III SA/Po 189/21

Dnia 2 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 września 2021 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę Inspektor Transportu Drogowego (dalej też jako "GITD", organ odwoławczy" lub organ II instancji") decyzją z [...] października 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego (dalej też jako "[...]ITD" lub "organ I instancji") o nałożeniu na R. B. kary pieniężnej w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawę faktyczną skarżonego rozstrzygnięcia stanowiło dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej o 20%. Powyższe naruszenie zostało stwierdzone przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej pojazdu członowego składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2020 roku w [...]. Dopuszczalna masa przekraczała 3,5 tony. Następnie organ przywołał treść art. 4 pkt 22, art. 92 a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 oraz art. 92 c ust.1 ustawy o transporcie drogowym i wyjaśnił, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 189a § 2 k.p.a. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że zgodnie z art. 2 pkt 35a ustawy prawo o ruchu drogowym, pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Organ wskazał, że według art. 2 pkt 35b ww. ustawy, ładunek niepodzielny - ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Zgodnie z art. 2 pkt 54 ustawy prawo o ruchu drogowym, dopuszczalna masa całkowita – największą określoną właściwymi warunkami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze. Zgodnie z art. 2 pkt 56 ustawy prawo o ruchu drogowym, dopuszczalna ładowność - 1 największą masę ładunku i osób, jaką może przewozić pojazd, która stanowi różnicę dopuszczalnej masy całkowitej i masy własnej pojazdu. Według art. 61 ust. 1 ww. ustawy, ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu. Zgodnie z art. 64 ust. 1 - 4 ustawy prawo o ruchu drogowym, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. Ponadto zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. 3. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. 4. Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, albo wypis z zezwolenia w przypadku zezwolenia kategorii I. Według art. 66 ust. 5 ww. ustawy, Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrami właściwym do spraw wewnętrznych oraz Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, warunki techniczne pojazdów oraz zakres ich niezbędnego wyposażenia. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 11 Dział II "Wymiary, masy i naciski osi pojazdu" rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r., poz. 2022), zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton. Konsekwencją powyższych rozwiązań jest treść: lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% karą pieniężną w wysokości 10.000 złotych. Organ odwoławczy stwierdził, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. protokołu kontroli drogowej, protokołu przesłuchania świadka, kserokopii dowodów rejestracyjnych, protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów, kserokopii kwitu wagowego, że strona w dniu [...] lutego 2020 r. dopuściła do wykonywania przewozu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej o 20%. Przedmiotowe naruszenie zostało stwierdzone w dniu [...] lutego 2020 r. przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej pojazdu członowego składającego się z ciągnika samochodowego marki [...] o nr rej. [...] oraz naczepy marki [...] o nr rej. [...] Kontrolowanym pojazdem członowym kierowca O. Y. wykonywał krajowy przewóz drogowy rzeczy - przewóz materiału sypkiego w postaci kamienia w imieniu przedsiębiorcy R. B. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: "[...]" Firma Usługowo - Handlowa R. B.. W związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, ww. pojazd członowy został skierowany na stanowisko pomiarowe mieszczące się w [...] przy ul. [...]. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem pomiarów spadków przeprowadzonych przez uprawnionego geodetę w dniu [...] sierpnia 2016 r. i zostało zatwierdzone jako miejsce do statycznych pomiarów nacisków osi i mas całkowitych pojazdów uczestniczących w ruchu drogowego. Rzeczywista masa całkowita pojazdu wynosiła 49,6 t. Ponieważ dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła 40 ton oznacza, że przekroczono wartość dopuszczalną o 9,6 tony co w przeliczeniu na procenty oznacza, że dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o 24%. Świadek - kierowca O. Y. - po wcześniejszym pouczeniu go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznał, że wiedział, że dopuszczalna masa całkowita pojazdów, którymi wykonywał przewóz jest przekroczona, jednak nie wiedział o ile. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w kwocie [...]złotych za naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%. Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący. W skardze na decyzję Inspektor Transportu Drogowego skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego; 2. naruszenie przepisów o transporcie drogowym, w szczególności art. 92b ust. 1 i 92c ust. 1 pkt 1 poprzez ustalenie błędnej odpowiedzialności za naruszenia, na które przewoźnik nie miał wpływu; 3. niezgodne z przepisami prawa podwójne karanie za to samo naruszenie. W konsekwencji strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji), zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych. Należy wskazać, iż procedura pomiaru odbyła się z udziałem kierowcy, który nie zgłaszał żadnych uwag co do sposobu przeprowadzenia dokonanych pomiarów oraz sprawności urządzeń. Urządzenia i miejsce pomiaru posiadały aktualne certyfikaty i legalizacje. Zdaniem Sądu skarżący głównie wadliwość skarżonej decyzji upatruje w tym, iż za przedmiotowe naruszenie został już ukarany – karą pieniężną w transporcie drogowym na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w wysokości [...] zł, a obecnie została nałożona kara za to samo naruszenie zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym. Należy zgodzić się z organem, iż w przypadku stwierdzenia przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym oraz z przekroczeniami w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego, należy wszcząć dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Obie sankcje nie są ze sobą tożsame zarówno ze strony przedmiotowej jak i podmiotowej. Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym sankcjonują poruszanie się pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami tego zezwolenia. Odpowiedzialność z tytułu tego naruszenia ponoszą podmioty określone w art. 140aa ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Natomiast przepisy ustawy o transporcie drogowym sankcjonują naruszenia określone w załączniku I do rozporządzenia 2016/403, za które odpowiadają wyłącznie przewoźnicy drogowi wykonujący przejazd w związku z wykonywaniem transportu drogowego na mocy art. 92a ust. 7 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Są to więc sankcje wynikające z odrębnych przepisów. W niniejszej sprawie nie nastąpiło również naruszenie art. 107 § 3 kpa. Według tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odnosząc się do naruszenia prawa materialnego – art. 92b ust.1 i art. 92 c ust. 1 u.t.d. poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów w sprawie należy zauważyć, iż przepis art. 92b ust. 1 nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie ponieważ w przedmiotowej sprawie nie została nałożona na skarżącego kara za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku. W sytuacji gdy kara za powyższe naruszenia nie została wymierzona, to nie istniała podstawa normatywna do odstąpienia od nałożenia kary w tym zakresie. Odnosząc się do braku zastosowania przepisu art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. należy wskazać, że przepis ten stanowi, iż nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem, a postępowanie wszczęte umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W ocenie Sądu skarżący poza samym przywołaniem powyższego przepisu nie przytoczył żadnych okoliczności, które potwierdzałyby ich zaistnienie. Niezbędnym elementem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości jest wykazanie przez przedsiębiorcę, że nie przyczynił się swoim zachowaniem do ich powstania, co oznacza, że musi on wykazać takie okoliczności i zdarzenia, które nie są przewidywalne, a więc typowe i zwyczajne w działalności polegającej na wykonywaniu działalności polegającej na wykonywaniu przewozu w transporcie drogowym ( por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2019 roku, sygn. Akt II GSK 504/17). W niniejszej sprawie skarżący wprawdzie nie kierował kontrolowanym pojazdem dnia [...] lutego 2020 r., gdy doszło do wykazanych protokołem naruszeń, ale jako przewoźnik był całkowicie odpowiedzialny za przebieg transportu i ujawnione naruszenia. Z tego też względu zarzut braku zastosowania tego przepisu nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podzielić pogląd organu wyrażony w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej, gdzie wskazuje się, że w trakcie prowadzonego postępowania strona - wykonując przewozy pojazdem którego masa całkowita została przekroczona o 24 % - nie tylko wykonywała przewóz niezgodnie z obowiązującymi przepisami, ale wykonywanym transportem niszczyła nawierzchnię drogi. Powyższe działanie nie było spowodowane powstaniem nadzwyczajnych okoliczności których strona nie mogła przewidzieć lub im zapobiec, lecz działaniem zamierzającym do przewiezienia jak największej ilości towaru przy małej ilości wykonanych kursów, bez liczenia się z konsekwencjami przede wszystkim w zakresie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego, jak również zniszczonych dróg w następstwie wykonywania przewozu pojazdem, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona ponad dopuszczalne normy. Z tych też względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.