III SA/Po 225/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za rok 2004 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 297,- (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Ławniczak /-/ W. Długaszewska B. B. w dniach 18 stycznia 2006 r. i 12 stycznia 2006 r. złożył korekty informacji w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2004 r. dotyczące nieruchomości położonych w S. przy ul. [...], wpisanych do ksiąg wieczystych: KW [...], KW [...], KW [...] na 2004 r. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2008 r. Wójt Gminy wszczął postępowanie podatkowe. Decyzją z dnia 2 października 2009 r. Wójt Gminy ustalił podatek od nieruchomości za rok 2004 w kwocie 1400,26 zł. oraz podatek rolny za rok 2004 w kwocie 34,32 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wysokość podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego ustalono na podstawie złożonych w dniu 18 stycznia 2006 r. i 12 stycznia 2006 r korekt informacji, według wskazanego wyliczenia. B. B. wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji, żądając jej zmiany lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący zakwestionował zawarty w decyzji obowiązek zapłaty ustalonego podatku, podnosząc, iż podatek za 2004r. został przez niego zapłacony i to w zbyt dużej wysokości, co wynikało z błędnego traktowania podatnika przez organ administracyjny, jako osoby prawnej. W piśmie z dnia 3 grudnia 2009 r., stanowiącym ustosunkowanie się do odwołania, Wójt Gminy wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Organ I instancji zaznaczył, że w postępowaniu podatkowym ustalił, że odwołujący nabył nieruchomość objętą decyzją w 1998 r., jednak dopiero w styczniu 2006 r. złożył informacje w sprawie podatku od nieruchomości oraz w sprawie podatku rolnego, na podstawie których można było wydać zaskarżoną decyzję. Wskazał ponadto, iż przedmiotowa nieruchomość w 2004 r. objęta była deklaracją złożoną przez Spółkę A., mimo, iż spółka ta nie była jej właścicielem. Organ podkreślił, że spółka A., której prezesem od 2002 r. jest B. B., nie złożyła do dnia dzisiejszego korekty tej deklaracji. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ I instancji wskazał, że podatek za przedmiotową nieruchomość za 2004 r. uiściła Spółka A., a nie podatnik, który, jak wskazano, nie miał żadnych zobowiązań podatkowych wobec gminy w tym roku. Oznacza to, że to nie podatnik nadpłacił podatek, tylko Spółka A. i to Spółka powinna wystąpić o stwierdzenie nadpłaty podatku, korygując jednocześnie deklarację podatkową, a podatnik powinien zapłacić podatek wynikający z zaskarżonej decyzji. Wójt podkreślił, że w prowadzonej ewidencji podatkowej nieruchomości ujął jako podatnika przedmiotowej nieruchomości Spółkę A., zgodnie ze złożoną przez nią deklaracją podatkową. Przed styczniem 2006 r. nie wpłynęły bowiem żadne dokumenty pozwalające na wydanie na podatnika, jako osoby fizycznej decyzji podatkowej w sprawie opodatkowania tej nieruchomości. Decyzją nr [...] z dnia 16 lutego 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy powołał odpowiednie przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), stanowiące podstawę wymierzenia podatku od nieruchomości. Kolegium stwierdziło, że skoro – jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy informacji w sprawie podatku od nieruchomości - odwołujący był w roku podatkowym 2004 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, to ciążył na nim obowiązek podatkowy w tym podatku. Zatem, aby obowiązek ten mógł się przekształcić w zobowiązanie podatkowe, konieczne było, stosownie do art. 6 ust. 7 powołanej ustawy, wydanie i doręczenie podatnikowi decyzji wymiarowej. Odnośnie z kolei podatku rolnego organ odwoławczy powołał odpowiednie przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym oraz wskazał sposób naliczenia zobowiązania. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, Kolegium stwierdziło, że podatnik nie wskazał żadnych okoliczności, które podważałyby prawidłowość dokonanego wymiaru, a i organ nie dopatrzył się takich okoliczności przy rozpatrywaniu sprawy. Podkreślono ponadto, że w postępowaniu podatkowym poza sferą zainteresowania organu dokonującego wymiaru pozostaje natomiast to, czy i jakie kwoty podatnik wpłacał na konto Urzędu i czy przysługują mu roszczenia o zwrot nadpłaty. Organ odwoławczy wskazał, że najpierw musi dojść do powstania zobowiązania (poprzez wydanie i doręczenie decyzji stronie), a dopiero później można rozważać kwestię jego zaspokojenia (np. z kwot nadpłaconych, czy nienależnie uiszczonych). Ponadto zaznaczył, że zawarta w zaskarżonej decyzji wzmianka o terminie płatności ma wyłącznie charakter informacyjny. W skardze na powyższą decyzję B. B. wniósł o jej zmianę i zmianę decyzji poprzedzającej lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, że organ I instancji niewłaściwie ustalił stan faktyczny sprawy. Nie przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wraz z jego odwołaniem pełnej dokumentacji w niniejszej sprawie. Podatnik zaznaczył, że przez ponad 3 lata organ I instancji nie podejmował żadnych działań w związku ze złożonymi przez skarżącego w styczniu 2006r. korektami deklaracji – tzn. nie ustalił prawidłowego wymiaru podatku należnego od skarżącego, nie stwierdził nadpłaty uiszczonych opłat na poczet podatku ani nie dokonał zwrotu nadpłaconej kwoty wraz z odsetkami. Skarżący wskazał na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2005 r. dotyczącą podatku za 2005 r., wskutek której organ I instancji skorygował swoje stanowisko i sam uchylił własną decyzję w zakresie wymiaru podatku oraz odpisał w rejestrach księgowych kwotę 11.336 zł. Podkreślił jednak, że do dzisiaj niewyjaśniony zostaje stan faktyczny i prawny w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2001-2003. Zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 6 października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na konieczność wznowienia postępowań w zakresie wymiaru podatku za poprzednie lata. Jednak wbrew zaleceniom Kolegium Wójt Gminy pozostał bezczynny w zakresie podatków za lata 2001-2004, aż do IV kwartału 2009 r. Zdaniem skarżącego decyzja z dnia 2 października 2009 r. ustalająca podatek do nieruchomości i podatek rolny za 2004 r. nie powinna zawierać zapisu o terminie płatności podatku, ale informację, że podatek został zapłacony. Podniósł dodatkowo, że o tym, iż organ I instancji niewłaściwie ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny sprawy świadczą - dołączone do skargi dokumenty - pismo Wójta Gminy z dnia 1 lutego 2010 r., w którym stwierdzono, iż faktycznie wystąpiła nadpłata oraz decyzja Wójta Gminy z dnia 10 lutego 2010r. odmawiająca wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę w podatku od nieruchomości oraz podatku rolnym za 2004 r. w kwocie 11.223,22 zł. oraz jej zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Przy czym, co jest istotne w niniejszej sprawie, zgodnie z art.134 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Dokonana w oparciu o powyższe przepisy ocena legalności decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, iż zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, w przypadku podatników będących osobami fizycznymi zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji i art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Zgodnie z art. 68 § 1. Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje jednak, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli podatnik, na co wskazuje § 2: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1 nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Dokonując oceny niniejszej sprawy, nie sposób pominąć wskazanego wyżej przepisu, w szczególności, z uwagi na to, że B. B. w 2006 r. złożył korekty deklaracji, zaś deklaracje dotyczące ww podatków, jak podnosi podatnik, złożył w 2004 r., a podejmowane przez niego obecnie działania mają na celu uzyskanie zwrotu nadpłaconego podatku. Organ II instancji, pomimo braku jakichkolwiek ustaleń dokonanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak i w obliczu braku jakichkolwiek materiałów dowodowych w aktach sprawy, które pozwoliłyby Sądowi na dokonanie oceny tych ustaleń, przyjął, że podatek był deklarowany ( tutaj nawet nie wskazano w jakim roku) przez Spółkę A. i ta spółka została omyłkowo ujęta w ewidencji Urzędu, jako podatnik podatku od nieruchomości. Wbrew temu, co wynika z treści znajdujących się w aktach administracyjnych deklaracji - korekt, jak i treści decyzji organu I instancji, który wyraźnie wskazał, że decyzja wydana została na podstawie korekt informacji, jak również wbrew twierdzeniom skarżącego, że deklaracje dotyczące ww podatków złożył w 2004 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że deklaracja umożliwiająca prawidłowy wymiar podatku została złożona dopiero w 2006 r. Nie może budzić wątpliwości, że brak istotnych dla sprawy ustaleń w decyzjach organów powoduje, że skarżący nie miał możliwości obrony swych interesów oraz prowadzenia odpowiedniej polemiki z treścią decyzji, zaś Sąd nie ma możliwości przeprowadzenia skutecznej kontroli zaskarżonych decyzji. Jak wynika ze stanowiska skarżącego, jak i ze złożonej w 2004 r. deklaracji (data wpływu do Urzędu Gminy 22.01.2004 r.), B. B., jako osoba fizyczna, co wyraźnie zaznaczył w deklaracji, złożył organowi, w sposób właściwy dla osób prawnych, deklaracje na podatek od nieruchomości, deklarując kwotę podatku od gruntów 11.910,60 zł. Sąd nie ma wątpliwości, iż regulowanie zobowiązania podatkowego przez skarżącego, będącego osobą fizyczną, w sposób właściwy dla osób prawnych nie powoduje, że organ podatkowy nie ma podstaw do wydania decyzji określającej wymiar podatku. W takim jednak przypadku, należy w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ustalić i ocenić, czy organ nie powinien był (pomimo posłużenia się przez podatnika niewłaściwym drukiem deklaracji), wydać decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2004 r. na podstawie tej deklaracji, na którą wskazuje podatnik. Bądź też, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wykazać, że deklaracje dotyczące ww nieruchomości w istocie w 2004 r. składał inny podmiot, zaś informacja złożona przez B. B. w 2006 r. jest pierwszą deklaracją umożliwiającą organom podatkowym wydanie decyzji podatkowej. Z uwagi zatem na treść art. 68 § 1 i 2 Ordynacji, należy ustalić, czy B. B. złożył deklarację za 2004r. w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, posługując się jedynie niewłaściwym drukiem deklaracji, czy też w istocie deklarację tę złożyła osoba prawna, czyli Spółka A., jak to przyjął organ II instancji. Ewentualny błąd organu, skutkujący tym, iż pomimo złożenia deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, nie wydano w terminie określonym w art. 68 § 1 Ordynacji decyzji, nie może powodować negatywnych skutków po stronie podatnika. Ustalenia te muszą jednakże wynikać z materiału dowodowego, który w sposób prawidłowy powinien zostać zgromadzony w aktach sprawy, a następnie oceniony przez organ w sposób umożliwiający kontrolę tej oceny przez Sąd. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej, wyrażającym zasadę prawdy obiektywnej, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Podobnie art. 187 § 1 Ordynacji nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, poczynione ustalenia oraz przeprowadzona ocena materiału dowodowego i wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa winny znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób odpowiadający powyższym wymogom, co uniemożliwia Sądowi dokonanie prawidłowej oceny zaskarżonych decyzji. Wskazania, co do dalszego postępowania, dotyczące zarówno podatku od nieruchomości, jak i podatku rolnego za 2004 r., wynikają z wyżej przedstawionych rozważań. Uznając zatem, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 122 i art. 187 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów podatkowych, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak sentencji. /-/Sz. Widłak /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska