III SA/Po 19/21

Dnia 22 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2021 roku sprawy ze skargi Z. M. – zarządcy sukcesyjnego Zakładu [...] w spadku na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z [...] maja 2020 r. o odmowie wydania zaświadczenia. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, co następuje. W dniu [...] kwietnia 2020 r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęło żądanie I. M. o wydanie zaświadczenia w przedmiocie wskazania osoby, która od 2013 r. do 2020 r. składała wnioski o dopłaty bezpośrednie i czy z tego tytułu otrzymała wsparcie finansowe na będące we współwłasności albo współposiadaniu określone w żądaniu grunty rolne. Jako uzasadnienie żądania wskazano prowadzone postępowanie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. o sygn. akt [...] i toczące się w Sądzie Rejonowym w K. postępowanie sygn. akt [...] o zniesienie współwłasności nieruchomości. Organ wezwał I. M. do wykazania interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego co do żądania wydania zaświadczenia. W odpowiedzi na wezwanie strona wyjaśniła, że interes prawny w udzieleniu informacji wynika z postępowań, o których wspomniano w żądaniu z [...] kwietnia 2020 r., a wydanie zaświadczenia ma istotne znaczenie dla ich rozstrzygnięcia. Organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (art. 217 § 1 K.p.a.). Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 K.p.a.). Odmowa wydania zaświadczenia o treści żądanej przez I. M. nastąpiła z dwóch przyczyn: 1. nie wykazano należycie interesu prawnego w żądaniu wydania zaświadczenia, 2. wydanie zaświadczenia jest niedopuszczalne ze względu na przepisy szczególne. W doktrynie ukształtowało się stanowisko, że interes prawny znajduje odbicie w szeroko rozumianych przepisach prawa, a więc zarówno ze sfery prawa materialnego, jak i procesowego. W takim ujęciu interes prawny będzie posiadała osoba zamierzająca posłużyć się zaświadczeniem w postępowaniu w innej sprawie, w tym w ramach skorzystania z prawa do składania wniosków dowodowych. Wnioskodawca powołał się na postępowanie prowadzone przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. o sygn. akt [...] i toczące się w Sądzie Rejonowym w K. postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości o sygn. akt [...], ale nie sprecyzował żądania w zakresie faktu, jaki miałby zostać tym dowodem wykazany w przedmiocie przytoczonych spraw, ani nie wskazał tezy dowodowej - okoliczności, która miałaby być w ten sposób dowiedziona. Zbyt ogólnikowe sporządzenie żądania wydania zaświadczenia i kolejnych pism spowodowało niewystarczające umotywowanie interesu prawnego I. M. w przedmiocie wskazania osoby, która od 2013 r. do 2020 r. składała wnioski o dopłaty bezpośrednie i czy z tego tytułu otrzymała wsparcie finansowe na będące we współwłasności albo współposiadaniu określone w podaniu grunty rolne. Złożone na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. żądanie wydania zaświadczenia o określonej treści powinno być spójne z przytaczanym w innym postępowaniu twierdzeniem, mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji oparł uzasadnienie faktyczne i prawne swego postanowienia na konieczności przestrzegania zakazu udostępniania danych osobowych niezgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016 r., str. 1), dalej: "rozporządzenie 2016/679", statuującego przepis szczególny w stosunku do art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2016/679 przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów. Organ, nie dysponując zgodą na udostępnienie danych osób ubiegających się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, naruszyłby zasadę ochrony podstawowych praw i wolności osób fizycznych. Powodem odmowy wydania zaświadczenia jest zawarcie w podaniu I. M. żądania ujawnienia danych objętych wspomnianym zakazem. Również żaden z pozostałych warunków określonych w art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 nie został spełniony w odniesieniu do I. M., stąd nie jest on uprawniony do otrzymania tych danych osobowych. W konsekwencji przeszkodą do wydania zaświadczenia okazały przepisy szczególne, a mianowicie regulacja ograniczająca dopuszczalność przetwarzania danych. Przepis art. 6 ust. 1 lit. d rozporządzenia 2016/679 stanowi, że przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej. W pkt 46 preambuły do rozporządzenia 2016/679 prawodawca unijny wskazując motywy przyjętego rozwiązania nadmienia o niezbędności ochrony interesu, który ma istotne znaczenie dla życia osoby fizycznej, jako przykład podając cele humanitarne. Tym samym zakres pojęcia żywotnych interesów osoby należy interpretować zawężająco, przez co wykluczone jest przyjęcie, że obejmuje także zagadnienie interesów