III SA/Po 220/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka As.sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ochrony zwierząt I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza C. z dnia [...]r. Nr [...] znak [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] ( [...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ M. Bejgerowska /-/ B. Sokołowska /-/ K. Wolna-Kubicka WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Na wniosek Zarządu Oddziału Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w G. z dnia [...] czerwca 2005r. Burmistrz C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł – na podstawie art. 7 ust. 1, 1 a, 1 b, 1 c, 2, 2a, 4 i 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o ochronie zwierząt ( tekst jedn. – Dz. U. Nr 106 z 2003r., poz. 1002 ) – o odebraniu R.S. 2 psów rasy bernardyn, będących jego własnością i przekazaniu ich do schroniska zwierząt we W. do czasu zakończenia postępowania karnego oraz obciążeniu go kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierząt. W uzasadnieniu podniesiono, iż psy przebywające na terenie posesji R.S. w P. nr [...] gm. C. były zaniedbane, źle odżywiane oraz utrzymywane w niewłaściwych warunkach bytowych. Ponieważ stan zwierząt uzasadniał podejrzenie znęcania się nad nimi, czyli zachowanie określone w art. 6 ust. 2 powyższej ustawy, przeciwko właścicielowi psów wszczęto postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo z art. 35 pkt. 1 ustawy, a Burmistrz podjął decyzję o ich odebraniu i przekazaniu do schroniska. W odwołaniu od powyższej decyzji R.S. zarzucił organowi naruszenie art. 7, 8, 9, 10 i 108 kpa oraz błąd w ustaleniach faktycznych, wnosząc o jej uchylenie oraz oddanie psów. Jego zdaniem opieka nad psami była sprawowana prawidłowo. Nie został poinformowany o toczącym się postępowaniu, ani nie otrzymał odpisu decyzji organu I instancji. Po zaborze psów dokonanym w dniu [...] lipca 2005r. otrzymał jedynie upomnienie od Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami, po czym zaprzeczył zarzutom o złe traktowanie zwierząt. Organ wydał swoją decyzję bez wysłuchania odwołującego się jako strony postępowania oraz nie pouczył go o środkach zaskarżenia decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż informacje o złym stanie psów pochodziły z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2005 r., wywiadu dokonanego wśród sąsiadów oraz wynikały z obdukcji dokonanej przez lekarza weterynarii. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.S. wniósł o uchylenie orzeczeń obu instancji. Skarżący podniósł w szczególności, iż w dacie podjęcia decyzji przez organ I instancji nie toczyło się wobec niego żadne postępowanie karne w przedmiocie znęcania się nad zwierzętami, a o samym orzeczeniu dowiedział się dopiero w dniu [...] sierpnia 2005 r. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2007 roku R.S. między innymi zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nieuwzględnienie obiektywnych argumentów, które podniósł w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. – Dz. U. Nr 106 z 2003r., poz. 1002) wprowadza zakaz znęcania się nad zwierzętami, polegającego na zadawaniu albo świadomym dopuszczaniu do zadawania im bólu lub cierpień, m. in. poprzez utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania – w tym również w stanie rażącego niechlujstwa (art. 6 ust. 2 pkt. 10 ustawy). W przypadku ustalenia istnienia powyższych przesłanek wójt (burmistrz czy prezydent miasta) może wydać decyzję o czasowym odebraniu zwierząt właścicielowi i przekazaniu ich do schroniska (art. 7 ust. 1 ustawy). Decyzja tego typu podlega natychmiastowemu wykonaniu, a dotychczasowego właściciela obciąża się kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia danego zwierzęcia (art. 7 ust. 2 i ust. 4 ustawy). Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych niniejszej sprawy doszedł do wniosku, iż organy obu instancji nie poczyniły wymaganych prawem starań prowadzących do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego, w tym wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przez co naruszyły przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji ograniczył się w zasadzie jedynie do stwierdzenia, iż oba psy należące do skarżącego są utrzymywane w złych warunkach. Organ odwoławczy wskazał natomiast lakonicznie, iż ustalenia te zostały podjęte na skutek kontroli przedmiotowej nieruchomości, wywiadu z sąsiadami i oceny zwierząt dokonanej przez weterynarza. Nie uzasadniły one zatem w szerszy sposób, na czym konkretnie polegać miało nieodpowiednie trzymanie psów oraz jak przebiegało samo postępowanie administracyjne od momentu powzięcia wiadomości o złym stanie zwierząt przez Oddział Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w G.. Z tego względu należało uznać, iż zaskarżone orzeczenia naruszyły również przepis art. 107 § 3 kpa określający obligatoryjne składniki uzasadnienia faktycznego wymaganego od aktu o charakterze decyzji administracyjnej (wymienienie faktów uznanych za udowodnione, dowodów na których oparł się organ oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej). W powyższych uzasadnieniach organy nie dokonały praktycznie szerszego omówienia dowodów zebranych w niniejszej sprawie. Ponadto jej akta administracyjne nie zawierają dokumentów, na które powoływał się organ odwoławczy – w szczególności protokołu kontroli dokonanej w dniu [...] czerwca 2005 r., opinii lekarza weterynarii dotyczącej obdukcji bernardynów i protokołu wywiadu przeprowadzonego wśród właścicieli posesji skarżącego. Organ II instancji nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu ani do twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r., skierowanym do Prezesa Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami Oddział w G. (załącznik do odwołania), a dotyczących hodowli psów w P. Braki formalne uzasadnień zaskarżonych decyzji oraz brak dokumentów uznanych przez organy za dowody istotne w sprawie powodują, iż w ocenie Sądu orzeczenia te nie poddają się w istocie kontroli sądowej. Z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) – uniewinniającego skarżącego od zarzutu popełnienia przestępstwa znęcania się nad zwierzętami określonego w art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt – wynika ponadto, iż po dokonaniu kontroli w dniu [...] czerwca 2005 r. uznano konieczność przeprowadzenia przed odebraniem zwierząt uprzedniej konsultacji z właścicielem psów w ciągu najbliższych 7-14 dni. R.S. nie otrzymał jednak żadnego zawiadomienia od Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w G., a o samej decyzji Burmistrza C. dowiedział się dopiero w dniu [...] sierpnia 2005 r., po czym wystąpił do organu o jej doręczenie. Organ administracji publicznej przeprowadził zatem postępowanie I-instancyjne bez udziału skarżącego jako osoby bezpośrednio zainteresowanej sprawą oraz posiadającej niewątpliwie interes prawny (przymiot strony) w rozumieniu art. 28 kpa. W ocenie Sądu takie postępowanie organu nie może zostać uznane za prawidłowe, tym bardziej, iż pomimo zdiagnozowanego złego stanu zwierząt lekarz weterynarii miał stwierdzić, iż przed przewiezieniem psów do schroniska należy zapoznać się z wyjaśnieniami ich właściciela odnośnie sposobu ich chowania. W ten sposób naruszony został niewątpliwie art. 10 § 1 kpa, gwarantujący stronie postępowania zapewnienie czynnego udziału w każdym jego stadium, w tym m. in. prawo wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszenia własnych wniosków dowodowych. Decyzja I instancji nie została w ogóle skierowana do R.S., który we własnym zakresie wnioskował o doręczenie jej odpisu, a następnie zaskarżył ją w trybie odwoławczym. Wynika stąd, iż na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego organ administracji nie dokonywał ustaleń odnośnie osoby właściciela psów, jego adresu itp. Wątpliwości Sądu budzą również same ustalenia organów odnośnie złego stanu zwierząt, skoro Sąd Rejonowy uniewinnił skarżącego od zarzutu znęcania się nad przedmiotowymi psami, a jego orzeczenie zostało utrzymane na mocy wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] r., uznającego apelację prokuratora za bezzasadną (sygn. [...]). Według Sądu Rejonowego skarżący zaniedbywał psy, jednakże nie dostrzegł on ostatecznie w sposobie ich traktowania znamion przestępstwa określonych w art. 35 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt. 10 ustawy o ochronie zwierząt, skutkujących nie tylko odpowiedzialnością karną, ale również koniecznością wydania orzeczenia o przymusowym czasowym odebraniu zwierząt. Nie było bowiem podstaw do stwierdzenia, iż R.S. świadomie dopuszczał do zadawania swoim zwierzętom bólu lub cierpień poprzez utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa – zapewnił im właściwe legowiska, odpowiednią karmę, stały dostęp do wody, odpowiednio duży wybieg itd. Zaniedbał natomiast ich odpowiednią pielęgnację, co jednak nie zostało uznane za drastyczne odstępstwo od norm dotyczących odpowiedniego traktowania hodowanych zwierząt (art. 4 pkt. 11 cytowanej ustawy). W tym miejscu należy natomiast podkreślić, iż tylko jednoznaczne stwierdzenie istnienia przesłanek z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt stanowić mogło podstawę do wydania decyzji o czasowym odebraniu psów na podstawie art. 7 ust. 1 tego aktu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji, mając na względzie powyższe, winny skupić się zatem na dokładniejszym wyjaśnieniu jej stanu faktycznego, szczególnie pod kątem warunków hodowli bernardynów w czerwcu 2005 r. Psy zostały zwrócone R.S. w trakcie trwania niniejszego postępowania sądowego (w dniu [...] października 2006 r. – k. 37 akt), wobec czego ewentualne stwierdzenie faktu znęcania się nad nimi w omawianym okresie nie może już skutkować orzeczeniem o ich odebraniu, mogłoby zaś stanowić podstawę do obciążenia skarżącego kosztami dokonanego transportu psów do schroniska oraz ich utrzymania i koniecznego leczenia w tym schronisku (art. 7 ust. 4 ustawy). W przypadku ustalenia braku istnienia przesłanek z art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt organ winien natomiast rozważyć, czy nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zarzuty skargi winny zostać uwzględnione. Ponieważ zaskarżone decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7 w zw. z 77 § 1 oraz art. 8, 9, 10 § 1 i 107 § 3 kpa) należało orzec o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, a o wykonalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie art. 152 cytowanej ustawy. /-/M. Bejgerowska /-/B. Sokołowska /-/K. Wolna - Kubicka