III SA/Po 211/19

Dnia 27 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi H. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 597,- (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. H. P., pismem z dnia 21 maja 2018 roku, wystąpiła o nadanie biegu w trybie odwoławczym sprawie rozstrzygniętej decyzją Naczelnika W. Urzędu Celno-Skarbowego w P. z dnia 6 grudnia 2018 roku, nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W treści pisma zawarty został, między innymi, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Strona podniosła, że wniosek został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Powodem było nieprawidłowe doręczenie pisma, brak pozostawienia awiza. Spółka nie posiada oddawczej skrytki pocztowej, jednak nie miała żadnego wpływu na to, czy awizo w ogóle zostało umieszczone w drzwiach lokalu, a jeżeli tak, to czy zostało w tych drzwiach umieszczone w taki sposób, aby nie zaginęło. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia 22 stycznia 2019 roku, nr [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że organ I instancji dochował ustawowej procedury wysłania pisma na właściwy adres. Okoliczności uzasadniające stanowisko o doręczeniu Spółce decyzji w trybie art. w trybie art. 150 ustawy – Ordynacja podatkowa znajdują odzwierciedlenie w zapisach doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i kopercie, a także w wydruku zakładki Poczty Polskiej S.A. "Śledzenie przesyłek". Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 5 stycznia 2018 roku. Odwołanie zostało wniesione w dniu 22 maja 2018 roku, a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Odmawiając przywrócenia terminu organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił niezawinionych przez siebie okoliczności uchybienia terminowi. Zapisy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wskazują, że awiza pozostawiono "pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej". Natomiast z treści pisma Poczty Polskiej wynika, że "Listonosz przez pośpiech oraz nawał pracy nieprawidłowo zaznaczył na ZPO miejsce pozostawienia awiza. Klient nie posiada skrzynki oddawczej, dlatego też awizo pozostawiono w drzwiach". Zdaniem organu fakt nieposiadania oddawczej skrzynki pocztowej nie stanowi przesłanki uznania doręczenia zastępczego za nieskuteczne. Z przepisów ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku – Prawo pocztowe wynika obowiązek posiadania oddawczej skrzynki pocztowej. Wnioskodawca mógł przewidzieć, że brak oddawczej skrzynki pocztowej w sytuacji zamknięcia biura lub nieobecności pracowników może skutkować tym, że nie będą do niego docierały zawiadomienia o nadejściu przesyłki z uwagi chociażby na czynnik ludzki, czy atmosferyczny. W ocenie organu właściciel biura świadomie ryzykował, że zawiadomienie o nadejściu przesyłki może nie zostać przez niego odebrane. Umieszczenie awiza na drzwiach, jak uczy doświadczenie życiowe, nie gwarantuje możliwości faktycznego odbioru. H. P., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, skorzystała z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia zarzucając: - przyjęcie błędnych ustaleń, że skarżącej w sposób prawidłowy doręczono decyzję o wymierzeniu kary pieniężnej, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie da się wyprowadzić takiej tezy, bo poczta polska nie dopełniła wymogów prawidłowego awizowania przesyłki, - naruszenie art. 162 §1 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy we wniesieniu odwołania po terminie - naruszenie art. 228 §1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez jego zastosowanie pomimo braku ustawowych przesłanego do wydania postanowienia w oparciu o ten przepis, - naruszenie art. 122, art. 125 §1 oraz art. 187 §1 ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez naruszenie w postepowaniu zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Spółka nie posiada skrzynki oddawczej, ale w takiej sytuacji awizo powinno być pozostawione w drzwiach. Awiza w drzwiach nie było. Pracownicy nie zauważyli żadnego awiza pozostawionego w drzwiach. W tej sytuacji nieznany jest fakt i miejsce pozostawienia awiza. Wydruk śledzenia przesyłki przekazuje informacje o awizowaniu przesyłki w oparciu o adnotacje, które poczynił listonosz. Natomiast adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej jest nieprawdziwa, bo skarżący nie posiada pocztowej skrzynki oddawczej. Organ nie zweryfikował prawdziwości dowodu w postaci pisma Poczty Polskiej o treści, że "Listonosz przez pośpiech oraz nawał pracy nieprawidłowo zaznaczył na ZPO miejsce pozostawienia awiza. Klient nie posiada skrzynki oddawczej, dlatego też awizo pozostawiono w drzwiach" i dał wiarę nowemu pismu, bo pochodzi z Poczty Polskiej. Natomiast dokonując oceny materiału dowodowego organ pominął, że listonosz dwa razy potwierdził nieprawdę poprzez wpis o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej adresata. Organ pomija zasadnicze pytanie w jaki sposób po upływie pół roku oraz ilości doręczanych przesyłek Poczta Polska była w stanie stwierdzić, że akurat w dniu 8 grudnia 2018 roku i w dniu 18 grudnia 2018 roku "listonosz spieszył się i miał natłok pracy". Informacja o pozostawieniu awiza w drzwiach opiera się na założeniu, że skoro adresat nie ma skrzynki pocztowej to awizo na pewno pozostawiono w drzwiach. Skarżąca podniosła, że podstawą uprawdopodobnienia niezawinionego uchybienia terminowi nie jest brak skrzynki pocztowej, lecz to, że listonosz dwukrotnie dokonał nieprawdziwego zapisu o pozostawieniu awiza w skrzynce pocztowej adresata, a pismo Poczty Polskiej jest