III SA/Po 211/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2025 r., [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę w całości. Burmistrz [...], decyzją z dnia 2 lutego 2018 roku, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne, nakazał S. T.: a) uszczelnienie niecki powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...], materiałem nieprzepuszczalnym, uniemożliwiającym przedostawanie się wody opadowej pod ogrodzeniem na teren działki o nr ewid.[...], w części stanowiącej dno i ścianę boczną niecki przylegającej do ogrodzenia, b) wykonanie systemu odprowadzania: - wody opadowej zgromadzonej w ww. niecce powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego (obecnie - ogrodzenia) zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...] oraz - wody opadowej zbieranej kratką ściekową zamontowana wzdłuż ogrodzenia (wcześniej - muru oporowego) od strony działki o nr ewid [...], za pomocą przepompowni do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej przy ul. [...]. Burmistrz [...], na skutek ponaglenia K. i D. S. (właściciele działki nr [...]) oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2025 roku w przedmiocie stwierdzenia bezczynności i wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, pismem z dnia 17 czerwca 2025 roku (upomnienie [...]), wezwał S. T. do wykonania obowiązków ustalonych decyzją z dnia 2 lutego 2018 roku. S. T., pismami z dnia 26 czerwca 2025 roku oraz z dnia 18 lipca 2025 roku, wystąpił do Burmistrza [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz udzielenie zabezpieczenia poprzez wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań zobowiązany wyjaśnił, że nie zakończyło się postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji utrzymującej w mocy nakaz wykonania spornych obowiązków, nie obowiązują już przepisy, na podstawie których wydany został nakaz oraz zmienił się stan faktyczny, tj. wykonano obowiązek uszczelnienia niecki folią kubełkową przy ogrodzeniu dzielącym obie działki. Burmistrz [...], w pismach z dnia 2 lipca 2025 roku oraz z dnia 25 lipca 2025 roku, wyjaśnił zobowiązanemu, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż dotychczas do zobowiązanego skierowano jedynie upomnienie, a ponadto sprawa dotycząca obowiązków nałożonych decyzją z dnia 2 lutego 2018 roku nie jest zakończona. W dniu 30 lipca 2025 roku Burmistrz [...] wystawił tytuł wykonawczy numer [...] stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym dotyczący wykonania systemu odprowadzania wody opadowej zgromadzonej w niecce powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego (obecnie - ogrodzenia) zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...] oraz wody opadowej zbieranej kratką ściekową zamontowana wzdłuż ogrodzenia (wcześniej - muru oporowego) od strony działki o nr ewid [...], za pomocą przepompowni do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej przy ul. [...], a ponadto, w związku z niewykonaniem obowiązku wskazanego w powyższym tytule wykonawczym, postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 roku, na podstawie art. 64a oraz art. 119-122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył na S. T. grzywnę w wysokości [...] złotych. Zobowiązany, pismem z dnia 12 sierpnia 2025 roku, skorzystał z prawa do złożenia zażalenia oraz z prawa do wniesienia zarzutów. Burmistrz [...], postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2025 roku (nr [...]), na podstawie art. 34 § 2-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalił zarzuty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy na skutek zażalenia, postanowieniem z dnia 20 października 2025 roku (nr [...]), utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczna i prawomocna decyzja Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku. Decyzja jest prawomocna od kwietnia 2021 roku, kiedy to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na tę decyzję. Odwołujący się nie spełnił ciążącego na nim obowiązku, pomimo wezwania do dobrowolnego jego wykonania. Spełnione zostały przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. S. T., pismem z dnia 1 grudnia 2025 roku, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 20 października 2025 roku (nr [...]), doręczone w dniu 13 listopada 2025 roku. Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżącego zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem art. 34 § 3 w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, pomimo że w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do jego uchylenia w całości. Ponadto skarżący zarzucił organowi odwoławczemu nierozpoznanie istoty sprawy, gdyż "nigdy nie wnosił zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30 grudnia 2024 roku obejmującego należności z tytułu podatku od nieruchomości przy ulicy [...] za I, II, II rat 2024 roku" oraz podkreślił, że nie jest właścicielem nieruchomości położonej pod adresem ulica [...]