III SA/Po 1907/14

Dnia 12 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w organizacji na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] października 2014 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013; postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 23 listopada 2017 roku, odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w organizacji, na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 29 października 2014 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Strona skarżąca skorzystała z prawa do zaskarżenia wydanego orzeczenia. W treści pisma z dnia 05 grudnia 2017 roku (k. 284 akt sądowych) zawarła kolejne żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 27 lutego 2018 roku skarżąca Spółka została zobowiązana do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPPr w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z dnia z dnia 15 maja 2018 roku starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy (k. 299-300 akt sądowych). W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że obowiązek złożenia wniosku w prawem przewidzianej formie nie został wykonany w terminie. R. P., działający za stronę skarżącą, wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego. Zażądał uchylenia zarządzenia i przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyjaśnił, że jego własna sytuacja majątkowa, a także sytuacja majątkowa Spółki uległy pogorszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 roku. Zatem w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie - art. 260 §1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 - dalej P.p.s.a.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015, poz. 658). Strona skarżąca wykonała wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w dniu 16 kwietnia 2018 roku, a więc po upływie siedmiodniowego terminu na wykonanie tego obowiązku (k. 295-296 akt sądowych). W treści pisma przewodniego (k. 293 akt sądowych) wskazano jednak, że działający za stronę skarżącą R. P. od 24 marca 2018 roku (ostatni dzień na wykonanie wezwania) do 09 kwietnia 2018 roku przebywał w szpitalu. Strona skarżąca podniosła, że wykonała wezwanie do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu z zachowaniem siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Wniosek o prawo pomocy podlega merytorycznej ocenie. Prawo strony do złożenia wniosku o prawo pomocy nie jest ograniczone terminem. Wniosek o prawo pomocy może zostać złożony w każdym czasie przed wszczęciem lub w toku postępowania sądowoadministracyjnego (art. 243 P.p.s.a.). Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania nie skutkuje bezskutecznością tej czynności. Przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdyż nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 §2 w związku z art. 177 §6 P.p.s.a.). Występując ponownie z żądaniem przyznania prawa pomocy skarżąca Spółka nie złożyła oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej dokonać rzetelnej i rzeczowej oceny jej zdolności płatniczych. Składając kolejny wniosek o prawo pomocy skarżąca ponownie uchyliła się od wykonania obowiązku uzupełnienia oświadczenia majątkowego, który nakładany był na Spółkę w toku postępowań prowadzonych na postawie jej wcześniejszych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Sąd uznaje, że kolejne (trzecie) żądanie w zakresie tzw. prawa ubogich nie zawiera niezbędnego element wniosku o przyznanie prawa pomocy, a mianowicie oświadczenia strony wskazującego dokładne dane o jej sytuacji majątkowej. Do wydania orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wymagane jest ponadto wykazanie pogorszenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Podkreślić należy, że w niniejszym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca została, na zasadzie art. 6 P.p.s.a., szczegółowo poinformowana o wymaganej treści ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 290 akt sądowych). Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że występowanie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy, które wspiera tożsama argumentacja, co żądanie już prawomocnie załatwione orzeczeniem o odmowie przyznania prawa pomocy, a przy tym składanie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy w kontekście nadal niezrealizowanego wezwania do uzupełnienie oświadczenia majątkowego, nosi znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym skarżącej Spółki. W konsekwencji powyższego Sąd uznaje, że złożenie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony przy wcześniejszych wnioskach o przyznanie prawa pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest przeprowadzanie oraz przedstawianie kolejnej merytorycznej oceny, co do przesłanek warunkujących uprawnienie strony do otrzymania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie wykonuje obowiązków procesowych w zakresie uzupełnienia oświadczenia majątkowego, to brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o spełnieniu przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., w tym także w zakresie ewentualnego pogorszenia się sytuacji majątkowej strony postępowania, której wcześniej już odmówiono przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego, który zawiera kolejne żądanie przyznania prawa pomocy, ma ten skutek prawny, że modyfikuje (ogranicza lub rozszerza) zakres żądania wniosku o prawo pomocy lub uzupełnia argumentację dotyczącą faktycznych podstaw zasadności już zgłoszonych żądań. Niniejsze postanowienie zostało wydane w celu rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 05 grudnia 2017 roku i jest skuteczne od daty złożenia tego wniosku, a zatem obejmuje swym zakresem także kolejne żądanie, czy też modyfikację żądań, dokonaną w sprzeciwie, czyli przed datą wydania przez Sąd niniejszego orzeczenia. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249a oraz art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.