niewiarygodne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu zostało wydane z istotnym, a więc mogącym mieć wpływ na wynik postępowania, naruszeniem art. 121 §1 i art. 122 w związku z art. 187 §1, art. 188 oraz art. 217 §2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2018 poz. 800 ze zm.). Sąd podziela stanowisko autora skargi, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy brak skrzynki pocztowej jest okolicznością nieistotną z punktu widzenia oceny zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Brak skrzynki pocztowej nie jest równoważny z brakiem skutecznie zabezpieczonego obrotu korespondencji. Zgodnie z art. 150 ustawy – Ordynacja podatkowa pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej oraz pozostawienie awiza w drzwiach lokalu wywołuje takie same skutki z punktu widzenia doręczenia zastępczego. Stąd jedynie brak skrzynki pocztowej nie może stanowić o zawinionym, bądź niezawinionym, uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Ze stanowiska Skarżącej jasno wynika, że przyczyną uchybienia terminowi było nieotrzymanie awiza. W celu uprawdopodobnienia tej okoliczności skarżąca powołała nieprawdziwość dokumentu urzędowego zwrotnego potwierdzenia odbioru w zakresie adnotacji, że awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce odbiorczej adresata. Ta okoliczność pozostaje bezsporna. Podnosi ją skarżąca i potwierdza Poczta Polska. Skoro organ uznał, że udowodniona okoliczność braku pozostawienia awiza w oddawczej skrzynce pocztowej adresata niewystarczająco uprawdopodabnia żądanie przywrócenia uchybionego terminu, to powinien w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wykazać, że adresatowi została stworzona przewidziana prawem możność odebrania decyzji. Sąd podziela stanowisko autora skargi, co do dowolności przyjęcia ustaleń faktycznych o pozostawieniu awiza przez listonosza w drzwiach lokalu. W ocenie Sądu skarżąca trafnie podnosi, że okoliczności powołane w piśmie reklamacyjnym Poczty Polskiej powinny podlegać weryfikacji. Ustalenie okoliczności niepotwierdzonych dokumentem urzędowym, a więc pozostawienie awiza przez listonosza w drzwiach lokalu, jeśli uznać, że jest dopuszczalne prawnie, to dla wywołania skutków procesowych musi zostać przeprowadzone w trybie przepisów o postępowaniu dowodowym, czyli z zachowaniem przewidzianych tam uprawnień stron i rygorów odpowiedzialności, w szczególności rygoru odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Skoro organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego, to całkowicie dowolne, bo niepoparte w sposób przewidziany przepisami prawa jest stanowisko, co do tego, że skarżąca skutecznie nie podważyła stanowiska Poczty Polskiej o pozostawieniu awiza w drzwiach lokalu. W konsekwencji przedwczesne i nieuprawnione jest też twierdzenie organu, że spółka dopuściła się niedbalstwa w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Pismo Poczty Polskiej z dnia 22 czerwca 2018 roku nie ma charakteru dokumentu urzędowego, nie zostało sporządzone na podstawie dokumentów o takim charakterze i nie znajduje potwierdzenia w takich dokumentach. Ponadto, w ocenie Sądu, ujawnienie dwukrotnego potwierdzenia nieprawdy, co do miejsca pozostawienia awiza nie może być postrzegane w kategoriach pomyłki wywołanej "pośpiechem i natłokiem pracy". Na gruncie okoliczności ujawnionych w aktach administracyjnych równie prawdopodobne jest to, że listonosz z uwagi na "pośpiech i nawał pracy" w sposób trwały nie umieścił żadnego z awiz w drzwiach lokalu. "Pośpiech i nawał pracy listonosza" w takim samym stopniu może potwierdzać tezę, że awiza w ogóle nie zostały pozostawione. Analiza treści pisma Poczty Polskiej potwierdza stanowisko skarżącej, że pozostawienie awiza w drzwiach lokalu wynika z założenia, iż adresat nie podsiada oddawczej skrzynki pocztowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni, że dokument urzędowy zwrotnego potwierdzenie odbioru, ma podstawowe znaczenia dla oceny, czy pismo można uznać za doręczone. Ten dokument jest wyłączną podstawą ustaleń faktycznych dla wyrażenia oceny, co do wystąpienia skutku prawnego w postaci doręczenia zastępczego. Zapisy doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i na kopercie, a także wydruk z zakładki strony internetowej Poczty Polskiej "Śledzenie przesyłek", nie stanowią o skutecznym doręczeniu stronie decyzji. Brak pewności co do miejsca pozostawienia zawiadomienia o złożeniu awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym, co do zasady skutkuje niedoręczeniem decyzji. W sytuacji gdy adnotacje doręczyciela nie spełniają wymogów określonych w art. 150 § 1 i 2 ustawy – Ordynacja podatkowe dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie/usunięcie istniejących wątpliwości, np. przez wystąpienie do odpowiedniej placówki pocztowej o przekazanie stosownych informacji związanych ze sposobem doręczenia przesyłki. Jednak w świetle treści art. 150 Ordynacji podatkowej niedopuszczalne jest poprawianie, czy też uzupełnianie zawiadomienia (zwrotki) post factum. Takie działanie niesie z sobą nie tylko wysoki stopień prawdopodobieństwa braku odzwierciedlenia rzeczywistego stanu faktycznego, ale jest również niezgodne z zasadą legalizmu (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2005 roku o sygn. akt III SA/Wa 1094/04, Lex nr 222371). Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200, art. 205 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyła się równowartość wpisu sądowego, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego oraz wynagrodzenia adwokata ustalonego zgodnie z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015, nr 1800)