III SA/Po 232/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędzia WSA Marzenna Kosewska WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 października 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [ ... ], Nr [ ... ] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę /-/M. Kosewska /-/B. Koś /-/B. Sokołowska Dyrektor Urzędu Celnego przyjął 14 zgłoszeń celnych SAD OBR obejmując przedmiotowy towar (odzież używaną sortowaną - kod PCN 6309 00 00 0) procedurą dopuszczenia do obrotu i określając kwotę długu celnego w oparciu o obniżone stawki celne dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej. Niemieckie władze celne dokonały weryfikacji deklaracji eksportera sporządzonych na fakturach dołączonych odpowiednio do powyższych dokumentów SAD, w wyniku której nie potwierdziły rzetelności danych w nich zawartych i poinformowały polski organ celny pismem nr [ ... ] i pismem [ ... ], o tym że towary figurujące na fakturach są towarami niepochodzącymi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Okoliczności te stanowiły podstawę do wydania przez Dyrektora Urzędu Celnego w dniu [ ... ] decyzji nr [ ... ], uznającej przedmiotowe zgłoszenia celne za nieprawidłowe w części dotyczącej zastosowanych preferencji, stawek celnych i obliczenia kwoty długu celnego oraz określającej tę kwotę w oparciu o stawki celne autonomiczne. Decyzja ta została podjęta przez organ I instancji na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), art. 13, art. 19 §1, art. 20§1, art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 litery b i c, art. 83, art. 85 §1, art. 209 , art. 231 §1 pkt. 1, art. 262 i art. 266 Kodeksu celnego (Dz.U. Nr 75 z 2001 roku, poz. 802 z późniejszymi zmianami), art. 16 ust 1 litera b, art. 21 ust. 1 litera b i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (załącznik do Dz.U. Nr 104 z 1997 roku, poz. 662 ze zmianami), § 11 ust 1 i ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zmianami) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 roku w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1036 ze zmianami). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej uzależnione było w okresie dokonywania spornych zgłoszeń celnych - zgodnie z przepisem ust 5 Części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz postanowieniem art. 16 protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku - od jednoczesnego spełnienia następujących warunków: - dany towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, - pochodzenie to zostało udokumentowane prawidłowo w sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze, - spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski. Zgodnie natomiast z art. 32 Protokołu nr 4 dopuszczalna jest dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, którą można przeprowadzać wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Ponieważ wyniki weryfikacji dokonanej w niniejszej sprawie przez niemieckie władze celne (wiążące dla organów polskich) nie potwierdziły faktu pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej, należało stwierdzić brak podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej, która została zdeklarowana na podstawie dokumentów poświadczających nieprawdę. Organ celny podkreślił, że towar - odzież używana - objęty procedurą dopuszczenia do obrotu wg przedmiotowych zgłoszeń celnych znajduje się na liście towarów przywożonych na Polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Ponieważ strona nie przedłożyła wymaganych świadectw pochodzenia przedmiotowego towaru, należało ustalić kwotę długu celnego według stawek autonomicznych, w oparciu o zapisy o kraju jego pochodzenia zamieszczone w powyższych fakturach. W odwołaniu od powyższej decyzji T. K. wniósł o "umorzenie postępowania i anulowanie naliczonego długu celnego". Według odwołującego organ celny przy wymierzaniu długu celnego dokonał błędnej interpretacji przepisów prawa celnego. Pismem z dnia 14 stycznia 2002r. T. K. przedstawił świadectwo pochodzenia wystawione retrospektywnie dla odpraw celnych z okresu od 12 stycznia 1999r. do 3 września 1999r., zwracając się o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez określenie kwoty długu celnego według stawki konwencyjnej (k. 131 akt administracyjnych). Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [ ... ] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zastosowanych stawek celnych i wysokości długu celnego oraz określił ten dług w oparciu o stawki celne konwencyjne na podstawie świadectwa pochodzenia nr A [ ... ] r. Uchylił też decyzję w części dotyczącej obowiązku zapłaty odsetek wyrównawczych i umorzył postępowanie w tym zakresie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że po zwolnieniu towarów organ celny ma możliwość zweryfikowania zgłoszenia celnego oraz dołączonych do niego dokumentów w terminie 3 lat od dnia przyjęcia tego zgłoszenia, co wynika z przepisów art. 70 i art. 65 §5 Kodeksu celnego. Czynności kontrolne dotyczące danych zawartych w zgłoszeniu można też dokonywać po zwolnieniu towarów (art. 83 § 2 i § 3 Kodeksu celnego). W przypadku odzieży używanej stosowanie kontroli po zwolnieniu towarów jest uzasadnione charakterem towaru, który narzuca podejrzenie co do zasadności i poprawności wystawionych przez eksporterów dowodów preferencyjnego pochodzenia towarów w trybie przepisów Protokołu 4 Układu Europejskiego. Kontrolę taką zapewnia weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzona na podstawie art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego. Taka weryfikacja została przeprowadzona w niniejszej sprawie, a jej wyniki są wiążące dla organów celnych kraju importu i stanowią usankcjonowany prawnie dowód w sprawie. Skoro więc niemieckie władze celne poinformowały, że sporna odzież używana nie ma statusu "produktu pochodzącego" w rozumieniu Protokołu 4 Układu Europejskiego, to deklaracje eksportera na fakturach nie mogły stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej. Ostatecznie wobec przedłożenia świadectwa pochodzenia właściwa była stawka konwekcyjna. Zgodnie natomiast z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 roku w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego udokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. Zgłoszony towar (odzież używana) jest objęty wykazem towarów przywożonych na polski obszar celny, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. K. zarzucił organowi II instancji niedokonanie wystarczających ustaleń dotyczących przetworzonego towaru w oparciu o prawo krajowe i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu niemieckiego. Według skarżącego polskie władze celne mogą odstąpić od zastosowania negatywnego wyniku weryfikacji dowodów pochodzenia towaru jeżeli odpowiedź władz celnych eksportera nie zawiera informacji wystarczających do ustalenia jego rzeczywistego pochodzenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. T. K. podniósł też, że został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu celnym. W uzupełnieniu skargi ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i doprecyzował zarzuty podkreślając, że jedynym dowodem w sprawie, na którym organy celne oparły swoją decyzję jest odpowiedź niemieckich władz celnych udzielona na zapytanie polskich władz celnych, które nie wskazały powodów weryfikacji posiadanych dokumentów. Wskazał również na lakoniczne sformułowanie wniosku weryfikacyjnego, które uniemożliwiło racjonalną ocenę pochodzenia przedmiotowego towaru i spowodowało wadliwe przeprowadzenie postępowania weryfikacyjnego, które powinno było zostać oparte na wynikach rewizji celnej dokonywanej w kraju importu przy dokonywaniu zgłoszeń celnych bezpośrednio po wprowadzeniu towaru na polski obszar celny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 grudnia 2005 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu II instancji ( sygn. akt 3/I S.A./Po 420/03 ). W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż nie może być zaakceptowany wyrażony w skardze i piśmie uzupełniającym pełnomocnika skarżącego pogląd (podparty stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie zawartym w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 czerwca 2002r. I SA/Lu 1132/01) o podstawowym charakterze Protokołu 4 do Układu Europejskiego. Ta umowa została podpisana i ratyfikowana przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej Konstytucji, która precyzyjnie uregulowała miejsce umów międzynarodowych w hierarchii aktów prawnych. Zgodnie z przepisem przejściowym, a mianowicie art. 241 ust. 1 Konstytucji RP umowy międzynarodowe ratyfikowane dotychczas przez Rzeczpospolitą Polską na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisów konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw uznaje się za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art. 91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one kategorii spraw wymienionych w art. 89 ust. 1 Konstytucji. Skoro zarówno Układ Europejski, jak i Protokół 4 do tego Układu zostały ratyfikowane i ogłoszone w Dzienniku Ustaw, a ta umowa międzynarodowa dotyczy problematyki określonej w art. 89 ust. 1 Konstytucji RP, Układ Europejski traktowany jest jako umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i ma pierwszeństwo na wypadek kolizji z ustawą (por. wyrok NSA z 4.10.2002r., I SA /Łd 1597/01). Wobec tego, zgodnie z art. 32 Protokołu 4 organy celne uprawnione były do dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia przeprowadzonej wyrywkowo lub w sytuacji istnienia uzasadnionych wątpliwości co do ich autentyczności, statusu pochodzenia sprawdzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Weryfikacja przeprowadzona przez władze celne kraju eksportera jest jedyną, przewidzianą przez Protokół formą kontroli dowodów pochodzenia towarów, a jej wynik jest wiążący dla polskich władz celnych i nie może być przez nie podważony w jakikolwiek sposób. Negatywny wynik weryfikacji uzasadnia odmowę preferencyjnego traktowania towaru, a w konsekwencji zastosowania niepreferencyjnej stawki celnej. Taki wynik stanowi więc dowód w sprawie. W rozpatrywanej sprawie organy celne powołały się w uzasadnieniu decyzji na pismo niemieckich władz celnych, w którym zakwestionowano rzetelność danych zawartych w deklaracjach eksportera. Jednakże pismo to sporządzone w jęz. niemieckim ani kolejne z dnia 28 maja 2001 roku (k. 104 - 105 akt administracyjnych) nie zostało przetłumaczone na język polski. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane - w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej - za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dn. 07.10.1999r. o języku polskim - Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm. (por. wyrok NSA w Warszawie z 09.02.2001r., III SA 2339/99, wyrok WSA w Warszawie z 16.01.2004 r., III SA 2719/02 i wyrok WSA w Warszawie z 17.03.2004r., III SA 2512/02). Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni ten pogląd podzielił. Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy celne zobowiązane zostały do dokonania urzędowego przetłumaczenia powyższego obcojęzycznego dokumentu z dnia 5 marca 2001 roku - stanowiącego kluczowy dowód w sprawie oraz pisma z dnia 28 maja 2001 i umożliwienia stronie zapoznanie się z nimi w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, która została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2007 r. ( sygn. akt I GSK 1415/06 ). Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [ ... ] uchylił decyzję organu I instancji z [ ... ] r. w części dotyczącej zastosowanych stawek celnych i wysokości naliczonego długu celnego, określając stawki celne konwencyjne na podstawie świadectwa pochodzenia nr [ ... ] wynikające z dokonanych przez stronę przedmiotowych zgłoszeń celnych. Jednocześnie organ odwoławczy uchylił decyzję w części dotyczącej obowiązku zapłaty odsetek wyrównawczych, umarzając w tym zakresie postępowanie, a w pozostałej części pozostawiając zaskarżoną decyzję bez zmian. W uzasadnieniu organ II instancji podtrzymał ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione w toku prowadzonego wcześniej postępowania odwoławczego, szczególnie w zakresie mocy wiążącej wyniku weryfikacji dowodów pochodzenia importowanych towarów dokonywanej przez uprawnione organy celne kraju importu. Stawki celne konwencyjne obliczono przy tym na podstawie świadectwa pochodzenia z 9 stycznia 2002 r., przedłożonego przez stronę w postępowaniu odwoławczym. Organ II instancji wskazał ponadto, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ustalenia dotyczące wyników weryfikacji dowodów pochodzenia spornych towarów (deklaracja na fakturze) zawarte w piśmie niemieckiej administracji celnej nr [ ... ] wymagały urzędowego przetłumaczenia na język polski, co spowodowało zlecenie przez organ celny dokonania tych czynności przez upoważnionego tłumacza przysięgłego. Po uzyskaniu powyższych tłumaczeń (k. 178, 179 akt ) organ celny wyznaczył stronie termin 7 dni do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, a następnie wydał decyzję. W skardze od powyższej decyzji T. K., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adw. M. K. wniósł o uchylenie decyzji II instancji w całości i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił organowi odwoławczemu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu wiążącego formalnie charakteru weryfikacji świadectwa pochodzenia dokonywanego w kraju importera oraz jednoczesnym odrzuceniu okoliczności dotyczącej tego, iż "importowany towar podlega preferencjom całkowitego jego uzyskania we Wspólnocie". