III SA/Po 208/25

Dnia 6 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2025 roku sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 stycznia 2025r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS w [...] z dnia 9 września 2024 r. W uzasadnieniu postanowienia z 9 września 2024 r. organ I instancji wskazał, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego oraz wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w Urzędzie Skarbowym w [...] w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...]. Pismami z dnia 2, 3 i 4 września 2023 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 56 u.p.e.a. § 1. Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. § 3. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Pismem z 9 kwietnia 2024 r. wezwano skarżącego do sprecyzowania zakresu żądania poprzez wskazanie konkretnej przesłanki zawieszenia postępowania. Skarżący wskazał jako podstawę przepis art. 56 § 1 pkt. 5 u.p.e.a. – z uwagi na brak prawomocności decyzji o świadczeniu emerytalnym oraz przedawnienie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tytułu składek od 2004 r. Organ I instancji wskazał, że nie ma znaczenia przesłanka braku prawomocności decyzji dotyczącej świadczenia emerytalnego albowiem przedmiotowe postępowanie egzekucyjne jest prowadzone z wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w I Urzędzie Skarbowym w [...], a nie z pobieranego przez skarżącego świadczenia emerytalnego. Dochodzone należności nie są ponadto przedawnione. Zgodnie z art. 24 ust. 5 b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe należności dotyczą składek za okres od października 2011 do sierpnia 2016 r. Bieg przedawnienia został zawieszony i trwa nadal : - od dnia wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji określającej wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek tj. 26 października 2016 r. ( data doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania ) do dnia uprawomocnienia się decyzji z dnia 4 stycznia 2017 r. ( 20 lutego 2017 r. ) - od dnia doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych z 23 lutego 2017 r. – od 14 marca 2017 r. – do nadal. W sprawie nie ma wobec tego przesłanek z art. 56 § 1 pkt. 5 ani z art. 56 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., albowiem nie doszło do wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Nie ma też innych przesłanek z art. 56 § 1 pkt. 2-4 u.p.e.a. Skarżący posiada zdolność do czynności prawnych, wierzyciel nie wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak uzasadnionych przesłanek. Skarżący wniósł zażalenie od postanowienia organu I instancji z 19 września 2024 r. Po rozpatrzeniu zażalenia organ II instancji uznał je za niezasadne. Wobec tego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału ZUS w [...] z dnia 9 września 2024 r. W skardze do WSA w Poznaniu podniesiono brak merytorycznych podstaw do prowadzenia egzekucji z przedmiotowych składek. Podlegały one ponadto przedawnieniu. Naruszono zdaniem skarżącego art. 7, 77, 80 , 107 i 10 kpa. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Stwierdzić należy na wstępie, że wobec skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego oraz wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w Urzędzie Skarbowym w [...] w oparciu o tytuły wykonawcze o nr od [...] do [...]. Pismami z dnia 2, 3 i 4 września 2023 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 56 u.p.e.a. § 1. Postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. § 3. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podstawy do zawieszenia postępowania są wyliczone enumeratywnie, organ musi zbadać ich istnienie w danym stanie faktycznym sprawy. Pismem z 9 kwietnia 2024 r. wezwano skarżącego do sprecyzowania zakresu żądania poprzez wskazanie konkretnej przesłanki zawieszenia postępowania. Skarżący wskazał jako podstawę przepis art. 56 § 1 pkt. 5 u.p.e.a. – z uwagi na brak prawomocności decyzji o świadczeniu emerytalnym oraz przedawnienie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tytułu składek od 2004 r. Zdaniem Sądu organ II instancji zasadnie uznał, że w przedmiotowej sprawie żaden przepis ustawowy nie wskazywał na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Decyzje o przyznaniu świadczenia emerytalnego wprawdzie nie są prawomocne, ale nie jest to okoliczność wskazana w art. 56 § 1 pkt. 5 u.p.e.a. – nie ma przepisu przewidującego zawieszenie postępowania egzekucyjnego z powodu nieprawomocności decyzji w zakresie ustalenia świadczenia emerytalnego. W ocenie Sądu prawidłowo również wskazał organ I instancji, że dochodzone należności nie są one przedawnione i że kwestia przedawnienia nie podlega w ogóle badaniu w ramach postępowania w kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 56 § 1 u.p.e.a. Jest to kwestia podlegająca badaniu przy umorzeniu postępowania egzekucyjnego w ramach art. 59 u.p.e.a Egzekwowany obowiązek jest wymagalny. Nie doszło do wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Nie ma zatem przesłanek z art. 56 § 1 pkt. 1 u.p.e.a. Nie ma też innych przesłanek z art. 56 § 1 pkt. 2-4 u.p.e.a. Skarżący posiada zdolność do czynności prawnych, wierzyciel nie wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak uzasadnionych przesłanek. Podobnie niezasadny jest zarzut nie odniesienia się w orzeczeniu organu II instancji do kwestii przedwczesnego wydania orzeczenia Dyrektora ZUS w [...] z dnia 19 września 2024 r. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia z 7 stycznia 2025 roku organ wskazał relacjonując dotychczasowy przebieg postępowania ,że w jego ramach uwzględniono także wniosek z dnia 20 grudnia 2023 roku. Sąd nie podziela również zarzutu skarżącego odnośnie naruszenia przez organy art. 10 Kpa. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi : "jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Odpowiednie stosowanie przepisów innej ustawy oznacza, że w zależności od specyfiki konkretnej sytuacji, przedmiotu uregulowania i obszaru ewentualnego zastosowania, może wchodzić w rachubę stosowanie pełne, stosowanie z odpowiednimi modyfikacjami, bądź niestosowanie w ogóle określonych przepisów, do których odpowiedniego zastosowania odesłano. Doktryna i orzecznictwo przyjmują, że z uwagi na specyfikę egzekucji nie wszystkie zasady ogólne znajdą zastosowanie, ze względu na cel tego postępowania. Postępowanie egzekucyjne toczy się bowiem w celu realizacji stwierdzonego już obowiązku i musi zmierzać do jak najszybszego zaspokojenia wierzyciela. Stąd uznaje się, że tak postawione postępowaniu egzekucyjnemu cele determinują zakres inkorporacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6-16 K.p.a.), w tym też zasady czynnego udziału stron w postępowaniu przewidzianej w art. 10 K.p.a. do podstępowania egzekucyjnego. W praktyce oznacza to, że treść cytowanego powyżej art. 18 u.p.e.a., należy rozumieć w ten sposób, że tylko niektóre zasady postępowania administracyjnego można przenieść na grunt postępowania egzekucyjnego nie zmieniając ich brzmienia, inne należy stosować odpowiednio, jeszcze innych nie stosuje się w ogóle. W oparciu o powyższe podnosi się więc, że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio następujące zasady: wynikającą z art. 6 K.p.a. zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 8 K.p.a. zasadę zaufania, zasadę udzielania informacji (art. 9 K.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a.), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12. K.p.a.) oraz zasadę pisemnego załatwienia sprawy (art. 14 § 1 K.p.a.). W postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje natomiast zastosowania określona w art. 10 K.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (por.: D. Jankowiak w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005, s. 184-185, M. Szubiakowski, Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego, (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 119 i nast.), R. Hauser, A. Skoczylas, Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.), wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r.; sygn. akt I FSK 157/05, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r.; sygn. akt III SA 3483/03). W tym miejscu należy wskazać, że organy nie naruszyły także pozostałych zasad. Otóż w dniu 11 lipca 2024 roku ZUS w [...] poinformował skarżącego o możliwości wglądu w akta sprawy , sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów wskazując stronie jednocześnie miejsce , termin i sposób skorzystania z tego prawa. W dniu 29 lipca 2024 roku W. N. stawił się w siedzibie organu , ale złożył oświadczenie, że prosi o wskazanie innego terminu , bowiem organ winien oczekiwać na rozpoznanie zażalenia od postanowienia z dnia 16 lipca 2024 roku, które zdaniem strony stanowiło zagadnienie wstępne. 12 września 2024 roku (data wpływu do organu) wniósł o wyznaczenie innego terminu zapoznania z aktami. W dniu 20 września 2024 roku Dyrektor ZUS w [...] poinformował stronę ,że nie ma możliwości wyznaczenia innego terminu zapoznania z aktami. I była to reakcja nie pozostająca w sprzeczności z zasadą udzielania informacji czy zaufania do organów , bowiem w dniu 19 września 2024 roku organ wydał orzeczenie w sprawie, a strona od dnia 29 lipca 2024 roku nie skorzystała z prawa do zapoznania z aktami pomimo ,że termin był zakreślony do dnia 2 sierpnia 2024. Wniosła więc o ponowne zaznajomienie z aktami po ponad miesiącu od wyznaczonego terminu i dwa dni przed wydaniem orzeczenia. Prawidłowo też organ przywołując treść orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2023 r, sygn. akt III FSK 2865/21 uznał, że nie istnieją żadne inne przesłanki niż wskazane w art. 56 par. 1 u.p.e.a. , które obligowałyby organ do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Ze względu na powyższe okoliczności należało orzec o oddaleniu skargi jako niezasadnej na podstawie art. 151 p.p.s.a.