III SA/Po 220/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-12-05
Skład orzekający: Mirella Ławniczak, Beata Sokołowska, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nierozpatrzenie wyjaśnień strony, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej?Ratio decidendi
Decyzje organów administracji publicznej odmawiające przyznania płatności rolnośrodowiskowej zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Organy nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego, w szczególności brakowało materiału graficznego z roku 2011, a także nie rozpatrzyły wyjaśnień strony skarżącej. Naruszono również art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 dla J. K. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a następnie decyzji Dyrektora ARiMR utrzymującej tę decyzję w mocy. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że skarżący przez dwa lata nie kosił tych samych części działek rolnych, co stanowiło naruszenie wymogów programu rolnośrodowiskowego. Skarżący podniósł, że organy nie poczyniły wystarczających ustaleń faktycznych, nie zebrały całego materiału dowodowego i nie rozpatrzyły jego wyjaśnień.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej i stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 05 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. 2. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej złożonego dnia [...] marca 2012 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. odmówił J. K. przyznania płatności na rok 2012.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z wymogami dla pakietów i wariantów, które określone są w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), dodatkowym wymogiem dla pakietu w przypadku użytkowania kośnego jest pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej, objętej pakietem wymienionym w § 4 ust. 1 pkt. 3, nieskoszonej. W każdym roku powinno to dotyczyć innej powierzchni. Zgodnie z § 20 ust. 2 pkt. 2 w przypadku wnioskowania o płatność do pakietu 3 "Ekstensywne trwałe użytki zielone", rolnik zaznacza na materiale graficznym, udostępnionym przez Agencję, powierzchnię działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona w danym roku.
Jeżeli zostanie stwierdzone, że rolnik nie przestrzega wymogów określonych w załączniku nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, to w ocenie organu zastosowanie znajdzie przepis § 27 ust. 1 rozporządzenia i płatność rolnośrodowiskowa podlega zmniejszeniu w zakresie działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, a wysokość obniżek dokonuje się w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu w zależności od stwierdzonego uchybienia. Stosowanie obniżek określa załącznik nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W przypadku braku koszenia stosuje się 100% zmniejszenia płatności do działki, na której stwierdzono nieprawidłowość.
W dalszej kolejności organ wskazał, że dokonał analizy wymogu pozostawienia przez rolnika 5-10% powierzchni działki rolnej niewykoszonej. Stwierdzono, że powierzchnie niewykoszone w roku 2011 i 2012 pokrywają się w części w przypadku działek rolnych B, C oraz D. Natomiast w przypadku działki rolnej A, powierzchnia niewykoszona pokrywa się w całości z powierzchnią niewykoszoną w roku 2011.
Do producenta zostało wystosowane wezwanie dotyczące pozostawienia powierzchni niewykoszonej - w tym samym miejscu - na działce rolnej A. W odpowiedzi producent oświadczył, że wynikło to z błędnego wyrysowania powierzchni na załączniku graficznym. W związku z brakiem możliwości ustalenia faktycznego miejsca pozostawienia powierzchni niewykoszonej, dla działki zastosowano sankcję L7. W przypadku działek rolnych B, C oraz D powierzchnia niewykoszona w roku 2011 pokrywa się w części z powierzchnią niewykoszoną w roku 2012, co - zgodnie z wytycznymi DPB (Komunikat z dnia [...] lutego 2013 r., pyt. 6) - oznacza również konieczność nałożenia sankcji L7, gdyż niewykoszony obszar wspólny dla roku 2011 i 2012, oznacza że rolnik nie zastosował się do wymogu koszenia i pozostawienia powierzchni niewykoszonej w innym miejscu niż w roku poprzednim.
W odwołaniu strona postępowania podniosła, że rozporządzenie rolnośrodowiskowe nie przewiduje sankcji za błędne zaznaczenie na mapie powierzchni niewykoszonych, jak również nie przewiduje sankcji za nakładające się powierzchnie niewykoszonych części deklarowanych działek rolnych, zarówno przy całkowitym jak i częściowym nałożeniu się powierzchni niewykoszonych w danym roku. Odwołujący stwierdził, że załącznik nr 3 do rozporządzenia jest nieprecyzyjny i nie można jednoznacznie uznać czy błędem jest pozostawienie niewykoszonej części powierzchni w podobnym miejscu - co roku - na działce rolnej. W ocenie odwołującego, użyte słowo "powinno" nie zamyka możliwości pozostawienia tej samej nieskoszonej powierzchni w części lub w całości przez dwa lata. Jeżeli odwołujący wykonuje dwukrotny pokos i pierwszy pokos wykona na początku czerwca natomiast drugi pod koniec sierpnia, to nie jest zakazane pozostawienie przy obydwu pokosach nieskoszonej powierzchni w osobnych miejscach, o ile przy drugim pokosie odwołujący dokona koszenia trawy nieskoszonej przy pierwszym pokosie. Zdaniem odwołującego powoduje to wrażenie częściowego nakładania się powierzchni nieskoszonych, jednakże w rzeczywistości są one co roku w innych miejscach. Odwołujący sprzeciwił się również z niepoczynieniu przez organ ustaleń faktycznych w powyższym zakresie. Wskazał, że od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji upłynął ponad rok, a organ miał możliwość przyjazdu na pole i stwierdzenia stanu rzeczywistego.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na regulacje art. 10 ust. 2, art. 11 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, § 9 ust. 3, § 17 ust. 2, § 20 ust. 2, § 27 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a także na załącznik nr 3 oraz nr 7 do tego rozporządzenia. Następnie wskazał, że w przypadku pakietu 3. "Ekstensywne trwałe użytki zielone", wariantu 3.1 "Ekstensywna gospodarka na łąkach", gdy stwierdzone zostanie niewykoszenie lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie, ustawodawca przewidział zastosowanie zmniejszenia płatności w wysokości 100%, co w praktycznym przełożeniu oznacza, że działka rolna, na której stwierdzono tę nieprawidłowość, nie zostanie uwzględniona w płatności za realizację programu rolnośrodowiskowego.
Do powyższej sytuacji, w ocenie organu, doszło w rozpoznawanej sprawie na skutek weryfikacji załączników graficznych dla:
a) działki ewidencyjnej nr [...], na której odwołujący wyrysował położenie działki rolnej "B", o powierzchni zadeklarowanej do płatności 1,79 ha, oraz jej części niewykoszonej, zlokalizowanej wzdłuż wschodniej granicy i w pasie powyżej południowej granicy. Analiza powyższego dokumentu, przeprowadzona również w oparciu o materiał graficzny przedłożony wraz z wnioskiem na rok 2011, wykazała, że odwołujący przez okres dwóch lat zabiegowi koszenia łąki trwałej nie poddał części działki "B" położonej wzdłuż południowej granicy z działką [...], co skutkowało odmową przyznania płatności do działki rolnej "B",
b) działki ewidencyjnej nr [...], na której odwołujący wyrysował położenie działki rolnej "C", o powierzchni zadeklarowanej do płatności 1,20 ha, oraz jej części niewykoszonej, zlokalizowanej w postaci pasa wzdłuż północno-zachodniej i północnej granicy. Analiza powyższego dokumentu, przeprowadzona również w oparciu o materiał graficzny przedłożony wraz z wnioskiem na rok 2011, wykazała, że odwołujący przez okres dwóch lat zabiegowi koszenia łąki trwałej nie poddał części działki "C" w postaci pasa leżącego wzdłuż północno-zachodniej (z działką nr [...]) oraz północnej granicy, co skutkowało odmową przyznania płatności do działki rolnej "D",
c) działki ewidencyjnej nr [...], na której odwołujący wyrysował położenie działki rolnej "D", o powierzchni zadeklarowanej do płatności 3,00 ha, oraz jej części niewykoszonej, zlokalizowanej w postaci pasa wzdłuż południowo-wschodniej granicy. Analiza powyższego dokumentu, przeprowadzona również w oparciu o materiał graficzny przedłożony wraz z wnioskiem na rok 2011, wykazała, że odwołujący przez okres dwóch lat zabiegowi koszenia łąki trwałej nie poddał części działki "D" w postaci pasa leżącego wzdłuż południowo-wschodniej granicy z działką [...], co skutkowało odmową przyznania płatności do działki rolnej "D".
W ocenie organu, odwołujący dwukrotnie oznaczył obszar niewykoszony, położony na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], w tych częściach działek, które w sytuacji gdy nie zostały skoszone (w części) w roku 2011, w roku kolejnym bezwzględnie zabiegowi koszenia winny zostać poddane. Właściwym jest zatem stwierdzenie, że nie wykoszono ich części, pomimo nałożonego na beneficjenta obowiązku w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Odnosząc się do działki ewidencyjnej nr [...], na której odwołujący wyrysował położenie działki rolnej "A" oraz jej części niewykoszonej, zlokalizowanej wzdłuż zachodniej i południowej granicy, organ wyjaśnił, że analiza przeprowadzona dodatkowo w oparciu o materiał graficzny przedłożony wraz z wnioskiem na rok 2011, wykazała, iż odwołujący przez okres dwóch lat zabiegowi koszenia łąki trwałej położonej na działce "A" nie poddał tej samej części działki. Odwołujący skorygował obszar powierzchni nieskoszonej w dniu [...] grudnia 2012 r. w wyniku wezwania organu I instancji, jednak organy Agencji zobowiązane do weryfikacji terenów niekoszonych przez rolników realizujących pakiet 3, czynność tą przeprowadzają w oparciu o złożone przez producentów załączniki graficzne, które w badanej materii stanowią oświadczenie rolnika o sposobie zagospodarowania danej działki rolnej. Załącznik graficzny zawierający powyższe informacje stanowi materiał dowodowy podlegający rozpatrzeniu w postępowaniu o przyznanie płatności. Mając na uwadze, że to obowiązkiem osoby występującej o przyznanie konkretnego rodzaju płatności jest podanie w sposób prawidłowy, z należytą starannością - zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy i w stosownym czasie - wszystkich informacji dotyczących podstaw przyznania płatności, brak jest podstaw do stwierdzenia, iż pozostawiony obszar niekoszony w roku 2012 znajdował się w miejscu innym niż oznaczonym na pierwotnie złożonym załączniku graficznym działki ewidencyjnej nr [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona powtórzyła argumentację prezentowaną na etapie postępowania odwoławczego, podnosząc dodatkowo, że powierzchnie zaznaczone na mapach są obszarami orientacyjnymi i doszło do sytuacji, w której - wykonując odręcznie szkic -powierzchnie niewykoszone mogły być zaznaczone na zbliżonym obszarze nie odzwierciedlającym stanu rzeczywistego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola sądowa zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P., utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] maja 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N., prowadzi do wniosku, zgodnie z którym decyzje te podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co podlegają uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
Podstawę prawną powyższych rozstrzygnięć stanowią między innymi regulacje ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: "ustawa"), a także rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.).
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt. 1 ustawy, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy, o czym stanowi już art. 21 w ust. 2, organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Niewątpliwie przywołane powyżej regulacje art. 21 ustawy wprowadzają istotne modyfikacje zasad procedowania w stosunku do reguł przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a."), czyli w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Modyfikacje te dotyczą między innymi zasady prawdy obiektywnej ujętej w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Analiza art. 21 ust. 2 pkt. 2 w zw. z ust. 3 ustawy prowadzi do wniosku, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ nie jest zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na okoliczności korzystne dla strony postępowania (inaczej niż to wynika z art. 7 oraz art. 77 § 1 ab initio K.p.a.), lecz winien przede wszystkim w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały zgromadzony już w tej sprawie materiał dowodowy (co koreluje z art. 77 § 1 in fine K.p.a.). Nie ma zatem racji skarżący, który zarówno na etapie postępowania odwoławczego, jak i skargi do tutejszego Sądu, próbuje na organ administracji publicznej przerzucić obowiązek poszukiwania dowodów na okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a które przemawiałyby - na korzyść skarżącego - za uznaniem, że skarżący co roku pozostawiał niewykoszoną inną część działek rolnych, co do których ubiega się o płatność rolnośrodowiskową - w szczególności poprzez przeprowadzenie kontroli na miejscu.
Jednakże nie powinno również budzić wątpliwości, że organ ARiMR pomimo wspomnianych powyżej odstępstw może dokonywać ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wyłącznie w oparciu o zebrany w tej sprawie materiał dowodowy, który nota bene powinien znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych prowadzonych dla danej sprawy, a swojemu stanowisku w tym względzie - po przeprowadzaniu koniecznych czynności procesowych - winien dać wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Ostatnio przywołana regulacja stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Na gruncie kontrolowanej sprawy organy uchybiły powyższym regułom.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że organ I instancji nie poczynił w sprawie wystarczających ustaleń faktycznych, które pozwoliłyby na wywiedzenie stwierdzenia, zgodnie z którym niewykoszone przez skarżącego powierzchnie działek rolnych A, B, C bądź D pokrywają się ze sobą w części bądź w całości w kolejno następujących po sobie latach płatności 2011-2012. Organ I instancji opierając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie na stwierdzeniu, zgodnie z którym skarżący w kolejnych latach 2011-2012 pozostawił nieskoszone te same - w części bądź w całości - części działek rolnych, ograniczył się wyłącznie do końcowego wniosku w tym zakresie, uznając że taka sytuacja w sprawie skarżącego zachodzi, nie przedstawiając jednakże jakichkolwiek dalszych okoliczności faktycznych - w tym w szczególności powierzchni określonych działek rolnych niewykaszanych w poszczególnych latach - które do takiej konkluzji mogłyby doprowadzić. Tym samym organ ten dopuścił się istotnego naruszenia art. 21 ust. 2 pkt. 2 ustawy, a także art 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Próbę sanowania powyższych uchybień podjął organ odwoławczy, prezentując w sposób opisowy powierzchnie działek rolnych skarżącego, które nie podlegały wykaszaniu, czym - z uwagi na niepoczynienie w tym względzie ustaleń faktycznych przez organ I instancji - dopuścił się jednakże naruszenia art. 15 K.p.a. i wynikającej z tej regulacji zasady dwuinstancyjności, pozbawiając skarżącego możliwości dwukrotnego rozpoznania kontrolowanej sprawy.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że organy administracji publicznej nie zgromadziły w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego, który w ogóle stanowiłby podstawę do porównania niewykaszanych przez skarżącego części działek rolnych w poszczególnych latach płatności. W aktach administracyjnych brak jest materiału graficznego dla poszczególnych działek rolnych, który został przedłożony przez skarżącego w roku 2011, a na który przy okazji czynionych ustaleń faktycznych powołał się organ odwoławczy. W aktach administracyjnych znajduje się wyłącznie ów materiał graficzny sporządzony na potrzeby wniosku o płatność za rok 2012. Organy ARiMR dopuściły się zatem w tym zakresie istotnego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 ab initio oraz art. 80 K.p.a. O ile bowiem organy dokonują niekorzystnych dla skarżącego ustaleń faktycznych, zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać konieczny do tego materiał dowodowy (art. 7 i art. 77 § 1 ab initio K.p.a.), który zostanie następnie poddany ocenie stosownie do wymogów wynikających z art. 80 K.p.a. Organy nie wyjaśniły przy tym w sposób wyczerpujący, dlaczego nie uwzględniły wyjaśnień skarżącego zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r., w tym przedłożonego wraz z tymi wyjaśnieniami skorygowanego załącznika graficznego sporządzonego dla działki rolnej A, a także wyjaśnień udzielanych przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego, czym dopuściły się naruszenia art. 21 ust. 2 pkt. 2 ustawy oraz art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Należy zważyć, że chociaż z art. 21 ust. 3 ustawy wynika, iż to na skarżącym spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów oraz udzielenia wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, nie zwalnia to organów administracji z obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia przedstawionego w związku z tym materiału dowodowego i udzielonych wyjaśnień (art. 21 ust. 2 pkt. 2 ustawy), a także ich oceny stosownie do art. 80 K.p.a., co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 K.p.a.). Tymczasem organy nie poddały ocenie dowodowej powyższych wyjaśnień skarżącego. Organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do kwestii skorygowania przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności w zakresie przedstawionych załączników graficznych, z góry zakładając, że uwzględniony może zostać wyłącznie załącznik graficzny w jego pierwotnym kształcie, pomijając zupełnie prezentowane przez skarżącego wyjaśnienia w tym względzie. Organ powinien natomiast nie tylko odnieść się do korekty wniosku, przy czym nota bene winien uwzględnić między innymi art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE Seria L z 2011 r. Nr 25, poz. 8 ze zm.), zgodnie z którym wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i inne deklaracje mogą być skorygowane w każdym momencie po ich złożeniu, jeżeli właściwe organy stwierdzą w nich oczywiste błędy, a także art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE Seria L z 2009 r. Nr 316, poz. 65 ze zm.) w zw. z art. 7 rozporządzenia nr 65/2011, lecz nadto ocenić składane przez skarżącego w powyższym zakresie wyjaśnienia. Warto jednocześnie podkreślić, że czynności skarżącego, w tym zwłaszcza pismo z dnia [...] grudnia 2012 r., zostały zainicjowane wezwaniem organu I instancji skierowanym do skarżącego w piśmie z dnia [...] października 2012 r., a zatem pominięcie tak złożonych wyjaśnień, stanowi także o naruszeniu wynikającej z art. 8 K.p.a. zasady wzbudzania zaufania do organów państwa. O naruszeniu tej ostatniej zasady świadczy także, w ramach rozpoznawanej sprawy, postępowanie organu, w którym wzywa on do złożenia wyjaśnień tylko odnośnie do jednej z działek rolnych skarżącego, oznaczonej jako działka rolna A, gdy tymczasem podejmując rozstrzygnięcie w sprawie, przywołując zbliżoną argumentację, kwestionuje także pozostałe działki rolne, oznaczone jako działki B, C i D.
