III SA/Po 194/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie Protokolant po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/ M. Lorych-Olszanowska Dnia 20 lutego 2009 roku F.P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], nr[...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...], nr [...] odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 769,35 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100,00 zł F. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i pełnoletnią córką, posiada nieruchomość rolną o powierzchni 13,11 ha oraz dom, którego powierzchni nie podał. Zaznaczył jednocześnie, że zabudowania oraz posiadany sprzęt pochodzą z lat 70-tych i wymagają remontu, a po odliczeniu wszystkich kosztów na jedną osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym przypada miesięcznie 50,00 zł. Wnioskodawca nie posiada natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. Ponadto wyjaśnił, że zaległości podatkowe z lat 2000 – 2004 zostały zabezpieczone hipoteką przymusową, co było zbędne, gdyż dochodzenie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką powinno odbywać się w trybie egzekucji sądowej. W ramach uzupełnienia wniosku F.P. oświadczył, że prowadzone gospodarstwo rolne o powierzchni 13,11 ha jest jego własnością, podobnie jak ciągniki C-385 i C-355 oraz samochód ford fiesta (pojemność silnika 1,1, wyprodukowany w 1991 roku). Zaznaczył również, że rozliczenie za 2007 rok zostało wysłane do sądu, a w 2008 roku w wyniku suszy dochody jeszcze się zmniejszyły, co udokumentował protokół strat. Oświadczył również, że nie prowadzi dodatkowej działalności gospodarczej, ale otrzymuje roczne dopłaty bezpośrednie w wysokości 7.500,00 zł. Zaznaczył przy tym, że w chwili obecnej w rolnictwie już występują straty spowodowane brakiem opadów deszczu. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 roku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uznając, że F.P. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca przesłał bowiem pismo wyjaśniające, ale nie udokumentował aktualnych źródeł i wysokości przychodów, z których finansuje konieczne koszty utrzymania, ani nie przesłał kserokopii rocznych zeznań podatkowych za 2007 i 2008 rok, o które został wezwany. W sprzeciwie złożonym dnia 15 czerwca 2009 roku przez F.P. zaznaczył, że rozliczenia podatkowego nie ma, gdyż jest rolnikiem objętym podatkiem ryczałtowym, a wyliczenie podatku za 2007 rok wysłał wcześniej do sądu, a za 2008 roku przesłał protokół strat. Ponadto zaznaczył, że jego dochody nie wzrastają, gdyż co drugi rok jest susza, a do tego trzeba uwzględnić opłacalność działalności w rolnictwie, gdyż często bywa tak, iż nawet poniesione koszty nie zwracają się. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec wniesienia w niniejszej sprawie sprzeciwu, postanowienie referendarza w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy utraciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Natomiast stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy przewidziana w powołanych przepisach stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ma więc ona wyjątkowy charakter i w związku z tym powinna być stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W przedmiotowej sprawie analiza oświadczeń oraz dokumentów źródłowych złożonych przez skarżącego uzasadnia wniosek, iż sytuacja materialna nie pozwala skarżącemu na wygospodarowanie środków na uiszczenie w niniejszej sprawie kosztów sądowych przy ograniczeniu wydatków do granic koniecznych wydatków służących zaspokojeniu niezbędnych i uzasadnionych potrzeb życiowych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że F. P. prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe (wraz z żoną i córką), którego jedyne dochody pochodzą z gospodarstwa rolnego (ze sprzedaży żywca oraz z dopłat bezpośrednich do produkcji rolnej). Sytuację F.P. potwierdził protokół z dnia [...] sporządzony przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w K., w którym dochody skarżącego ustalono na podstawie 13 zapłaconych faktur na łączną kwotę 15.086,73 zł oraz dwóch nieopłaconych faktur na kwotę 1.208,58 zł, a także rocznych dopłat bezpośrednich do upraw w wysokości 7.500,00 zł. Skarżący zaznaczył jednak, że poniósł w tym okresie znaczne wydatki na pasze, koncentraty, środki ochrony roślin, paliwo, części zamienne do ciągnika oraz koszty napraw i materiałów eksploatacyjnych. Natomiast załączony do akt protokół strat za 2008 rok z dnia [...] potwierdził, że planowane dochody skarżącego zostały dodatkowo umniejszone o 5.476,00 zł powodu suszy. Powyższa sytuacja materialna F.P. pozwala zatem przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, przekracza jego możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. /-/ M. Lorych-Olszanowska