III SA/Po 223/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek As.sąd. Małgorzata Bejgerowska Protokolant ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi M.G. na postanowienie Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...]lipca 2005 r, nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/M. Bejgerowska /-/W. Długaszewska /-/T. Geremek M.G. w dniu [...] czerwca 2004 roku złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych . Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N.T., decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku , nr [...], wydaną na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. Nr 6, poz. 40 z 2004 r. ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.), odmówił przyznania płatności na rok 2004 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej – 2004 ze względu na zawyżoną deklarację powierzchni działek rolnych. Wskazaną wyżej decyzję organ doręczył na adres kancelarii Radcy Prawnego D.T. z ul. D. [...] w P. Jak wynika z adnotacji widniejącej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji, przesyłka odebrana została w dniu 21 kwietnia 2005 roku przez ojca pełnomocnika J.T. M.G. w dniu [...] maja 2006 roku (data nadania w urzędzie pocztowym) wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 roku, domagając się zmiany decyzji i przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, zgodnie ze złożonym wnioskiem. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 roku stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca przedmiotową decyzję otrzymał w dniu [...] kwietnia 2005 roku, co zdaniem organu, wynika z potwierdzenia odbioru. Odwołanie od decyzji wniósł zaś dopiero w dniu [...] maja 2005 roku, tj. z uchybieniem 14 dniowego terminu, wynikającego z przepisu art. 129 § 2 kpa. Wskazane wyżej postanowienie organ doręczył M.G. na adres – wskazany w postanowieniu jako adres dla doręczeń – tj. na ulicę D. [...] w P. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w miejscu data i podpis odbiorcy widnieje data [...] lipca 2005 r., nieczytelny podpis oraz imię M. W dniu [...] lipca 2005 roku (data nadania przesyłki pocztowej) M.G. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 roku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 roku otrzymał od J.T., od którego wynajmuje mieszkanie, w dniu [...] kwietnia 2005 roku i był przekonany, że termin do wniesienia odwołania mija faktycznie [...] maja 2005 roku. W okresie od 4 lipca do 25 lipca 2005 roku przebywał poza P. w L. Dopiero po przyjeździe do P. J. T. przekazał mu korespondencję – postanowienie o uchybieniu terminu. W biurze ARMiR dowiedział się, że faktycznie J.T. podpisał odbiór decyzji w dniu [...]kwietnia 2005 roku. M.G. podniósł, że nie udzielał nigdy J.T. pełnomocnictwa do odbierania korespondencji. W domu, w którym mieszka znajdują się dwa lokale mieszkalne i jeden z nich zajmuje J.T., drugi skarżący. Zatem nie są domownikami. Skarżący zarzucił, że faktycznie nie nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji. Skarżący podniósł również, iż pismo informujące go o uchybieniu terminu, ponownie nieprawidłowo doręczone J.T., faktycznie otrzymał w dniu [...] lipca 2005 roku. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, postanowieniem z dnia [...] września 2005 roku, , na podstawie art. 58 § 2 i art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. ze zm.),w związku z art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 31, poz. 264 z 2004 r. tekst jednolity), stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że M.G. postanowienie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania odebrał osobiście w dniu [...] lipca 2005 roku. Wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu [...] sierpnia 2005 roku. Zatem, jak wskazał organ, uzyskanie przez M.G. wiadomości o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji miało miejsce w dniu doręczenia postanowienia w sprawie uchybienia terminu i od tego dnia należy liczyć bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zatem, ostatnim dniem złożenia wniosku o przywrócenie terminu był dzień [...] lipca 2004 roku. Jak wskazał dalej organ " podpis widniejący na tym potwierdzeniu z całą pewnością nie odpowiada podpisowi złożonemu przez J.T. na pocztowym potwierdzeniu odbioru decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 roku(...). Tym samym, twierdzenie wnioskodawcy, iż w/w postanowienie odebrał – podczas jego nieobecności – sąsiad mieszkający pod tym samym adresem, nie zasługuje na wiarę. M.G. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, domagając się uchylenia postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż faktycznie nigdy nie doręczono mu prawidłowo decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Przy czym, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należało wyjaśnić, czy doręczenie skarżącemu decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N.T. z dnia [...] kwietnia 2005 roku dokonane zostało prawidłowo. Uchybienie bowiem przepisom dotyczącym doręczenia stronie decyzji, jest równoznaczne ze stwierdzeniem, iż doręczenie decyzji było nieprawidłowe. Konsekwencją zaś, ustalenia, że nie doręczono skarżącemu decyzji w sposób prawidłowy jest uznanie, iż niezasadnym było orzekanie w przedmiotowej sprawie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jak również orzekanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie bowiem tylko w przypadkach uchybienia przez zainteresowanego określonego terminu. Jeżeli decyzja nie została prawidłowo doręczona, to nie biegnie termin do jej zaskarżenia (termin liczy się od dnia doręczenia) i w związku z tym nie ma również podstaw do jego przywracania. Zgodnie z przepisem art. 129 § 2 Kpa czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji. Przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie dokonane w sposób unormowany przepisami art. 39 – 40 Kpa. Art. 40 Kpa stanowi, że pisma doręcza się stronie, jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. O doręczeniu pisma decyduje potwierdzenie tego doręczenia poprzez podpis osoby odbierającej pismo, ze wskazaniem daty odbioru, jak to wynika z art. 46 § 1 Kpa. W przedmiotowej sprawie decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 roku organ doręczył na adres kancelarii radcy prawnego D. T. Zauważyć jednak należy, iż w aktach administracyjnych sprawy brak jakiegokolwiek dowodu na to, że M.G. ustanowił w sprawie pełnomocnika w osobie radcy prawnego D.T. Wniosek o przyznanie płatności podpisany i złożony został przez wnioskodawcę. We wniosku widnieje adres M.G. L. [...] L. W aktach sprawy brak pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu. Zatem już w tej sytuacji zachodzi wątpliwość, czy właściwym było skierowanie korespondencji na adres pełnomocnika. W tym zakresie, w żadnym z wydanych postanowień, organ nie czyni żadnych wyjaśnień. Przyjmując jednakże, że wnioskodawca ustanowił w przedmiotowej sprawie pełnomocnika w osobie radcy prawnego D.T. i doręczenie decyzji na adres kancelarii było uzasadnione, to zauważyć należy, że skoro art. 40 § 2 Kpa nakazuje doręczenie pisma pełnomocnikowi strony, z potwierdzenia odbioru powinno wynikać, że osoba taka otrzymała kierowaną do niej korespondencję. Tymczasem, w przedmiotowej sprawie, co jest bezsporne, decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2005 roku została doręczona ojcu pełnomocnika strony. Organ orzekający nie wyjaśnił, czy ojciec pełnomocnika J.T. był upoważniony do odbioru urzędowej przesyłki kierowanej w ramach pełnomocnictwa do kancelarii D.T. Uznanie zaś, bez przeprowadzenia jakichkolwiek wyjaśnień w tym zakresie, że doręczenie decyzji ojcu pełnomocnika jest równoznaczne z doręczeniem jej pełnomocnikowi narusza art. 40 § 2 Kpa, który wymaga doręczania pism pełnomocnikowi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 maja 2001 roku, I SA 2605/99 LEX nr 54139, który to pogląd Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela "(...) Doręczenie pisma osobie nie będącej pełnomocnikiem strony postępowania, choćby to był członek rodziny pełnomocnika, nie może być uznane za doręczenie zgodne z art. 40 § 2 kpa. Pismo doręczone zatem osobie nie będącej pełnomocnikiem strony nie może wywołać skutków prawnych, jakie przepisy procedury administracyjnej wiążą z doręczeniami, bowiem doręczenie osobie uprawnionej do odbioru pisma, jaką jest, z mocy art. 40 § 2 kpa, pełnomocnik, nie nastąpiło". Dalej jednak należy zauważyć, co wynika z uzasadnienia postanowienia w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, że Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjął, że M.G. otrzymał przedmiotową decyzję w dniu [...] kwietnia 2005 roku, co zdaniem organu wynika z pocztowego potwierdzenia odbioru. Jak wskazano już powyżej, bezspornym jest, że decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 roku odebrał J.T., co wyraźnie wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru. Powyższe stanowisko organu wskazywałoby zatem, iż organ przyjął, że doręczenia dokonano skutecznie w trybie przewidzianym w przepisie art. 43 Kpa, zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Błędnie zatem skierowano korespondencję na adres kancelarii radcy prawnego. Nie budzi jednakże wątpliwości Sądu, iż dokonanego w tym trybie doręczenia, również nie można uznać za prawidłowe. Bowiem, aby uznać, że doręczenie zastępcze określone w art. 43 Kpa dokonane zostało prawidłowo muszą zostać spełnione określone w tym przepisie przesłanki, a mianowicie: adresat musi przebywać w mieszkaniu - choć w momencie doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny, pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w art. 43 Kpa oraz w kolejności w tym przepisie przewidzianej, osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi osobiście oraz w oddawczej skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania adresata doręczyciel winien zamieścić zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy (tj. do rąk sąsiada lub dozorcy). W niniejszej sprawie brak jakichkolwiek ustaleń organów we wskazanym wyżej zakresie, zaś z tego, że skarżący dowiadywał się w siedzibie organu, o tym w jakiej dacie J.T. w istocie odebrał w jego imieniu decyzję, z czego wynika, że doręczyciel nie pozostawił skarżącemu zawiadomienia o doręczeniu zastępczym, wynika, że nie zostały zachowane warunki wskazane w powołanym wyżej przepisie – niezbędne dla przyjęcia, iż doręczenia dokonano prawidłowo. Wyjaśnienia wymaga również to, przy założeniu, że decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 roku organ winien był doręczyć bezpośrednio skarżącemu, nie zaś jego pełnomocnikowi, dlaczego korespondencję skierowano na adres w P., ul. D. [...], podczas gdy zarówno we wniosku z dnia [...] czerwca 2004 roku, jak i w samej decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 roku widnieje adres skarżącego – L. [...], L., zaś informacja o adresie dla doręczeń w P. pojawia się dopiero w odwołaniu od tej decyzji. Zdaniem Sądu, organ w przedmiotowej sprawie nie wyjaśnił zatem zasadniczej kwestii, a mianowicie, czy decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 roku została prawidłowo doręczona skarżącemu. Brak zaś ustaleń w tym zakresie, na które Sąd wskazał wyżej, powoduje, iż orzeczenia organu nie poddają się kontroli Sądu. Dopiero bowiem ustalenie, w sposób nie budzący wątpliwości, czy i w jakiej dacie oraz w jakim trybie, decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 roku została skarżącemu doręczona, pozwoli na ocenę wydanych przez organ orzeczeń, tj. postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz wydanego wcześniej postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W odniesieniu do postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, Sąd skorzystał z przysługującego mu z mocy przepisu art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawa objęcia zakresem orzekania również tego postanowienia, jako wydanego w granicach danej sprawy i to z uwagi, jak wskazano wyżej, na brak prawidłowych ustaleń w zakresie dotyczącym doręczenia decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonując oceny wniesionego odwołania, organ uwzględni poczynione wyżej uwagi, wyjaśniając, w jakim trybie należało doręczyć skarżącemu decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N.T., z dnia [...] kwietnia 2005 roku, tj. art. 40 § 2 Kpa, 42 Kpa , czy 43 Kpa, czy doręczenie było prawidłowe, od jakiej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania. Należy również zwrócić uwagę na to, iż dla oceny, czy termin uważa się za zachowany należy brać pod uwagę przepis art. 57 § 5 kpa dotyczący nadawania pism w polskiej placówce pocztowej. W niniejszej sprawie organ II instancji przyjął, że skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył w dniu [...] sierpnia 2005 roku, tymczasem z adnotacji poczty wynika, iż pismo nadano w dniu [...] lipca 2005 roku. Odnosząc się zaś do treści postanowienia organu II instancji zauważyć również należy, iż na podstawie przepisu art. 59 kpa organ orzeka o przywróceniu bądź odmowie przywrócenia terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest zaś jedynie jedną z przesłanek, którą organ bada rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 Kpa, organ nie wyjaśnił w sposób należyty stanu niniejszej sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, lit. c , art. 135 oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji. /-/M. Bejgerowska /-/W. Długaszewska /-/T. Geremek