III SA/Po 232/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2002 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 757,- (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ Sz. Widłak /-/ M. Ławniczak /-/ W. Długaszewska B. B. w dniach 18 stycznia 2006r. i 12 stycznia 2006rr.złożył korekty informacji w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2002 r. dotyczące nieruchomości położonych w S. przy ul. [...], wpisanych do ksiąg wieczystych: KW [...], KW [...], KW [...]. Postanowieniem z dnia 31 marca 2009 r. Wójt Gminy wszczął postępowanie podatkowe. Decyzją z dnia 2 października 2009 r., nr RF [...] Wójt Gminy umorzył postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał na treść art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Zaznaczył, że na obu złożonych przez podatnika formularzach informacji dopisano "korekta" mimo faktu, iż informacje zostały złożone przez podatnika po raz pierwszy. Tym samym Wójt stwierdził niedotrzymanie terminu do złożenia informacji, gdyż minął on po upływie 14 dni od daty nabycia nieruchomości tj. 19 listopada 1998 r. Organ I instancji wskazał, że w przypadku niezłożenia informacji podatkowej w terminie, zgodnie z art. 68 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe nie powstaje w przypadku, gdy decyzja podatkowa została doręczona po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Podkreślił, że w zaistniałej sytuacji okres 5-letni upłynął z końcem 2007 r. Od powyższej decyzji B. B. wniósł odwołanie, żądając jej zmiany lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie odwołującego wydana decyzja stanowi naruszenie powszechnie obowiązujących przepisów prawa administracyjnego, zaś jej uzasadnienie budzi zdumienie. Podatnik podkreślił, że niejasne jest dla niego pominięcie w zaskarżonej decyzji kwestii związanej z uiszczeniem przez niego podatku za 2002 r. w zbyt dużej wysokości oraz nierozliczeniem dotychczas kwoty zapłaconego podatku. Jego zdaniem organ administracyjny nie potrafił prawidłowo ustalić należnego od niego podatku traktując go przez lata jako osobę prawną. Odwołujący wskazał, iż zginęły dokumenty wyjaśniające przedmiotową sprawę, a ponadto organ podatkowy pozostawał bezczynny wobec korekt złożonych przez podatnika przez okres ponad 3 lat. W konsekwencji podatnik zarzucił, iż wydana decyzja jest niejasna i niezrozumiała, a także nie rozstrzyga w całości niniejszej sprawy, gdyż nie odnosi się w żaden sposób do uiszczonego przez podatnika podatku za 2002 r. W piśmie z dnia 3 grudnia 2009 r., stanowiącym ustosunkowanie się do odwołania, Wójt Gminy wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Organ I instancji zaznaczył, że w postępowaniu podatkowym ustalił, iż odwołujący nabył nieruchomość objętą tą decyzją w 1998 r., jednak dopiero w styczniu 2006 r. złożył informacje w sprawie podatku od nieruchomości oraz w sprawie podatku rolnego. Wskazał ponadto, iż przedmiotowa nieruchomość w 2002 r. objęta była deklaracją złożoną przez Spółkę A., mimo, iż spółka ta nie była jej właścicielem. Organ podkreślił, że spółka A., której Prezesem od 2002 r. jest B. B., nie złożyła do dnia dzisiejszego korekty tej deklaracji. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ I instancji wskazał, że podatek za przedmiotową nieruchomość za 2002 r. uiściła Spółka A., a nie podatnik, jak podał w odwołaniu, gdyż nie miał on w tym roku żadnych zobowiązań podatkowych wobec Gminy. Oznacza to, że to nie podatnik nadpłacił podatek, jak wskazano w odwołaniu, tylko Spółka ELTEL. Wójt podkreślił, iż w prowadzonej ewidencji podatkowej nieruchomości ujął jako podatnika przedmiotowej nieruchomości Spółkę ELTEL, zgodnie ze złożoną przez nią deklaracją podatkową. Przed styczniem 2006 r. nie wpłynęły bowiem żadne dokumenty pozwalające na wydanie na podatnika jako osobę fizyczną decyzji podatkowej w sprawie opodatkowania tej nieruchomości. Decyzją z dnia 16 lutego 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na art. 68 