majątkowych. W myśl art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia 2016/679 przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem. Omawiana tu przesłanka może być stosowana jedynie przez podmioty prywatne (np. przedsiębiorców), natomiast nie mogą się na nią powoływać podmioty publiczne. Wynika to z końcowej części przepisu ust. 1 komentowanego artykułu, w którym stwierdzono, że podstawa określona w lit. f nie ma zastosowania do przetwarzania, którego dokonują organy publiczne w ramach realizacji swoich zadań. Oznacza to, że zasadniczo podstawą przetwarzania danych przez podmioty publiczne (w tym organy administracji publicznej) powinny być przepisy prawa, natomiast za swoisty odpowiednik omawianej tu klauzuli uzasadnionych interesów można uznać podstawę określoną w ust. 1 pkt e komentowanego artykułu, która dopuszcza przetwarzanie danych, jeżeli jest ono niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi. W konsekwencji przywołana przesłanka nie mogła znaleźć zastosowania do rozpatrzenia podania I. M., gdyż na podstawie art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia 2016/679 organy obu instancji zostały wyłączone z kręgu podmiotów upoważnionych do udostępniania danych osobowych. Gromadzone przez organy ARiMR dane osobowe przetwarzane są na podstawie przepisów art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2016/679, ponieważ jest to niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze danych (Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) i K.p.a. Informacje identyfikujące osoby fizyczne, a pochodzące ze spraw o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego podlegają tym samym zasadzie legalności przetwarzania. Zgodność przetwarzania z prawem określono w art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679, zawierającym zamknięty katalog przesłanek regulujących omawiane zagadnienie. Udostępnienie danych osobowych dopuszczalne jest wyłącznie na rzecz ściśle określonych podmiotów. Żądanie I. M. nie spełniało powyższych kryteriów, o czym przesądziło ograniczenie zawarte w art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2016/679. W skardze Z. M. poinformował i udokumentował, że powołano go na zarządcę sukcesyjnego przedsiębiorstwa w spadku po I. M., zmarłym [...] października 2020 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 6 ust. 1 lit. d oraz lit. f rozporządzenia 2016/679 przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści, podczas gdy jest ono mu niezbędne do ochrony jego żywotnych interesów i do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez stronę trzecią. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaświadczenie jest konieczne na potrzeby prowadzonych spraw (przez SKO prowadzące postępowania podatkowe i przez sąd rejonowy prowadzący postępowanie w sprawie zniesienia współwłasności nieruchomości wymienionych we wniosku o wydanie zaświadczenia), jako że poprzednik prawny skarżącego (I. M.) uiszczał stosowne podatki, czego nie czynił współwłaściciel nieruchomości, doprowadzając do zadłużenia w zakresie podatków, a jednocześnie prawdopodobnie czerpiąc korzyści z tytułu płatności bezpośrednich. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Ogólne zasady wydawania zaświadczeń uregulowano w dziale VII K.p.a. (art. 217 - art. 220), niemniej jednak należy też uwzględniać przepisy unijne dotyczące ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych (art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679). Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że zachodzi podstawa do odmowy wydania zaświadczenia, gdyż: 1. wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów (art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.), do czego był obowiązany, 2. nie zaszły przesłanki określone w przepisach szczególnych (art. 6 ust. 1 lit. a, lit. d i lit. f rozporządzenia 2016/679). Odnośnie pierwszej przyczyny odmowy wydania zaświadczenia należy podnieść, co następuje. Organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (art. 217 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 217 § 2 K.