III SA/Po 211/16

Dnia 14 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2017 roku po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżący R. P. ponownie wystąpił z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca ponownie powołał ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, na które wskazywał już w pierwotnym i kolejnych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2017 roku starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił przyznania prawa pomocy wywołanego kolejnym wnioskiem R. P. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano na nie ujawnienie informacji dotyczących rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy. Wnioskodawca skorzystał z prawa do sprzeciwu i wniósł o uchylenie postanowienia referendarz sądowego w całości, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz budzącego niezadowolenie strony skarżącej. W sprzeciwie zawarte zostało kolejne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz kolejne żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W rozpoznawanym przypadku występując ponownie z żądaniem przyznania prawa pomocy Skarżący nie złożył oświadczenia majątkowego o treści pozwalającej dokonać rzetelnej i rzeczowej oceny jego zdolności płatniczych. Składając kolejny wniosek o prawo pomocy Skarżący ponownie uchylił się od wykonania wcześniejszych wezwań do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, które kierowano do niego w toku postępowań prowadzonych na postawie poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy. Sąd uznaje zatem, że Skarżący ma świadomość tego, że kolejnemu żądaniu w zakresie tzw. prawa ubogich nie towarzyszy niezbędny element wniosku o przyznanie prawa pomocy, a mianowicie oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz oświadczenie osoby fizycznej o jej stanie rodzinnym. Wskazać przy tym należy, że niezbędnym elementem ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie zmiany okoliczności sprawy, co wynika z art. 165 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Występowanie z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy, które wspiera tożsama argumentacja, co żądanie już prawomocnie załatwione orzeczeniem o odmowie przyznania prawa pomocy, a przy tym składanie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy w kontekście nadal niezrealizowanego wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, nosi znamiona nadużycia prawa w postaci obejścia przepisów o obowiązku przedstawienia dokładnych danych o stanie majątkowym i rodzinnym. W konsekwencji powyższego złożenie kolejnego żądania przyznania prawa pomocy, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony przy pierwotnym wniosku o prawo pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest przeprowadzanie oraz przedstawianie kolejnej merytorycznej oceny, co do przesłanek warunkujących uprawnienie strony do otrzymania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Skoro strona postępowania, wbrew swoim obowiązkom prawnym, nie wykonuje obowiązków procesowych w zakresie uzupełnienia oświadczenia majątkowego, to brak jest ustaleń faktycznych, które mogłyby stanowić tło dla weryfikacji twierdzeń o spełnieniu przesłanek określonych w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., w tym także w zakresie ewentualnego pogorszenia się sytuacji majątkowej strony postępowania, której wcześniej już odmówiono przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze żądanie przyznania prawa pomocy zawarte w sprzeciwie od orzeczenia referendarz sądowego wyjaśnić należy, że w tym zakresie nie przesłano Skarżącemu kolejnego formularza wniosku o przyznanie praw pomocy, gdyż w tej sytuacji procesowej nie mamy do czynienia z tzw. ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Treść sprzeciwu od orzeczenia referendarz sądowego zawierający kolejne żądanie przyznania prawa pomocy ma ten skutek prawny, że modyfikuje (ogranicza lub rozszerza) zakres żądania wniosku o prawo pomocy lub uzupełnia argumentację dotyczącą faktycznych podstaw zasadności żądań już zgłoszonych i będących przedmiotem rozpoznania. Ponowienie w sprzeciwie żądania przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ale bez wykonania wezwania do uzupełnienia oświadczenia majątkowego skierowanego do strony w odpowiedzi na pierwotny wniosek o prawo pomocy, ma ten skutek, że zbędne jest prowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność pogorszenia się sytuacji majątkowej Wnioskodawcy w toku rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia (sprzeciwu). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r. t.j., poz. 1369) orzeczono jak w sentencji postanowienia.