III SA/Po 221/11

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2011r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. P., M. P., W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2011r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 rok; postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy J. P., 2. odmówić przyznania prawa pomocy M. P., 3. odmówić przyznania prawa pomocy W. P. Skarżący J. P., M. P. i W. P. prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej Apteka "A" s.c., w sprawie dotyczącej skargi na decyzję ustalającą podatek od nieruchomości w kwocie 6.279zł, wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wartość przedmiotu sporu Skarżący określili na kwotę 6.279zł. W uzasadnieniu żądania Wnioskodawcy wskazali, że "prowadzona przez nich aptek jest utrzymywana z kredytu kupieckiego. Wydłużony termin płatności pokazuje, że towar pozostający na stanie nie jest ich własnością. Z kolei stan środków pieniężnych po odliczeniu wynagrodzeń oraz faktur wykazuje saldo ujemne. Wnioskodawcy wskazali, że żyjąc na kredyt nie jest możliwe, aby finansować koszty sądowe i opłacać radcę prawnego. Po opłaceniu kosztów użytkowania mieszkania, rachunków za telefon, media oraz kosztów leczenia, a także kosztów utrzymania małoletnich dzieci (dzieci w wieku 3 i 4 lata) na utrzymanie pięcioosobowej rodziny pozostaje około 300zł". Wnioskodawcy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Zamieszkują w lokalu o pow. 65m² (lokatorskie prawo do lokalu spółdzielczego). M. P. utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę (1.200zł) oraz prowadzenia apteki (strata). J. P. utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę (1.200zł) oraz prowadzenia apteki (strata). Natomiast W. P. (senior, 67 lat) utrzymuje się jedynie z prowadzenia apteki (strata). Udzielając odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia oświadczeń majątkowych Wnioskodawcy zaznaczyli, że przekazany załącznik do informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2009 oraz 2010 nie ukazuje całości ich sytuacji finansowej. Dochód widoczny w zeznaniu wynika jedynie ze zmian stanu towaru, jego fluktuacja pokazuje księgowe ukazanie dochodu, który faktycznie nie jest odnotowywany w "kieszeniach" Wnioskodawców. Wzrost stanu towaru jest dochodem do opodatkowania mimo, że nie został nawet zapłacony ze względu na wydłużone terminy płatności. Wyjaśnili także, że deklaracja jednego ze wspólników ze względu na ustanowiony udział 0% jest zerowa i nie została złożona do urzędu. Z przekazanych dokumentów wynika, że przychód spółki cywilnej Apteka "A" s.c. za rok 2009 to 903.576,50zł, a za rok 2010 to 977.284,40zł. Dochód wyniósł odpowiednio 8.221,65zł w 2009 roku oraz 31.741zł w roku 2010. Wnioskodawcy oświadczyli, że przychody za trzy miesiące 2011 roku wyniosły 218.427,34zł. Wynik finansowy za ten okres to strata w wysokości 8.332,08zł. Wnioskodawcy oświadczyli, że Apteka posiada dwa samochody osobowe: Daewoo Nubia z 2000r. (około 2.500zł) oraz Poloneza z 1995r. (około 700zł). Wnioskodawcy posiadają zadłużenie (kredyt obrotowy na działalność gospodarczą) w wysokości 250.000zł. Miesięczna rata obejmująca spłatę części kapitału i odsetki kształtowała się następująco: styczeń 2011 – 4.092,97zł (w tym spłata kapitału - 2.812,76zł), luty 2011 – 3.909,76zł (w tym spłata kapitału - 2.696,44zł), marzec 2011 - 2.327,47zł (w tym spłata kapitału – 1.215,82zł). Wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego dla Apteki "A" s.c. wskazują, że suma wpłat za okres od 1 stycznia 2011 roku do 31 marca 2011 roku wyniosła 105.753,37zł. W tym samym czasie suma wypłat osiągnęła poziom 106.861,93zł. Wskazać jednak należy, że saldo początkowe na rozpoczęciu każdego miesiąca było dodatnie i wynosiło odpowiednio: na styczeń 2011 – 13.395,08zł, na luty 2011 - 12.313,32zł, a na marzec 2011 - 1.395,30zł. Wnioskodawcy oświadczyli, że stan konta na dzień 05 maja 2011 roku wynosił 13.000zł. Zaznaczyli jednocześnie, że są to środki na finansowanie bieżących zobowiązań, a po ich uwzględnieniu saldo ujemne będzie wynosić 2.700zł. Koszty prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego Wnioskodawcy określili na kwotę około 1.940zł (625zł – użytkowanie mieszkania, 121zł – gaz, 216zł, energia elektryczna, 17zł – abonament RTV, 150zł – koszty leczenia, 750zł – koszty wyżywienia, 60zł –środki czystości). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym należy uwzględnić, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania – art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że przesłanka braku realnych możliwości wygospodarowania środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania nie jest tożsama z ujemnym wynikiem bilansowym z działalności gospodarczej. Księgowa opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Przy rozstrzyganiu o zasadności zgłoszonego żądania uwzględnić należy sytuację majątkową, rodzinną i możliwości płatnicze. W konsekwencji z dobrodziejstwa prawa pomocy skorzystać mogą te osoby, które wykażą, że ich zdolności płatnicze nie pozwalają uiścić nawet najniższych należności sądowych lub wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz" Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, str. 628). Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Przy czym strona nienależycie realizuje obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, jeśli jej oświadczenie majątkowe jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (wniosek a contrario z art. 255 p.p.s.a.). Analiza oświadczeń majątkowych Wnioskodawców nie pozwala uznać, że obowiązek poniesienia kosztów postępowania sądowego spowoduje zachwianie ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na wstępie wyjaśnić należy, że Wnioskodawcy w sposób nieuprawniony ograniczyli udokumentowanie swojej sytuacji majątkowej jedynie do przedstawienia stanu prowadzonej działalności gospodarczej. W przypadku J. P. i M. P. przekazane zostały jedynie załączniki do PIT-36. Tym samym Wnioskodawcy nie ujawnili czy w poprzednich latach osiągali dochody także z innych źródeł przychodu (stosunek pracy, renty, prawa autorskie umowy dzieła lub zlecenia itp.). Przy czym we wniosku o prawo pomocy podają, że osiągają dochody ze stosunku pracy, których jednak nie uwzględnili przy określaniu własnych zdolności do uiszczenia kosztów postępowania. W odniesieniu do W. P. nie przedłożono żadnych dowodów o wysokości osiąganych przychodów. Powyższe budzi poważne wątpliwości, co do źródła finansowania podstawowych potrzeb życiowych, bowiem według oświadczenia majątkowego działalność gospodarcza przynosi straty. Wskazując takie źródło utrzymania, Wnioskodawcy twierdzą jednocześnie (pismo z dnia 05 maja 2011 roku), że udział W. P. w spółce cywilne wynosi 0%. Tymczasem wiek Wnioskodawcy (67 lat) uzasadnia stanowisko, iż jego źródłem utrzymania mogą być świadczenia emerytalne. Wnioskodawcy nie złożyli także oświadczeń, co do tego czy posiadają samochody osobowe, które nie są wykorzystywane w działalności gospodarczej, oraz czy posiadają własne rachunki bankowe. Zaznaczyć przy tym należy, że przedłożone wyciągi bankowe nie wskazują, aby na rachunek Apteki wpływały środki z tytułu wynagrodzenia za pracę, czy też z tytułu prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Ponadto ocena zasadności zgłoszonych żądań przez pryzmat przekazanych informacji o sytuacji majątkowej i rodzinnej, nakazuje przyjąć, że środki pozostające w faktycznej dyspozycji Wnioskodawców wielokrotnie przewyższają całkowite koszty niniejszego postępowania sądowego (po uwzględnieniu wartość przedmiotu zaskarżenia wpis od skargi to około 250zł). Nie znajduje potwierdzenia w sytuacji majątkowej Skarżących argumentacja, że wynik finansowy to tylko zapisy księgowe wynikające z fluktuacji zapasów towarowych. Wpływy gotówkowe z trzech miesięcy, przy czym tylko na rachunek bankowy Apteki (105.753,37zł, czyli około 35.250zł średnio miesięcznie), przeczą takiej argumentacji. Na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy (30 marca 2011 roku) na rachunku bankowym prowadzonym dla spółki cywilnej Apteka "A" s.c. widniało saldo dodatnie w kwocie 12.271,22zł. Tendencja ta (posiadanie salda dodatniego na rachunku bankowym) okazuje się być stała, gdyż jak twierdzą Wnioskodawcy na dzień 05 maja 2011 roku na rachunku bankowym Apteka posiadała 13.000zł. Odmowę przyznania prawa pomocy uzasadnia także wysokość przychodów uzyskiwanych jedynie z prowadzonej działalności gospodarczej, które za 3 miesiące tego roku wynoszą około 72.809zł średnio miesięcznie. Natomiast w poprzednich latach kształtowały się one na poziomie około 75.300zł średnio miesięcznie w 2009 roku oraz 81.440zł średnio miesięcznie w roku 2010. Podkreślić również należy, że według rozliczeń z poprzednich dwóch lat wynik bilansowy z działalności gospodarczej zawsze był dodatni. W tych okolicznościach nie można przyjąć, iż Wnioskodawcy wykazali brak możliwości uiszczenia jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też brak możliwości wygospodarowania środków na pokrycie pełnych koszty postępowania związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nich skargi. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy prowadziłoby do ochrony majątku Skarżących przed przeznaczeniem go na koszty postępowania, a tym samym do naruszenia zasady równoważności w traktowaniu powinności finansowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i 2 oraz na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.