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Było bezsporne, że w kontrolowanej sprawie nie miał zastosowania art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a., jako że nie ma przepisu prawa wymagającego urzędowego potwierdzenia faktów, o których mowa we wniosku o wydanie zaświadczenia, tj. wskazania osoby, która w latach 2013 - 2020 składała wnioski o płatności bezpośrednie i które jej przyznano na będące we współwłasności albo współposiadaniu określone we wniosku grunty rolne. Sporne było natomiast, czy wnioskodawca ma interes prawny w urzędowym poświadczeniu powyższych faktów (art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.). W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznano, że wnioskodawca nie wykazał, aby miał taki interes. Ciąży zaś na nim obowiązek wykazania, że go ma. W kontrolowanej sprawie wnioskodawca wskazał natomiast jedynie, że posiadanie przez niego interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów wynika z prowadzonych postępowań przez: 1. SKO w K. pod sygn. akt [...]; 2. Sąd Rejonowy w K. pod sygn. akt [...] w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości, o której mowa we wniosku o wydanie zaświadczenia. Jeżeli chodzi o wyżej powołane postępowanie prowadzone przez SKO w K. pod sygn. akt [...], to wnioskodawca we wniosku nie wskazał dokładnie przedmiotu tego postępowania. Nie uczynił tego również po wezwaniu go pismem z [...] kwietnia 2020 r. do wykazania interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów. Dopiero w uzasadnieniu skargi szerzej opisał kontekst, w którym domaga się wydania zaświadczenia, ale nadal nie skonkretyzował wystarczająco przedmiotu postępowania prowadzonego przez SKO w K. pod sygn. akt [...] Z urzędu zaś Sądowi wiadomo, że podane w uzasadnieniu skargi sygnatury spraw prowadzonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (III SA/Po [...], III SA/Po [...] i III SA/Po [...]) nie dotyczą wskazanego we wniosku postępowania prowadzonego przez SKO w K.. Poza tym wnioskodawca powinien wykazać swój interes prawny w trakcie trwania postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia, a nie dopiero w uzasadnieniu skargi. Nawet gdyby bowiem uczynił to w skardze, nie można byłoby uznać, że organ administracji wadliwie orzekł o odmowie wydania zaświadczenia w sytuacji braku wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w trakcie postępowania o wydanie zaświadczenia. Nie pozwala to na obecnym etapie na uznanie, że zaszła przesłanka z art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. ze względu na prowadzenie wspomnianego postępowania przez SKO w K.. Jeżeli chodzi zaś o wyżej powołane postępowanie prowadzone przez Sąd Rejonowy w K. pod sygn. akt [...] w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości, o której mowa we wniosku o wydanie zaświadczenia, to organ administracji nie ma kompetencji, aby określić, czy ustalenie osoby uzyskującej płatności bezpośrednie z tytułu użytkowania nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie zaświadczenia ma czy nie ma związku z postępowaniem w przedmiocie zniesienia współwłasności tej nieruchomości. Kwestia ta może być rozstrzygnięta jedynie przez sąd cywilny prowadzący to postępowanie, gdyż organ administracji nie tylko nie ma informacji o rodzaju współwłasności (łączna czy w częściach ułamkowych), ale zgodnie z art. 618 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 ze zm.) w tego rodzaju postępowaniu sąd cywilny rozstrzyga również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Do roszczeń takich zalicza się także i te związane z korzystaniem z rzeczy wspólnej oraz pobieraniem z niej pożytków i przychodów, ale to sąd cywilny, a nie organ administracji, jest kompetentny do określenia, czy należą do nich płatności bezpośrednie przyznane osobie uprawiającej wspólny grunt. Odnośnie zaś drugiej przyczyny odmowy wydania zaświadczenia należy podnieść, co następuje. Zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 przetwarzanie jest zgodne z prawem wyłącznie w przypadkach, gdy - i w takim zakresie, w jakim - spełniony jest co najmniej jeden z poniższych warunków: a) osoba, której dane dotyczą wyraziła zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w jednym lub większej liczbie określonych celów; d) przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, lub innej osoby fizycznej; f) przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych. Bezsporne jest, że nie zaszła przesłanka z art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia (brak zgody osoby, której dane dotyczą). Przetwarzanie danych możliwe jest jednak, gdyby zaszła inna przesłanka z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2016/679. Organ prawidłowo ustalił, że żadna z nich nie zaszła. W skardze niezasadnie podniesiono, że wystąpiły przesłanki z art. 6 ust. 1 lit. d i lit. f tego rozporządzenia, gdyż odpowiednio: - wnioskodawca nie wykazał, aby miał interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów; nie można zatem uznać, że zaszła przesłanka z art. 6 ust. 1 lit. d rozporządzenia 2016/679 polegająca na niezbędności przetwarzania danych osobowych do ochrony żywotnych interesów innej osoby fizycznej; - nie wykazano, aby przetwarzanie danych osobowych było niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią. Organ prawidłowo zatem odmówił wydania żądanego zaświadczenia, stąd Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę.