III SA/Po 1906/14

Dnia 9 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Starosta [...], decyzją z dnia [...] maja 2014 roku, na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 05 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz.U. 2014, poz. 600), skierował na badania psychologiczne A. S. z powodu otrzymania informacji o przekroczeniu liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Pismem z dnia 11 czerwca 2014 roku strona wniosła odwołanie od decyzji i zażądała jej uchylenia w całości. Odwołujący się podniósł naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności: - art. 107 §1 i §3 Kpa poprzez wydanie decyzji bez uzasadnienia faktycznego i prawnego, - art. 7 Kpa poprzez nieuwzględnienia słusznego interesu obywatela i naruszenie zasady praworządności, - art. 9 Kpa poprzez nienależyte informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej prawa i obowiązków będących przedmiotem postępowania, - art. 10 §1 Kpa poprzez niezapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu, - art. 77 §1 i art. 80 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie pełnego i wyczerpującego postępowania dowodowego oraz bezkrytyczne przyjęcie informacji o przekroczeniu 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Pismem z dnia 17 lipca 2014 roku skierowanym do Starosty [...] strona wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego z urzędu z uwagi na skierowanie w dniu 16 lipca 2014 roku do Sądu Rejonowego wniosku o uchylenie mandatu karnego kredytowanego nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] października 2014 roku, po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne oraz kwalifikację prawną organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśniono, że wydanie decyzji zostało poprzedzone zawiadomieniem strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, przeprowadzeniem w zakresie koniecznym postępowania wyjaśniającego, a strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. Uzasadnienie decyzji organu I instancji jest lakoniczne, ale wynikają z niego podstawy wydanego rozstrzygnięcia, czyli powody skierowania na badania psychologiczne (przekroczenie liczby 24 punktów karnych). Braki uzasadnienia nie mają istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia i mogą być usunięte w postępowaniu odwoławczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że zgodnie z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy z dnia 05 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący motorowerem, pojazdem silnikowym lub tramwajem, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Realizacja powyższego obowiązku następuje w drodze decyzji administracyjnej starosty podejmowanej z urzędu. Przepis wskazuje na obowiązek skierowania kierowcy na badania psychologiczne. Prawną konsekwencją uzyskania liczby punktów przekraczających limit 24 jest skierowanie na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Decyzja wydana na podstawie art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami jest decyzja związaną. W postępowaniu administracyjnym nie można kwestionować ustaleń dokonanych przez organy Policji w postępowaniu mandatowym. A. S. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego i zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 14 maja 2014 roku. Kwestionowanym decyzjom zarzucił: a) naruszenie przepisów postępowania: - art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu, - art. 77 § 1 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, a w szczególności pominięcie postanowienia Sądu Rejonowego [...] o uchyleniu mandatu karnego o numerze [...], - art. 107 § 3 Kpa poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji, brak wskazania jakie dowody zostały zgromadzone w sprawie, i które dowody organ uznał za wiarygodne, a którym odmówił wiarygodności. b) naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 05 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż Skarżący przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, w sytuacji, gdy skarżący posiada na swoim koncie 16 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu powyższego stanowiska organ wskazał, że skarga został oparta na postanowieniu Sądu Rejonowego [...] o uchyleniu mandatu karnego o numerze [...]. Pełnomocnik reprezentujący skarżącego nie powiadomił Samorządowego Kolegium Odwoławczego o toczącym się przed Sądem Rejonowym postępowaniu oraz zaniedbał przekazania organowi informacji o postanowieniu Sądu. Na dzień orzekania Samorządowe Kolegium Odwoławcze posiadało informację o posiadaniu przez stronę 26 ostatecznych punktów karnych w ewidencji prowadzonej przez Policję. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014, poz. 1647) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, ze zm.). Sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną, a przewidziane ustawą środki stosuje w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 134 §1 oraz art. 135 P.p.s.a. Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek nie wszystkie podniesione zarzuty oraz zgłoszone żądania są uprawnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zgodnie z prawem uznało, że realizacja obowiązku skierowania na badania psychologiczne następuje w formie decyzji administracyjnej, która podejmowana jest z urzędu, jako prawna konsekwencja przekroczenia limitu 24 punktów karnych za naruszenie przepisów o ruchu drogowym. Decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 05 stycznia 2011 roku o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014, poz. 600 ze zm.) jest decyzją związaną, a kwestionowanie ustaleń dokonanych przez organy Policji w postępowaniu mandatowym odnośnie liczby punktów karnych nałożonych za naruszenia przepisów o ruchu drogowym wykracza poza ramy postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Niemniej prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, a uprawniony do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna – art. 101 §1 i §2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 roku Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. 2013, 395 ze zm.). Jednocześnie organ administracji publicznej ma obowiązek zawiesić postępowanie administracyjne, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd – art. 97 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267 ze zm.). Powyższy obowiązek nie obejmuje sytuacji, gdy zawieszenie postępowania z przyczyny określonej w art. 97 §1 pkt 4 mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego. Wówczas organ administracji publicznej załatwia jednak sprawę administracyjną rozstrzygając zagadnienie wstępne we własnym zakresie – art. 100 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji – art. 145 §1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy uznać należało, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynika sprawy. Organ administracji publicznej jest bowiem prawnie związany sposobem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z akt administracyjnych wynika, że po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, w dniu 16 lipca 2014 roku, Skarżący wystąpił do [...] z wnioskiem o uchylenie mandatu karnego kredytowego nr [...]. Strona postępowania zawiadomiła o powyższym organ administracji publicznej i wystąpiła o zawieszenie postępowania także w sprawie skierowania na badania psychologiczne (k. 68 akt administracyjnych organu I instancji). Argumentacja podniesiona w odpowiedzi na skargę, że powyższa informacja i wniosek zostały złożone po wniesieniu odwołania w Starostwie Powiatowym, a informacja o tym nie dotarła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie uchyla bezprawności działania organu odwoławczego. Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu – art. 65 §1 i §2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaniedbanie organu I instancji polegające na braku przekazania wniosku o zawieszenie postępowania do organu odwoławczego nie może szkodzić stronie postępowania – art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Argumentację o braku wiedzy o toczącym się postępowaniu sądowym w celu uchylenia prawomocnego mandatu karnego podważają działania organu odwoławczego, a w szczególności notatka służbowa z dnia 22 października 2014 roku, która dowodzi podejmowania czynności wyjaśniających w zakresie ustalenia ostatecznej liczby punktów karnych za naruszenie przepisów o ruchu drogowym. Uznać zatem należało, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podjęło wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji organ odwoławczy nie uwzględnił zmiany stanu faktycznego sprawy, uchylenia przez Sąd prawomocnego mandatu karnego, i błędnie zastosował prawo materialne, gdyż utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji pomimo braku materialnoprawnych warunków do wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. W ocenie Sądu decyzja organu I instancji była zgodna z prawem, a w zakresie kompetencji organu odwoławczego pozostaje ocena dotycząca zasadności uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji oraz umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości albo w części – art. 138 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 oraz art. 205 §2 P.p.s.a w zw. z §18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013, poz. 461). O wykonalności zaskarżonej czynności Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a.