III SA/Po 217/16

Dnia 21 września 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak po rozpoznaniu w dniu 21 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009; postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy (k. 42-44 akt sądowych). W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że zapewnienia skarżącego o tym, że nie posiada żadnego źródła dochodu, jest zadłużony i bezdomny nie zostały poparte żadnymi dowodami. Wnioskodawca nie wykazuje inicjatywy w próbie dokładnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i bez odpowiedzi pozostawił wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego. Oświadczenie majątkowe skarżącego, w ocenie referendarza sądowego, budziło wątpliwości oraz było niewystarczające do dokonania obiektywnej oceny sytuacji materialnej i zdolności płatniczych skarżącego. R. P. skorzystał z prawa do wniesienia sprzeciwu. Wnioskodawca zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości, jako niezgodnego z stanem faktycznym i prawnym oraz wskazał, że wydane orzeczenie budzi jego głębokie niezadowolenie oraz oburzenie. Wnioskodawca nie ustosunkował się do treści wezwania referendarza sądowego obejmującego uzupełnienie oświadczenia majątkowego. W sprzeciwie Skarżący zawarł ponadto wniosek o wyłączenie referendarza sądowego, a także kolejne żądanie zwolnienia go z opłat i kosztów sądowych w całości. Wskazał przy tym, że jego sytuacja ulegał dalszemu pogorszeniu, bo Bank żąda od niego natychmiastowego zwrotu dalszych około 100.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2016, poz. 718 ze zm. - dalej P.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od orzeczenia referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Skarżący nie wykazał ani wysokości przychodów, ani kosztów utrzymania koniecznego. Natomiast ogólnikowe twierdzenia, że wnioskodawca korzysta z noclegowi dla bezdomnych oraz jadłodajni C. , należy uznać jako równoważne z odmową przedstawienia dokładnych informacji o sytuacji rodzinnej i majątkowej strony postępowania. Skarżący skorzystał z prawa do sprzeciwu, ale nie przekazał informacji, które w sposób wiarygodny obrazują jego sytuację majątkową i rodzinną. Zapewnienia, że Bank domaga się od skarżącego zwrotu dalszych 100.000 zł oraz fakty znane Sądowi z urzędu jednoznacznie wskazują, że oświadczenie majątkowe Skarżącego budzi wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. W toku rozpoznawania przez sądy administracyjne licznych skarg oraz wniosków o przyznanie prawa pomocy ujawniono bowiem, że R. P. występuje jako reprezentant lub udziałowiec, co najmniej czterech spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (A. Spółka z o.o., A.-Z. Spółka z o.o., B. Spółka z o.o. oraz Ś. Spółka z o.o.). Do tutejszego Sądu wpłynęły także skargi R. P. oraz jego brata M. P. na decyzje w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2008-2014. W tym stanie rzeczy oświadczenie majątkowe skarżącego, które nie zostało poparte dowodami z dokumentów nie stanowi właściwej podstawy dla przeprowadzenia oceny zdolności płatniczych strony postępowania. W konsekwencji Sąd również uznaje, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy jest niepełne oraz budzi wątpliwości. Takie oświadczenie majątkowe nie może uzasadniać zastosowania przywileju zwolnienia od ponoszenia ciężarów publicznych, czy też pokrycia ze środków publicznych kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu przez pełnomocnika z urzędu. Niniejsze orzeczenie jest skuteczne od daty wniesienia wniosku o prawo pomocy (02 maja 2016 roku, k. 33 akt sądowych) i swym zakresem obejmuje także kolejne żądanie z zakresu prawa pomocy, które zostało zawarte w sprzeciwie z dnia 08 lipca 2016 roku (k. 50 akt sądowych). Kolejne pismo strony zawierające żądanie przyznania prawa pomocy złożone w toku postępowania z jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdy pierwotny wniosek nie został prawomocnie rozstrzygnięty, może mieć tylko ten skutek prawny, że zmodyfikuje (ograniczy lub rozszerzy) zakres żądania wniosku lub uzupełni argumentację dotyczącą faktycznych podstaw zasadności zgłoszonych żądań. Złożone w takiej sytuacji procesowej kolejne pismo zawierające żądanie z zakresu przyznania prawa pomocy nie aktualizuje obowiązku sądu w zakresie przesłania stronie kolejnego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów Sąd uznaje, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów, orzeczono jak w sentencji postanowienia.