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, który wprowadza 3-letni i 5-letni termin do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego. Podkreślił, że skoro w analizowanej sprawie upłynęły obydwa wskazane przez ustawodawcę terminy i nie mogło dojść do skutecznego ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, to wszczęte w tej sprawie postępowanie było bezprzedmiotowe i wymagało umorzenia. Kolegium dodatkowo zwróciło uwagę, że umorzenie postępowania zmierzającego do ustalenia wysokości zobowiązania w niczym nie pogarsza sytuacji skarżącego. Decyzja organu I instancji potwierdza w istocie, że zobowiązanie w stosunku do odwołującego nie powstało i nie może już powstać. Jeżeli zatem podatnik dokonywał wpłat na poczet nieistniejącego zobowiązania, to cała wpłacona kwota była świadczeniem nienależnym. W skardze na powyższą decyzję B. B. wniósł o jej zmianę i zmianę decyzji ją poprzedzającej lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, że organ I instancji niewłaściwie ustalił stan faktyczny sprawy. Nie przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wraz z jego odwołaniem pełnej dokumentacji w niniejszej sprawie. Stwierdził, że nie jest prawdą, aby kiedykolwiek dokumenty w sprawie podatku od nieruchomości i podatku rolnego złożyła A. spółka z o.o. W jego ocenie urzędnicy Urzędu Gminy nie rozróżniali osoby prawnej od osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą tj. A. spółki z o.o. od B. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Zaznaczył, że pierwotnie złożył zeznanie podatkowe na formularzu otrzymanym przez urzędników, który jak się później okazało był nieodpowiedni. Gdy zorientował się w zaistniałej omyłce dotyczącej formularza, złożył w 2006 r. prawidłową deklarację podatkową. Podatnik zaznaczył, że przez ponad 3 lata organ I instancji nie podejmował żadnych działań w związku ze złożonymi przez niego w styczniu 2006 r. korektami deklaracji – tzn. nie ustalił prawidłowego wymiaru podatku należnego od skarżącego, nie stwierdził nadpłaty uiszczonych opłat na poczet podatku ani nie dokonał zwrotu nadpłaconej kwoty wraz z odsetkami. Skarżący wskazał na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 października 2005 r. dotyczącą podatku za 2005 r., wskutek której organ I instancji skorygował swoje stanowisko i sam uchylił własną decyzję w zakresie wymiaru podatku oraz odpisał w rejestrach księgowych kwotę 11.336 zł. Podkreślił jednak, że do dzisiaj niewyjaśniony zostaje stan faktyczny i prawny w zakresie podatku od nieruchomości za lata 2001-2003. Zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 6 października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na konieczność wznowienia postępowań w zakresie wymiaru podatku za poprzednie lata. Jednak wbrew zaleceniom Kolegium, Wójt Gminy pozostał bezczynny w zakresie podatków za lata 2001-2004, aż do IV kwartału 2009 r. Skarżący podniósł dodatkowo, że o tym, iż organ I instancji niewłaściwie ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny sprawy świadczą - dołączone do skargi dokumenty - pismo Wójta Gminy z dnia 1 lutego 2010r., w który stwierdzono, iż faktycznie wystąpiła nadpłata oraz decyzja Wójta Gminy z dnia 10 lutego 2010 r. odmawiająca wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę w podatku od nieruchomości oraz podatku rolnym za 2002 r. w kwocie 10637,42 zł. oraz jej zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Przy czym, co jest istotne w niniejszej sprawie, zgodnie z art.134 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana w oparciu o powyższe przepisy ocena legalności decyzji organów obu instancji prowadzi do wniosku, iż zostały one wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, w przypadku podatników będących osobami fizycznymi zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji i art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Zgodnie z art. 68 § 1. Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje jednak, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli podatnik, na co wskazuje § 2: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1 nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. W ocenie organów podatkowych, zawartej w zaskarżonych decyzjach, korekty informacji dotyczące podatku za 2002 r., złożone w styczniu 2006 r. przez B. B. w rzeczywistości nie są korektami – gdyż zostały złożone przez podatnika po raz pierwszy. Jednakże już w piśmie z dnia 1 lutego 2010 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (k. 6 akt sądowych), organ I Instancji przekazując odwołanie wniesione przez B. B., zwrócił się do organu odwoławczego o uchylenie ww decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wyjaśniając, iż z treści złożonych w 2002 roku deklaracji jednoznacznie wynika, że zgłoszenia były dokonywane przez osobę fizyczną, tj. B. B., który corocznie składał deklaracje dla osób prawnych. Omyłkowo zaś w systemie podatkowym zaewidencjonowano podatnika, jako osobę prawną. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze wniesionej do Sądu, skarżący wyjaśnił, że w 2002 r. złożył deklaracje dotyczące podatku od nieruchomości i podatku rolnego na formularzu przeznaczonym dla osób prawnych, bo taki otrzymał w Urzędzie Miasta. Gdy zorientował się, że organ naliczył mu podatek od nieruchomości i podatek rolny jak dla osoby prawnej, a nie dla osoby fizycznej, złożył korektę deklaracji – korektę informacji w sprawie podatku od nieruchomości i korektę informacji w sprawie podatku rolnego. Zdaniem Sądu, już powyższe wskazuje na brak istotnych ustaleń faktycznych w zaskarżonych decyzjach, co nie tylko uniemożliwia skarżącemu podjęcie odpowiedniej obrony swych interesów oraz prowadzenia polemiki z treścią decyzji, ale również uniemożliwia Sądowi przeprowadzenia skutecznej kontroli zaskarżonych decyzji. Nie budzą wątpliwości Sądu rozważania organów dotyczące wynikających z art. 68 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej terminów. Nie budzi jednakże wątpliwości również to, iż w państwie prawa nie jest możliwym pozostawienie w obrocie prawnym decyzji podatkowej, w której organy podatkowe, z uchybieniem wszelkich obowiązujących zasad dotyczących prowadzenia postępowania, poczynając od art. 122 Ordynacji podatkowej, wyrażającym zasadę prawdy obiektywnej, nakazującym organom podatkowym podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, art. 187 § 1 Ordynacji, nakładającego na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego, poprzez art. 210 § 4 Ordynacji i wreszcie art. 121 § 1 Ordynacji, zgodnie z którym postępowanie podatkowe winno być prowadzone w sposób budzący zaufanie obywateli do organów podatkowych, umarzają postępowanie w sprawie, w której w istocie w żadnym stopniu nie ustalono stanu faktycznego, nie zgromadzono materiału dowodowego, na który wskazano w zaskarżonych decyzjach. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż aby możliwym było skontrolowanie przez Sąd, czy w istocie w rozpatrywanej sprawie upłynęły terminy wskazane w art. 68 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i czy słusznie organy podatkowe umorzyły postępowanie, konieczne jest przedstawienie i to w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, a przy tym nie naruszający obowiązujących zarówno organy podatkowe jak i Sąd przepisów prawa, stanu faktycznego sprawy, która poddana została kontroli w niniejszym postępowaniu W świetle powyższego stwierdzić należy, iż organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania w sposób odpowiadający powyższym wymogom, co uniemożliwia Sądowi dokonanie prawidłowej oceny zaskarżonych decyzji. Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają z wyżej przedstawionych rozważań. Uznając zatem, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 122 i art. 187 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów podatkowych, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak sentencji. /-/Sz. Widłak /-/M. Ławniczak /-/W. Długaszewska