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zbyt lakoniczne uzasadnienie wyniku weryfikacji przedmiotowego dowodu pochodzenia towaru uniemożliwia dokonanie wszechstronnej oceny dotyczącej pochodzenia importowanego towaru oraz prawidłowości samego procesu kontroli. Strona skarżąca zarzuciła ponadto organom celnym naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nieustalenie "prawdy materialnej" w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie, zdaniem danego sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem (zob. m. in. T.Woś i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 472-473 ). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999r., IV S.A. 1681/97, LEX nr 47848). W ocenie prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2005 r. wskazano wyraźnie, iż zgodnie z art. 32 Protokołu 4 organy celne uprawnione były do dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia przeprowadzonej wyrywkowo lub w sytuacji istnienia uzasadnionych wątpliwości co do ich autentyczności, statusu pochodzenia sprawdzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Weryfikacja przeprowadzona przez władze celne kraju eksportera jest jedyną, przewidzianą przez Protokół formą kontroli dowodów pochodzenia towarów, a jej wynik jest jednoznacznie wiążący dla polskich władz celnych (nawet w przypadku uzasadnienia go w lakoniczny sposób) i nie może być przez nie podważony w jakikolwiek sposób. Negatywny wynik weryfikacji uzasadnia odmowę preferencyjnego traktowania towaru, a w konsekwencji zastosowanie niepreferencyjnej stawki celnej. Taki wynik stanowi więc dowód w sprawie o przesądzającym charakterze. W niniejszej sprawie organy celne powołały się na pismo niemieckich władz celnych kwestionujące rzetelność danych zawartych w deklaracjach eksportera, które nie zostało przetłumaczone w urzędowy sposób na język polski. Z tego względu nakazano przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonać takiego tłumaczenia. Organy celne dokonały tych czynności w stosunku do dokumentu z dnia 5 marca 2001 roku (stanowiącego kluczowy dowód w sprawie) i pisma z dnia 28 maja 2001 r. (k. 178 - 179 akt), jak również umożliwiły stronie zapoznanie się z uzyskanymi tłumaczeniami w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Z tego względu należało uznać, iż organ celny II instancji uzyskał w prawidłowy sposób podstawowy dowód w sprawie dotyczący wiążącego potwierdzenia informacji o niepreferencyjnym pochodzeniu towaru w rozumieniu przepisów Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Na tej podstawie organ celny był zobowiązany do uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w zakresie dotyczącym zadeklarowanych przez importera stawek celnych i wysokości naliczonego długu celnego oraz do określenia prawidłowej wysokości kwoty wynikającej z długu celnego na podstawie stawek celnych konwencyjnych - w oparciu o dostarczone przez stronę świadectwo pochodzenia. Tym samym zarzuty skargi dotyczące niewystarczającej mocy dowodowej pisma organu niemieckiego niepotwierdzającego preferencyjne pochodzenie towaru nie mogły znaleźć uzasadnienia, szczególnie w świetle wiążącej oceny prawnej zawartej w powołanym wcześniej wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 grudnia 2005 r. W ocenie Sądu za zbędną należało uznać konieczność czynienia dodatkowych ustaleń faktycznych dotyczących pochodzenia importowanego towaru w sytuacji wiążącego charakteru dowodu z dokumentu organu niemieckiego. W sprawie istotne było jedynie to, że wynik postępowania weryfikacyjnego władz niemieckich umożliwiał wyraźne ustalenie, że importowanych towarów nie można było uznać za "pochodzące" w rozumieniu art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Natomiast polski organ celny nie był uprawniony do żądania od władz celnych kraju eksportera żadnych dodatkowych dokumentów (wyjaśnień) ponad wynik weryfikacji, który był jednoznaczny i czynił zadość wymogom określonym w art. 32 ust. 5 Protokołu Nr 4. Bez znaczenia pozostają także zarzuty dotyczące niewskazania przez polski organ celny we wniosku o weryfikację wątpliwości uzasadniających wystąpienie z tym wnioskiem. Przepis art. 32 ust. 2 Protokołu Nr 4 nakłada jedynie na organ wnioskujący o weryfikację wymóg przekazania danych (dokumentów, informacji), umożliwiających władzom celnym kraju eksportu dokonanie ustaleń, nie nakłada natomiast obowiązku wskazania przyczyn weryfikacji. Nie sposób także przyjąć, że wskazanie przyczyn weryfikacji mogło mieć wpływ na wynik procesu weryfikacji, o którą organ celny kraju importu może wnioskować także wyrywkowo. Wobec powyższego Sąd uznając skargę T. K. za bezzasadną orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/M. Kosewska /-/B. Koś /-/B. Sokołowska KS d