III SA/Po 21/16

Dnia 2 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] i [...] na czynność Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – Placówki Terenowej w [...] w przedmiocie wykreślenia z księgi wieczystej hipoteki przymusowej postanawia: odrzucić skargę. Wnioskodawcy zwracali się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego – Placówki Terenowej w [...] o wyrażenie zgody na bezciężarowe odłączenie działki [...]. Organ nie wyraził zgody. Organ odmówił również złożenia wniosku o wykreślenie hipoteki przymusowej na kwotę [...] zł. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismo, w którym wnieśli o nakazanie organowi wykreślenia hipoteki na kwotę [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, iż jej przedmiot nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 P.p.s.a., ten akt prawny normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowo-administracyjne). Kontrola przestrzegania prawa sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, stanowi kontrolę samoistną, bezpośrednią i jest dokonywana w sformalizowanym postępowaniu o charakterze procesowym (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005 r. str. 18). Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotycząca odmowy wydania zgody na wykreślenie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości dłużnika nie należy do żadnej z ww. kategorii skarg. Kwestie związane z ustanowieniem lub wykreśleniem hipoteki uregulowane zostały w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm. dalej u.k.w.i.h.). A zgodnie z ustawą z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) sprawy z zakresu hipoteki i ksiąg wieczystych zastrzeżone są dla sądów powszechnych – sądów rejonowych. A zatem ocena skutków czynności prawnych dokonywanych w postępowaniu egzekucyjnym dla bytu prawnego ustanowionych na nieruchomościach hipotek, w tym hipotek przymusowych zabezpieczających zobowiązania lub zaległości podatkowe, należy do sądów powszechnych prowadzących księgi wieczyste. Zgodnie z art. 100 u.k.w.i.h. w razie wygaśnięcia hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. Podkreślić należy, że wyrażenie zgody przez wierzyciela na wykreślenie hipoteki jest czynnością cywilnoprawną, a nie działaniem z zakresu administracji publicznej, tym samym nie istnieje decyzyjny tryb załatwiania takich spraw. Dotyczy to wszystkich wierzycieli, w tym wierzycieli publicznoprawnych. Jeżeli natomiast wierzyciel hipoteczny nie wywiązuje się ze swoich obowiązków wynikających z ww. przepisu, naraża się na proces o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Po wygaśnięciu wierzytelności zabezpieczonej hipoteką i odmowie dokonania przez wierzyciela czynności umożliwiającej wykreślenie hipoteki, dłużnik może domagać się wykreślenia wpisu w drodze powództwa (art. 10 w zw. z art. 100 u.k.w.i.h.). Wierzyciel hipoteczny występuje w takiej sprawie, jako strona postępowania wieczystoksięgowego, pozbawiona atrybutów władczych. Mając, zatem na uwadze, że skarga w zakresie dotyczącym odmowy uwzględnienia żądania strony wykreślania wpisu hipoteki przymusowej nie należy do właściwości sądów administracyjnych, Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. odrzucił skargę