Wreszcie należy zauważyć, że organy z naruszeniem art. 107 § 3 K.p.a. nie wyjaśniły w sposób dostateczny podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia. Poza przywołaniem treści niektórych z regulacji prawnych, organy nie wyjaśniły dlaczego nieskoszenie tej samej powierzchni działki rolnej w kolejnych latach - przy czym chodzi o 5 do 10% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, ergo pozostałe 90 do 95% powierzchni tej działki jest poddane koszeniu - stanowi w ocenie organów, na gruncie kontrolowanej sprawy, nieskoszenie działki rolnej, które prowadzi do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych w ogóle - w oparciu o § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z załącznikiem nr 7 do tego rozporządzenia. Organy nie wyjaśniły przede wszystkim, mając na względzie chociażby pozostałe przypadki wyszczególnione w załączniku nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego, co należy rozumieć pod pojęciem "niewykoszenia", które zgodnie ze wspomnianym załącznikiem prowadzi do obniżenia płatności o 100%. Organ I instancji w sposób dowolny i dyskrecjonalny, dokonując wykładni powyższych regulacji na tle obowiązku wynikającego z pkt III.2.2 załącznika nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zrównał ze sobą sytuację, w której beneficjent nie wykasza działki rolnej z sytuacją, w której beneficjent co prawda poddaje koszeniu działkę rolną, jednakże pozostawia co roku 5 do 10% tej samej powierzchni nieskoszonej, nie przedstawiając przy tym jakiejkolwiek argumentacji, która za taką wykładnią powyższych regulacji by przemawiała. Jednocześnie w swoich rozważaniach organ oparł się na wytycznych DPB z dnia [...] lutego 2013 r., stanowiących akt o charakterze wewnętrznym, czym dopuścił się również naruszenia art. 6 K.p.a. i wynikającej z niego zasady praworządności. Z kolei organ odwoławczy, w czynionych konkluzjach uznał, że właściwe jest stwierdzenie, iż nie wykoszono części działki rolnej pomimo spoczywającego na beneficjencie obowiązku w tym zakresie (załącznik nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego), a pomimo to bezrefleksyjnie przyjął, za organem I instancji, iż doszło do nieskoszenia działki rolnej prowadzącego do zmniejszenia płatności o 100%.
Mając powyższe na względzie, zważywszy na to, że uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej następuje z uwagi na uchybienie przepisom postępowania, merytoryczna ocena kontrolowanej sprawy byłaby przedwczesna.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni zaprezentowane powyżej rozważania, a w szczególności uzupełni dotychczas zgromadzony materiał dowodowy włączając do niego materiał graficzny dla poszczególnych działek złożony przez skarżącego w roku 2011 i w oparciu o całość tak zgromadzonego materiału dowodowego, w tym uwzględniając wyjaśnienia składane przez skarżącego w toku postępowania, poczyni istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne, którym da wyraz w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Następnie w uzasadnieniu decyzji, czyniąc zadość art. 107 § 3 K.p.a., organ dokona dogłębnej oceny prawnej stwierdzonych okoliczności faktycznych, podejmując wynikające z tej oceny rozstrzygnięcie.
Wobec powyższego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej (punkt 1. sentencji wyroku). W konsekwencji, w oparciu o art. 152 P.p.s.a., wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji (punkt 3. sentencji wyroku). Z kolei na podstawie art. 200 P.p.s.a., w punkcie 2. sentencji wyroku, postanowiono o kosztach.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło