III SA/Po 202/14

Dnia 05 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi R.C. na decyzję Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2013 r. nr ... w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tyt. wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 oddala skargę Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... decyzją nr ... z dnia ... kwietnia 2013 r. działając na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427), § 3 ust 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm) art.16 ust.3 i art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku R.C. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2012 r. przyznał wnioskodawcy płatność ONW w łącznej wysokości ... zł. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu ... lipca 2012 r. podczas kontroli administracyjnej sprawy o przyznanie płatności został wykryty błąd kontroli krzyżowej, wskazujący na użytkowanie działek ewidencyjnych nr ... przez więcej niż jednego producenta. W trakcie przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że R.C. dokonał zakupu ww. działek, co wynika z aktu notarialnego z dnia ... stycznia 2012 r. Dokonując ustaleń w zakresie tego, kto faktycznie użytkował sporne działki, organ uznał, że ani z zeznań R.C., ani wskazanych przez niego świadków informacja ta nie wynika. Nie wynika również to, kto wykonywał prace na spornych działkach. Organ uznał, że wnioskodawca na spornych działkach dokonał jedynie wysiania nawozu oraz skoszenia po dniu ... maja 2012 r. Ten zakres prac stanowi w ocenie organu brak spełnienia warunku przyznania płatności na 2012 r. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych, kwalifikowanych, a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wynosi 0,4321 %. W przypadku zatem, gdy różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną wynoszącą we wniosku 130,15 ha, a powierzchnią stwierdzoną stanowiącą 129,59 ha, wynosi nie więcej niż 3 % lub 2 ha (w przedmiotowej sprawie różnica wynosi 0,43 % oraz 0,56 ha), płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. ... wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji, zarzucając organowi, m.in., błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez dowolne i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym przyjęcie, że wnioskodawca nie posiadał na dzień ... maja 2012 r. gruntów rolnych objętych działkami ewidencyjnymi nr ..., oraz naruszenie prawa materialnego tj. § 2 ust. 1 pkt 3 i § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na 2007 – 2013 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez przyjęcie, że jedynym i wyłącznym kryterium przyznania dopłat jest okoliczność posiadania na dzień ... maja 2012 r. gruntów rolnych objętych wnioskiem i zupełne pomięcie pozostałych kryteriów, tj. tego, czy wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz tego, czy rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożony został wniosek, a nadto uzależnienie przyznania dopłat od kryterium nie przewidzianego ustawą, tj. od zakresu wykonywanych prac na przedmiotowych gruntach. W uzasadnieniu odwołujący zarzucił, że zarówno on sam, jak i wskazani przez niego świadkowie potwierdzili, że był posiadaczem przedmiotowych działek i użytkował je rolniczo, przez cały określony przepisami okres. Dyrektor ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w... decyzją z dnia ... grudnia 2013 r. nr ... wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, m.in., że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że dwóch producentów rolnych zadeklarowało te same działki rolne do płatności obszarowych – R.C., jako ich właściciel oraz R.C. Jak ustalił organ, R.C. nie spełnił warunku koniecznego do przyznania mu płatności do spornych działek, tj. nie był faktycznym posiadaczem spornych gruntów rolnych na dzień 31 maja 2012 r., jak również nie prowadził działalności rolniczej na tych gruntach w sposób ciągły. Organ wskazał na rejestr działalności rolnośrodowiskowej, w którym dokonuje się wpisu danych dotyczących działań agrotechnicznych, wykonywanych w gospodarstwie rolnym, na działkach zadeklarowanych do płatności rolnośrodowiskowych, natomiast w odniesieniu do zastosowania nawozów, rejestr ten prowadzi się dla całego gospodarstwa, tzn., że w dokumencie tym zamieszcza się dane dotyczące zastosowania nawozów mineralnych w całym gospodarstwie rolnym. Wpisów w rejestrze należy dokonywać na bieżąco, jednak nie później niż w ciągu 15 dni od wykonania czynności agrotechnicznej, zastosowania nawozów oraz środków ochrony roślin. Jak ocenił organ, w dokumencie tym odnotowano, że nawożenie w 2012 r. na spornych działkach miało miejsce ... marca 2012 r., natomiast koszenie ... czerwca 2012 r. Zatem, jak ocenił organ, jest to sprzeczne z zeznaniem świadka D.T., który wskazał: "w kwietniu 2012 r. został wysiany nawóz przy mojej obecności. Ponownie byłem przy zbiorze, przy załadunku." Organ wskazał również na zeznania złożone w trakcie postępowania przez R.C., z których wynika, że uprawiał sporne grunty na podstawie umowy dzierżawy. Na spornych gruntach wykonywał włókowanie na koniec lutego, na początku marca rozsianie ... kg nawozu saletry. Wszystkich zabiegów dokonywał sam, swoim sprzętem. Po pierwszym pokosie siana, na początku czerwca przyjechał do niego R.C. i powiedział, że kupił łąki i że ma mu zapłacić ... zł podatku. R.C., jak wyjaśnił, przestał użytkować sporne grunty w czerwcu, po tym, jak powziął informację, że R.C. jest ich właścicielem. Zdaniem organu, sam fakt, że R.C. dokonywał określonych czynności na spornych działkach nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania płatności. Sam odwołujący przyznał w złożonym odwołaniu, że dopiero w drugiej połowie 2012 r. wyłącznie użytkował sporne grunty, gdy ustały bezprawne działania R.C., który naruszał prawa wnioskodawcy do przedmiotowych gruntów. R.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił, że organy nie przeanalizowały dostatecznie uważnie protokołów i dokumentów sporządzonych w trakcie rozpraw. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli zaskarżony akt lub czynność może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania, a także stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c i pkt 2 p.p.s.a.), Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli decyzji Dyrektora ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ...z dnia ... grudnia 2013 r. jak i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ... z dnia ... kwietnia 2013 r. w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wskazanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji odpowiadają prawu. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem": 1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w: a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005"; 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi, co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia nr 1698/2005 Ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że jedną z przesłanek warunkujących uzyskanie środków unijnych jest posiadanie gruntu rolnego zadeklarowanego do płatności. Należy przy tym zwrócić uwagę, że przyznanie płatności wiąże się z faktycznym władztwem i użytkowaniem rolniczym danego gospodarstwa rolnego przez stronę wnioskującą, niezależnie od posiadania przez nią określonego tytułu prawnego do danego gruntu, w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego, (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1012/08, z 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 260/07; z 11 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 258/06; z 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11 - dostępne w CBOSA – www.nsa.gov.pl). Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Za takim rozumieniem tego pojęcia, przemawia niewatpliwie fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów co, do których wnioskują o dopłaty. Płatności mogą być przyznane zatem tym rolnikom, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. W przedmiotowej sprawie sporna była kwestia dotycząca tego, kto faktycznie posiadał i użytkował w 2012 r. zadeklarowane jednocześnie przez skarżącego i R.C. grunty rolne położone na działkach ewidencyjnych nr 113 i 133. W przedmiotowej sprawie, w związku z tym, że w wyniku kontroli krzyżowej ustalono, że dwóch producentów rolnych zadeklarowało te same działki do płatności obszarowych, organ przeprowadził postępowanie celem ustalenia, czy skarżący był posiadaczem spornych działek w 2012 r. Zdaniem Sądu, przeprowadzone przez organy czynności i zgromadzone dowody w postaci przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem skarżącego i drugiej strony wnioskującej o płatność ONW R.C. w sposób dostateczny pozwoliły na ustalenie, że R.C. nie był faktycznym posiadaczem spornych gruntów rolnych na dzień ... maja 2012 r., jak również nie prowadził działalności rolniczej na tych gruntach w sposób ciągły, w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów. Skarżący był niewątpliwie właścicielem tych gruntów, co wynika z aktu notarialnego z dnia ...stycznia 2012 r. Dokonał również na spornych gruntach, jak ustalił organ, nawożenia ... marca 2012 r. i wykonał koszenie ... czerwca 2012 r. Nie ma jednak wątpliwości, co w istocie potwierdzili powołani w sprawie świadkowie, że skarżący nie użytkował spornych gruntów w całym 2012 r. Ponadto, sam R.C. przyznał w złożonym odwołaniu, jak i potwierdził to na rozprawie przed sądem, że dopiero w drugiej połowie 2012 r. wyłącznie użytkował sporne grunty, gdy ustały bezprawne działania R.C., który naruszał prawa wnioskodawcy do przedmiotowych gruntów. Wykazanie po stronie występującego o płatności beneficjenta braku posiadania gruntu, do którego dopłaty mają być dokonane, stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przyznania płatności. Dopiero, gdy nie można wykluczyć posiadania, należy przejść do oceny, czy nie zachodzą inne przesłanki odmowy płatności. Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011) jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy, niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, oraz gdy różnica między całkowitym zatwierdzonym obszarem a całkowitym obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność w przypadku danego środka wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. Skoro ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego przez organy orzekające w sprawie wykazały, że różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli wyniosła 0, 43 % oraz 0, 56 ha, prawidłowym działaniem organu było wyliczenie przysługującej skarżącemu płatności według powierzchni stwierdzonej tj. ... ha. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że organy w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny, dokonując prawidłowej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, a uzasadnienie przyjętego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w decyzjach organów obu instancji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.