III SA/Po 1904/14

Dnia 15 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Barbara Koś (spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 22 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600) Starosta zatrzymał S. R. prawo jazdy kategorii C+E,B+E,C,B, dokument nr: [...], druk nr: [...], wydane 03.03.2014 r. przez Starostę, do czasu ustania przyczyny zatrzymania, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że S. R. do dnia 25.07.2014 r. nie przedstawił orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu. Natomiast wyznaczony termin dostarczenia orzeczenia upłynął w dniu 16.07.2014 r. W związku z tym organ stwierdził, że zaistniała podstawa do zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w art 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, według którego starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odwołaniu od powyższej decyzji S. R., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata L. L., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zarzucając naruszenie: - art. 61 § 4 KPA polegające na braku skutecznego zawiadomienia odwołującego się o wszczęciu niniejszego postępowania, - art. 10 § 1 KPA polegające na naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji będące efektem niezawiadomienia odwołującego się o toczącym się postępowaniu, - art. 109 § 1 KPA polegające na niedoręczeniu odwołującemu się zaskarżonej decyzji w sposób zgodny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, - art. 108 § 1 KPA polegające na nadaniu zaskarżonej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo niezaistnienia żadnej spośród przesłanek uzasadniających nadanie takiego rygoru, - art. 8 KPA polegające na naruszeniu zasady nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, czego wyrazem jest wydanie zaskarżonej decyzji i bezpodstawne opatrzenie jej rygorem natychmiastowej wykonalności, mimo, iż organ, który ją wydał ma świadomość tego, iż przed Sądem Administracyjnym w Poznaniu, w sprawie o sygn. akt: III SA/Po 662/14 toczy się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia zasadności skierowania S. R. na badania do Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy, a ewentualne korzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie tej sprawy czyniłoby bezprzedmiotowym niniejsze postępowanie. Pełnomocnik skarżącego podniósł w szczególności, że zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak i zaskarżona decyzja zostały doręczone na adres adwokata L. L., pomimo, że w tym czasie nie był on pełnomocnikiem S. R. Pełnomocnictwo do reprezentowania strony w sprawie zatrzymania prawa jazdy otrzymał dopiero w dniu 7 sierpnia 2014 r., już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia 22 października 2014 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że pełnomocnik S. R. udowodnił, iż nie był uprawniony do uczestniczenia w postępowaniu przed organem I instancji w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Wcześniejsze pełnomocnictwo z dnia 8.04.2014 r. wyraźnie wskazuje na to, że adwokat L. L. został ustanowiony pełnomocnikiem S. R. we wszelkich sprawach dotyczących postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, w tym we wszystkich rodzajach postępowań, przed wszystkimi sądami, w tym także w sprawie skargi do WSA oraz skargi kasacyjnej przed NSA oraz przed wszystkimi organami administracji publicznej i innymi podmiotami w zakresie, w jakim okaże się to niezbędne dla wykonania pełnomocnictwa, a w szczególności do reprezentowania w toku postępowania egzekucyjnego. Kolegium podzieliło stanowisko pełnomocnika odwołującego, że poprzez doręczanie pism procesowych nieuprawnionemu wówczas podmiotowi, strona nie miała możliwości udziału w postępowaniu. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, sprawę należało zgodnie z żądaniem odwołania przekazać do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W skardze na powyższą decyzję S. R., zakwestionował przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, domagając się zakończenia sprawy poprzez zmianę decyzji Starosty w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w granicach określonych w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.), stwierdził konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego. Skargę należało zatem uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej podniesione. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo stwierdzono wadliwość doręczeń w postępowaniu przed organem I instancji do rąk adwokata – L. L. zamiast do samej strony – S. R. Wskazany adwokat na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez S. R. w postępowaniu w przedmiocie skierowania na badania lekarskie był umocowany do reprezentowania strony tylko w tym postępowaniu (zob. k. 73 akt adm.). Natomiast w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy stosowne pełnomocnictwo zostało mu udzielone dopiero po doręczeniu decyzji organu I instancji (k. 117 akt adm.). W związku z powyższym organ odwoławczy uwzględnił zarzuty odwołania w tym zakresie i stwierdził konieczność uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ w celu zapewnienia stronie udziału w postępowaniu. Organ II instancji pominął jednak dalej jeszcze idącą wadliwość decyzji organu I instancji, która winna skutkować jej uchyleniem, a nadto umorzeniem postępowania. Otóż należy zwrócić uwagę, że organ I instancji stwierdził konieczność zatrzymania prawa jazdy z powodu nieprzedstawienia przez stronę zaświadczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem w wymaganym terminie. Wskazał przy tym, że termin ten upłynął z dniem 16 lipca 2014 r., nie wyjaśniając jednak, na jakiej podstawie przyjął taki właśnie termin. Tymczasem z przytoczonego w decyzji organu I instancji przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600) wynika, że istotne dla zastosowania tego przepisu jest ustalenie: 1) jaki był w konkretnej sprawie "wymagany" termin na przedstawienie przez osobę skierowaną na badania lekarskie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem oraz 2) czy termin ten już upłynął. Z treści pouczenia zamieszczonego w decyzji Starosty z dnia 15 marca 2013 r., nr [...] o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy wynika, że na badanie lekarskie we wskazanym ośrodku S. R. powinien się zgłosić w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji. Pouczenie to było zgodne z treścią wzoru skierowania, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2013 r., poz. 133). Wskazać tu należy, że przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami nie przewidują zamieszczania w treści decyzji terminu, w jakim należy się poddać badaniom, zatem należy uznać, że ustalenie tego terminu należy do organu prowadzącego postępowanie. W niniejszej sprawie było to 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji. Ten termin był zatem wiążący zarówno dla strony jak i organu. Wyjaśnić należy, że w literaturze i orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że decyzja prawomocna to decyzja, od której skarga wniesiona do sądu administracyjnego została oddalona lub odrzucona albo bezskutecznie upłynie termin do jej wniesienia. Z akt administracyjnych oraz okoliczności znanych Sądowi z urzędu wynika, że strona wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 grudnia 2013 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia 15 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie skierowania strony skarżącej na badania lekarskie oraz skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 662/14 oddalającego jej skargę. Skarga kasacyjna wywiedziona przez S. R. nie została jeszcze rozpoznana. Z powyższego wynika zatem, że na dzień wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy (25.07.2014 r.) decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie była prawomocna. Oznacza to, że nie rozpoczął jeszcze biegu termin do zgłoszenia się na badania lekarskie, wskazany w decyzji Starosty z dnia 15 marca 2013 r., a strona nie naruszyła obowiązku przedstawienia w wymaganym terminie zaświadczenia. Skoro tak, to nie nastąpiła jeszcze sytuacja przewidziana w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a postępowanie w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy zostało wszczęte przedwcześnie i było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Zobowiązuje to organ I instancji do jego umorzenia. Z tych względów należało uchylić decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) P.p.s.a., o czym Sąd orzekł w punkcie I sentencji wyroku. Natomiast o kosztach oraz o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd postanowił w punktach: II i III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 i art. 152 P.p.s.a.