III SA/Po 212/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Sebastian Michalski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2025 r., [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę w całości. Burmistrz [...], decyzją z dnia 2 lutego 2018 roku, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne, nakazał S. T.: a) uszczelnienie niecki powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...], materiałem nieprzepuszczalnym, uniemożliwiającym przedostawanie się wody opadowej pod ogrodzeniem na teren działki o nr ewid.[...], w części stanowiącej dno i ścianę boczną niecki przylegającej do ogrodzenia, b) wykonanie systemu odprowadzania: - wody opadowej zgromadzonej w ww. niecce powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego (obecnie - ogrodzenia) zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...] oraz - wody opadowej zbieranej kratką ściekową zamontowana wzdłuż ogrodzenia (wcześniej - muru oporowego) od strony działki o nr ewid [...], za pomocą przepompowni do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej przy ul. [...]. Burmistrz [...], na skutek ponaglenia K. i D. S. (współwłaściciele działki nr [...]) oraz postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2025 roku w przedmiocie stwierdzenia bezczynności i wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, pismem z dnia 17 czerwca 2025 roku (upomnienie [...]), wezwał S. T. do wykonania obowiązków ustalonych decyzją z dnia 2 lutego 2018 roku. S. T., pismami z dnia 26 czerwca 2025 roku oraz z dnia 18 lipca 2025 roku, wystąpił do Burmistrza [...] o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz udzielenie zabezpieczenia poprzez wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań zobowiązany wyjaśnił, że nie zakończyło się postępowanie w przedmiocie zmiany decyzji utrzymującej w mocy nakaz wykonania spornych obowiązków, nie obowiązują już przepisy, na podstawie których wydany został nakaz oraz zmienił się stan faktyczny, tj. wykonano obowiązek uszczelnienia niecki folią kubełkową przy ogrodzeniu dzielącym obie działki. Burmistrz [...], w pismach z dnia 2 lipca 2025 roku oraz z dnia 25 lipca 2025 roku, wyjaśnił zobowiązanemu, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż dotychczas do zobowiązanego skierowano jedynie upomnienie, a ponadto sprawa dotycząca obowiązków nałożonych decyzją z dnia 2 lutego 2018 roku nie jest zakończona. W dniu 30 lipca 2025 roku Burmistrz [...] wystawił tytuł wykonawczy numer [...] stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym dotyczący wykonania systemu odprowadzania wody opadowej zgromadzonej w niecce powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego (obecnie - ogrodzenia) zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...] oraz wody opadowej zbieranej kratką ściekową zamontowana wzdłuż ogrodzenia (wcześniej - muru oporowego) od strony działki o nr ewid [...], za pomocą przepompowni do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej przy ul. [...], a ponadto, w związku z niewykonaniem obowiązku wskazanego w powyższym tytule wykonawczym, postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 roku, na podstawie art. 64a oraz art. 119-122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożył na S. T. grzywnę w wysokości [...] złotych. Zobowiązany, pismem z dnia 12 sierpnia 2025 roku, skorzystał z prawa do złożenia zażalenia oraz z prawa do wniesienia zarzutów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu na skutek zażalenia sprawy zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, postanowieniem z dnia 20 października 2025 roku (nr [...]), utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczna i prawomocna decyzja Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku. Decyzja jest prawomocna, bo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na tę decyzję wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2021 roku o sygn. akt III SA/Po 821/20. Odwołujący się nie spełnił ciążącego na nim obowiązku, pomimo wezwania do dobrowolnego jego wykonania. Spełnione zostały przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. S. T., pismem z dnia 1 grudnia 2025 roku, skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego. Skarżący zażądał uchylenia postanowienia organu odwoławczego oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżącego zaskarżone postanowienie zostało wydane z istotnym naruszeniem art. 34 § 3 w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, pomimo że w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki do jego uchylenia w całości. W ocenie skarżącego kwestionowane skargą postanowienie jest błędne i nie powinno pozostać w obiegu prawnym. Skarżący wskazał, że po decyzji SKO z dnia 20 lipca 2018 roku wykonał roboty polegające na uszczelnieniu powierzchni gruntu i ogrodzenia materiałami uniemożliwiającymi przedostawanie się wody na działkę nr [...], wykonał także odprowadzenie wody z przepompowni do zbiorników deszczowych. Te działania skutecznie zabezpieczyły grunt działki nr [...]. W kwietniu 2023 roku, podczas wizyty w Urzędzie, sąsiedzi nie zgłaszali żadnych przypadków zalewania ich gruntu przez wody opadowe i roztopowe z posesji skarżącego. Niewątpliwie zatrzymanie spływu wód na grunt sąsiedni jest skutkiem wykonanych zabezpieczeń. Odprowadzanie wód do kanalizacji deszczowej przy ulicy [...], z uwagi na dużą odległość oraz różnicę w poziomie terenu, wymaga budowy kosztownej przepompowni. W ocenie skarżącego rozwiązanie jakie zastosował spełnia wymogi ustawowe, zapobiega przedostawaniu się wody na grunt sąsiedni. Dzieje się tak już od pięciu lat, więc jest to rozwiązanie wystarczające, adekwatne do okoliczności. Skarżący zaznaczył, że w związku z wykonanymi robotami podejmował działania celem wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku. Skarżący złożył wniosek o zmianę decyzji. Jednak w odpowiedzi otrzymał informację, że nie ma możliwości analizy decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku pod kątem jej zmiany, gdyż przepisy, w oparciu o które została wydana ta decyzja już nie obowiązują (decyzja SKO z dnia 1 września 2023 roku, nr [...]). Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wyłącznie na skutek działań właścicieli działki nr [...], pomimo tego, że od bardzo długiego czasu nie zgłaszali oni żadnych przypadków zalewania ich gruntu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w wydanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Kierując się wspomnianym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm.; dalej w skrócie "P.p.s.a."). Uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd uchyla ten akt w całości albo w części na warunkach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c P.p.s.a., względnie stwierdza jego nieważność, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm. - dalej w skrócie "u.p.e.a.") do środku egzekucyjnym dotyczących obowiązków o charakterze niepieniężnym zalicza się: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń oraz przymus bezpośredni. W świetle 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także na jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 120 § 1 u.p.e.a.). Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł (art. 121 § 1-3 u.p.e.a.). Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 121 § 1 pkt 1-2 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 122 § 2 pkt 1-2 u.p.e.a. postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a także wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie. Z cytowanych przepisów wynika, że grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny, jest stosowana w celu skłonienia zobowiązanego do wykonania nałożonego na niego obowiązku. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie warunki zastosowania wymienionego środka egzekucji. Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego wynika, że pismem z dnia 17 czerwca 2025 roku (upomnienie [...]) organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do wykonania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego upomnienia, decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku Nr [...] w zakresie obowiązku wykonania systemu odprowadzania wody opadowej zgromadzonej w niecce powstałej w wyniku usunięcia warstwy gruntu bezpośrednio przylegającej do muru oporowego (obecnie - ogrodzenia) zlokalizowanego na granicy działek o nr ewid [...] i [...] oraz wody opadowej zbieranej kratką ściekową zamontowana wzdłuż ogrodzenia (wcześniej - muru oporowego) od strony działki o nr ewid [...] za pomocą przepompowni do kanalizacji deszczowej zlokalizowanej przy ul. [...]. Wobec niewykonania obowiązku, organ pierwszej instancji w dniu 30 lipca 2025 roku wystawił tytuł wykonawczy, który został doręczony skarżącemu w dniu 8 sierpnia 2025 roku. Powyższe czynności stanowią realizację wymogów zawartych w art. 122 § 1 u.p.e.a. Wydane przez organ egzekucyjny postanowienie spełnia wszystkie warunki określone w art. 122 § 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji stwierdzić należało, że zostało ono wydane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Spełnione zostały warunki do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia skarżącego do wykonania obowiązku określonego w ostatecznej decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku Nr [...] Przypomnieć należy, że środek egzekucyjny nie jest karą, lecz formą nacisku, mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych też przyczyn w ramach uznania administracyjnego, wymierzając przedmiotową grzywnę organ egzekucyjny powinien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań (wyrok NSA z 26.07.2012 r., II OSK 813/11, LEX nr 1252196.). Podsumowując stwierdzić należy, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, nie doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ani też - stosowanych z mocy art. 18 tej ustawy - przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym wymienionego w skardze art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. W odniesieniu do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi wyjaśnić należy, że kwestie dotyczące: istnienia egzekwowanego obowiązku, jego wymagalności, określenia egzekwowanego obowiązku zgodnie z treścią decyzji Burmistrza [...] z dnia 2 lutego 2018 roku Nr [...], a także wystawienia tytułu wykonawczego w zakresie niewykonanej dobrowolnie części tej decyzji, zostały omówione w treści uzasadnienia wyroku o sygn. akt III SA/Po 211/26, którym dokonano oceny legalności postanowienia w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie niepieniężnej egzekucji administracyjnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako niezasadną.