyczące zasadności i wymagalności obowiązku wskazanego w treści dokumentów sporządzonych przez Skarżących, a określanych, jako tytuły wykonawcze. Kontrolą Sądu nie została więc objęta sprawa wniosku o uregulowanie należności za usunięcie pojazdu, wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz zwrotu kosztów dozoru w kwocie 167.870,15 zł (pismo Skarżących z dnia 17 maja 2012 roku), a także sprawa wniosku o wydanie decyzji w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz ustalenia wynagrodzenia za dozór pojazdów (pismo Skarżących z dnia 3 grudnia 2012 roku). Roszczenia określone w tytułach wykonawczych obejmują okres od grudnia 2008 r. do marca 2012 r. Podkreślić jednak należy, że wezwanie do uregulowania należności, wniosek o wydanie decyzji o zapłacie kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu, jak i tytuły wykonawcze, zostały złożone już po wejściu w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 roku o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018 ze zm.) oraz po wejściu w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237). W związku z powyższym wskazać należy, że przepisy działu II rozdziału 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów w postępowaniu cywilnym i jednocześnie przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące organu egzekucyjnego stosuje się odpowiednio do starostów w zakresie likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - § 3 pkt 1 lit. a oraz § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej trafnie uznał, że obowiązek zapłaty wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad pojazdem, zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru oraz zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi, wymaga konkretyzacji poprzez wydanie aktu indywidualnego. Postanowienie w tym zakresie wydaje starosta na wniosek jednostki prowadzącej parking strzeżony (podmiotu realizującego dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi oraz dozorowania usuniętego pojazdu) - art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2012, 1015 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. a oraz § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd podziela stanowisko organów egzekucyjnych, że należność pieniężna, której wyegzekwowania domagają się M. O. i R. O. nie mieści się w wykazie obowiązków objętych przepisem art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący błędnie przyjmują, że należności z tytułu wynagrodzenia za wykonywanie dozoru nad pojazdem, zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru oraz zwrot kosztów usunięcia pojazdu z drogi, podlegają egzekucji administracyjnej, gdyż egzekucja kosztów egzekucyjnych, zgodnie z art. 64c § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, następuje w trybie przepisów tej ustawy. Przepis art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje zastosowania w sprawach usuwania pojazdu z drogi na koszt właściciela w trybie art. 130a ust. 1-11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawach usuwania pojazdu z drogi, których właściciel nie odebrał, zastosowanie znajdują tylko przepisy działu II rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli przepisy od art. 97 do art. 109 wskazanej ustawy. Przepis art. 64c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie znajduje zastosowania w sprawach usuwania pojazdu z drogi na koszt właściciela, a przez to nie może być podstawą prawną do uznania dopuszczalności egzekucji administracyjnej w sprawach zwrotu kosztów i wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i sprawowanie dozoru usuniętych z drogi pojazdów. Powyższe kwestie regulowane zostały w art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W świetle powołanej regulacji prawnej koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Termin płatności należności ustalonych decyzją wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Odsetki ustawowe nalicza się od dnia następującego po upływie terminu płatności. Należności te wraz z odsetkami podlegają egzekucji w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sprawy usuwania pojazdu z drogi na koszt właściciela w trybie art. 130a ust. 1-11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym wiążą się bezpośrednio z zapewnieniem porządku i bezpieczeństwa w ruchu drogowym i mają charakter publicznoprawny. Wykonywanie tego rodzaju zadań zostało powierzone starostom. Skarb Państwa (starosta) ponosi finansowe następstwa realizacji tych zadań. Interesy Skarbu Państwa zostały zabezpieczone w ten sposób, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, ponosi właściciel. Przerzucenie kosztów na właściciela pojazdu, jeśli nie odebrał pojazdu, następuje poprzez wydanie decyzji o zapłacie wskazanych kosztów. Decyzja podlega wykonaniu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Starosta jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania decyzji w drodze egzekucji administracyjnej w rozumieniu art. 5 §1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Decyzja o zapłacie kosztów usunięcia pojazdu z drogi określa sytuację prawną właściciela pojazdu względem organów władzy publicznej. W konsekwencji nieuprawnione byłoby stanowisko, że poddanie egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w decyzji o zapłacie kosztów usunięcia pojazdu z drogi jest równoznaczne z poddaniem egzekucji administracyjnej aktu prawnego konkretyzującego sytuację prawną innego podmiotu, jednostki prowadzącej parking strzeżony w zakresie jej prawa do zwrotu kosztów i wynagrodzenia za wykonanie dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi oraz dozorowania tego pojazdu do czasu jego odebrania lub likwidacji. Należności jednostki prowadzącej parking strzeżony (podmiotu prywatnego, który zrealizował dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi oraz dozorował usunięty pojazd do czasu jego odebrania lub likwidacji) ustala starosta w trybie określonym w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Wydatki poniesione z tego tytułu obciążają właściciela pojazdu, co oznacza, że starosta dochodzi ich od właściciela na warunkach określonych w art. 130a ust. 10h, ust. 10j, ust. 10k i ust. 10l ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.