III SA/Po 197/18

Dnia 14 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi X na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia[...]. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr[...] , II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Uzasadnienie. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1907); dalej: u.t.d., nałożył na X karę pieniężną w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ administracyjny wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli, stwierdził naruszenia prawa polegające na: - przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy - skróceniu tygodniowego czasu odpoczynku - przekroczeniu całkowitego czasu prowadzenia pojazdu w ciągu 2 kolejnych tygodni - przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy - przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu. W uzasadnieniu wskazano, że kontroli spornego pojazdu dokonano w miejscowości [...] w dniu [...] r. Pojazdem kierował [...]. W trakcie kontroli stwierdzono powyższe naruszenia przepisów. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o - uchylenie decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego w sytuacji braku wpływu przewoźnika na samoistne działanie osoby prowadzącej pojazd, przez co wypełniono przesłankę z art. 92 u.t.d. - umorzenie postepowania administracyjnego. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m. in., że organ I instancji prawidłowo stwierdził naruszenia prawa opisane szczegółowo w uzasadnieniu swojej decyzji. Dokonał on wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, który został również prawidłowo oceniony w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. Organ I instancji stwierdził zasadnie, że strona ponosi odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie przepisów. W ocenie organu II instancji w sprawie nie miał zastosowania art. 92 c u.t.d., albowiem strona nie wykazała dowodowo, że nie miała wpływu na stwierdzone naruszenia i nie nastąpiły one na skutek okoliczności, których nie można było przewidzieć. Strona winna tak planować pracę przedsiębiorstwa by kierowca był w stanie wykonać swoje zadania przewozowe przestrzegając obowiązujących norm pracy. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia decyzji II instancji i umorzenia postepowania zarzuciła naruszenie art. 7 i art. 77 kpa oraz błędne zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Strona wskazała m. in., że stwierdzone naruszenia wynikały z samodzielnego działania kierowcy i strona nie miała na nie wpływu jako przewoźnik Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Skarga jest zasadna, albowiem wydana w sprawie decyzja organu II instancji jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały przepisy prawa procesowego. Kontroli spornego pojazdu dokonano w miejscowości [...] w dniu [...] r. Pojazdem kierował [...]. W trakcie kontroli stwierdzono naruszenia przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu i tygodniowego czasu odpoczynku, w zakresie wskazanym powyżej . Zdaniem Sądu organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że doszło do naruszenia prawa wskazanego szczegółowo w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji. W ocenie Sądu organy obu instancji przedwcześnie uznały jednak, że w sprawie należało odmówić zastosowania przepisu art. 92 c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016r., poz. 1907). Z akt administracyjnych nie wynika ustalony w tym zakresie stan faktyczny. Przepis art. 92 c ust. 1 u.t.d. wskazuje okoliczności egzoneracyjne, które stanowią podstawę dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisu ustawy o transporcie drogowym lub odpowiedniego przepisu prawa unijnego, jednakże nie określa bliżej ich charakteru prawnego. Utrwalony jest w piśmiennictwie i orzecznictwie pogląd, że w pierwszej kolejności okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności. Istotną przesłanką dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za delikt administracyjny, jest wykazanie należytej staranności, a w szczególności wywiedzenie, iż pomimo takiego wzorca postępowania zdarzenia będącego przyczyną naruszenia prawa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec. O ile w stosunkach danego rodzaju, przepis prawa administracyjnego nie określa konkretnych działań, jakie powinien podjąć przedsiębiorca w ramach swojej działalności, należałoby odwołać się do kryteriów należytej staranności wypracowanych na gruncie prawa cywilnego, mając w szczególności na uwadze zawodowy charakter działalności przedsiębiorcy (art. 355 § 2 k.c.). Staranność można określić zespołem pozytywnych cech, jak przykładowo: pilność, sumienność, rozsądek, ostrożność, zapobiegliwość, dbałość o osiągnięcie zamierzonego celu, przezorność, rozwaga (por. A. Rzetecka-Gil, komentarz do art. 355; LEX/el 2011). Miernik należytej staranności ma charakter obiektywny (abstrakcyjny). Dlatego zachowanie przedsiębiorcy powinno być oceniane przy uwzględnieniu cech danego rodzaju działalności gospodarczej, nie zaś pod kątem indywidualnych cech danego przedsiębiorcy. Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. (wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).Trzeba też dodać, że odpowiedzialność za naruszenie prawa, które ma postać deliktu administracyjnego, jest zobiektywizowana. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy zbyt arbitralnie stwierdziły, że w sytuacji, w której organ kontrolujący stwierdza naruszenie przepisów dotyczących ewidencjonowania czasu pracy, to brak podstaw do przyjęcia braku winy w tym zakresie po stronie przedsiębiorcy wskazując na skarżącego. Wskazać bowiem należy, że kierowca stwierdził w trakcie przesłuchania dokonanego w dacie kontroli, iż pracuje na umowie o pracę w firmie[...]. Kontrolowany przewóz był dokonywany na rzecz firmy [...] - strona skarżąca (protokół z przesłuchania w aktach adm. ). Przedmiotowy przewóz został zlecony przez "[...]". Z tych lapidarnych zeznań nie wynika jednak, czy zlecenie kontrolowanego przewozu było dokonane przez stronę skarżącą czy przez innego przedsiębiorcę ([...] ). Ani kierowca, ani organ w toku prowadzonego postępowania dowodowego nie wyjaśnił, kim jest [...], czy jest zatrudniony jako kierownik u strony skarżącej, czy też jest pracownikiem innego przedsiębiorcy. Nie wiadomo zatem w istocie w czyim imieniu był dokonywany kontrolowany przewóz. Jest to istotne dla sprawy gdyż ustalenie, że przewóz był dokonywany na zlecenie "[...]" zatrudnionego u innego przedsiębiorcy niż strona skarżąca, wymagałoby stwierdzenia, iż skarżący jako przedsiębiorca nie odpowiada w ogóle za zlecenie przedmiotowego przewozu, a zatem również za naruszenia dokonywane w trakcie tego przewozu. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym brak w ogóle jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie. Z tego względu obie decyzje podlegają uchyleniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić powyższe okoliczności i dokonać uzupełniającego postępowania dowodowego we wskazanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że decyzja organu II instancji podlegała uchyleniu , wobec czego orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j. t. – Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ). O zwrocie kosztów postanowiono na podstawie art. 200 tej ustawy.