. W ocenie skarżącego rozstrzygnięcie objęte zaskarżonym postanowieniem dotyczy innej sprawy. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań skarżący wyjaśnił, że po decyzji SKO z dnia 20 lipca 2018 roku wykonał roboty polegające na uszczelnieniu powierzchni gruntu i ogrodzenia materiałami uniemożliwiającymi przedostawanie się wody na działkę nr [...], wykonał także odprowadzenie wody z przepompowni do zbiorników deszczowych. Te działania skutecznie zabezpieczyły grunt działki nr [...]. W kwietniu 2023 roku, podczas wizyty w Urzędzie, sąsiedzi nie zgłaszali żadnych przypadków zalewania ich gruntu przez wody opadowe i roztopowe z posesji skarżącego. Niewątpliwie zatrzymanie spływu wód na grunt sąsiedni jest skutkiem wykonanych zabezpieczeń. Odprowadzanie wód do kanalizacji deszczowej przy ulicy [...], z uwagi na dużą odległość oraz różnicę w poziomie terenu, wymaga budowy kosztownej przepompowni. W ocenie skarżącego rozwiązanie jakie zastosował spełnia wymogi ustawowe, zapobiega przedostawaniu się wody na grunt sąsiedni. Dzieje się tak już od pięciu lat, więc jest to rozwiązanie wystarczające, adekwatne do okoliczności. Skarżący zaznaczył, że w związku z wykonanymi robotami podejmował działania celem wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku. Skarżący złożył wniosek o zmianę decyzji. Jednak w odpowiedzi otrzymał informację, że nie ma możliwości analizy decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku pod kątem jej zmiany, gdyż przepisy, w oparciu o które została wydana ta decyzja już nie obowiązują (decyzja SKO z dnia 1 września 2023 roku, nr [...]). Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wyłącznie na skutek działań właścicieli działki nr [...], pomimo tego, że od bardzo długiego czasu nie zgłaszali oni żadnych przypadków zalewania ich gruntu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że przepisy wskazane w skardze nie zostały w żaden sposób naruszone. Organ zachował się zgodnie z dyspozycją tych przepisów, rozpoznał wniesione zażalenie stosując odpowiednio przepisy dotyczące odwołania. Skarżony organ zaznaczył przy tym, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w całości koresponduje z przedmiotem sprawy oraz wyjaśnia istotę rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Kierując się wspomnianym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważność, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzję lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga okazała się nieuzasadniona. Na wstępie wskazać należy, że w komparycji zaskarżonego postanowienia rzeczywiście zawarty został passus o treści "w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 30 grudnia 2024 roku obejmującego należności z tytułu podatku od nieruchomości przy ulicy [...] za I, II, II rat 2024 roku". Jednak w ocenie Sądu wskazany passusu to wynik oczywistej omyłki redakcyjnej, która nie stanowi o konieczności usunięcia tego postanowienia z obrotu prawnego. Analiza treści całego postanowienia jednoznacznie bowiem wskazuje, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu odwoławczego była sprawa dotycząca rozpoznania zażalenia na postanowienie Burmistrza [...] z dnia 21 sierpnia 2025 roku (nr [...]), które zostało wydane na podstawie art. 34 § 2-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i dotyczyło oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku stwierdzonego decyzją Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku, tj. obowiązku wykonania na działce nr [...] przepompowni wody opadowej zbieranej kratką ściekową zamontowaną wzdłuż ogrodzenia z działką nr [...] do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej przy ul. [...]. Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia stanowiska o braku rozpoznania istoty sprawy, czy też podstaw do przyjęcia oceny, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w sprawie egzekucji pieniężnej dotyczącej "należności z tytułu podatku od nieruchomości przy ulicy [...] za I, II, II rat 2024 roku". Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm. - dalej w skrócie "u.p.e.a.") zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W świetle treści art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie (art. 34 § 2 pkt 1-3 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.). Przyjmuje się, że zarzut w obecnym stanie prawnym jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać, że: a) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje albo b) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku, albo c) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany, albo d) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane, albo e) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego, albo e) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. II, Gdańsk 2025, art. 33). Sąd nie ujawniał żadnych podstaw do kwestionowania stanowiska o istnieniu egzekwowanego obowiązku, czy też kwestionowania stanowiska o wymagalności egzekwowanego obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 20 lipca 2018 roku (nr [...]), po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania S. T., utrzymało w całości w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku Nr [...] Obowiązek egzekwowany na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] wynika zatem z ostatecznej decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku Nr [...], która została wydana na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 i 2180). Obowiązki nałożone powyższą decyzją nadal pozostają aktualne i są wymagalne. Podejmowane przez skarżącego próby podważenia zasadności obowiązków wynikających z decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku Nr [...] nie przyniosły oczekiwanych skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, prawomocnym wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2021 roku o sygn. akt III SA/Po 821/20, oddalił skargę S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 sierpnia 2020 roku (nr [...]) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, po wznowieniu postępowania. Z kolei wyrokiem z dnia 22 stycznia 2026 roku o sygn. akt III SA/Po 83/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2025 roku (nr [...]) w przedmiocie odmowy zmiany decyzji. W uzasadnieniu tego ostatniego wyroku wyjaśniono, że chociaż decyzja Burmistrza [...] z dnia 02 lutego 2018 r. nr [...] została wydana na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), to jednak pod rządami ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne, na mocy art. 234 ust. 3 tej ustawy, także istnieje ustawowa kompetencja do nakazania właścicielowi gruntu, w drodze decyzji, przywrócenia stanu poprzedniego lub obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Rozwiązaniem nowym jest obowiązek określenia w decyzji daty wykonania czynności nakazanych właścicielowi gruntu, na którym doszło do szkodliwej zmiany stanu wody. Na mocy decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku Nr [...] na skarżącego nałożony został między innymi obowiązek wykonania systemu odprowadzania wody opadowej zgromadzonej w niecce powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego (obecnie - ogrodzenia) zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...] oraz wody opadowej zbieranej kratką ściekową zamontowana wzdłuż ogrodzenia (wcześniej - muru oporowego) od strony działki o nr ewid [...] za pomocą przepompowni do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej przy ul. [...]. Pomiędzy stronami bezsporne pozostaje, że decyzja Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku Nr [...] została dobrowolnie wykonana w części jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji na etapie wystawiania tytułu wykonawczego uwzględniona została okoliczność, iż skarżący wykonał obowiązek "uszczelnienia niecki powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...], materiałem nieprzepuszczalnym, uniemożliwiającym przedostawanie się wody opadowej pod ogrodzeniem na teren działki o nr ewid.[...], w części stanowiącej dno i ścianę boczną niecki przylegającej do ogrodzenia". Egzekucja została skierowana do właściwego podmiotu. Zobowiązanym do wykonania systemu odprowadzania wody opadowej z działki nr [...] za pomocą przepompowni do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej przy ul. [...] jest właściciel nieruchomości obejmującej działkę nr [...], czyli S. T.. Z przekazanych sądowi akt administracyjnych wynika, że zobowiązanemu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zostało doręczone upomnienie. Podsumowując wyjaśnić należy, że - wbrew sugestiom zawartym w argumentacji skargi - ocena zgodności z prawem postępowania organów administracji w sprawie egzekucyjnej, nie może być rozszerzona na kontrolę ostatecznej decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, bo to wykracza poza granice sprawy, której dotyczy skarga w rozumieniu art. 135 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako niezasadną.